'Hòn ngọc xanh' giữa dòng Đồng Nai

Cù lao Phố nằm giữa sông Đồng Nai với diện tích hơn 700ha được xem là "hòn ngọc xanh".

Cù lao Phố (phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai) có diện tích hơn 700ha, là một trong số ít kiệt tác của tạo hóa ở vùng trung lưu sông Đồng Nai. Danh xưng Cù lao Phố gắn liền với sự hưng khởi của hoạt động thương mại, mua bán, trao đổi hàng hóa và sự phát triển của mạng lưới chợ truyền thống vùng đất Đồng Nai.

Ngược dòng lịch sử hơn 300 năm trước, vùng đất phù sa cổ xưa kia được sử sách mệnh danh là Nông Nại đại phố - một thương cảng sầm uất, đô hội trên bến dưới thuyền, nhộn nhịp giao thương với nhiều tàu lớn đến từ nước ngoài.

Vào thế kỷ 17-18, cù lao là trung tâm kinh tế của khu vực Biên Hòa-Gia Định. Giai đoạn thịnh vượng huy hoàng của cù lao Phố kéo dài 97 năm (1679-1776).

Sau đó, Cù lao Phố lại suy thoái bởi những biến cố lịch sử, nên dần mai một, cho đến khi chỉ còn tồn tại qua những câu chuyện truyền đời của cư dân miệt vườn.

Bước sang nửa đầu thế kỷ 21, Cù lao Phố từng bước có thay đổi rõ rệt, nhất là về hạ tầng giao thông. Ngoài cầu Ghềnh, cầu Rạch Cát xây dựng đầu thế kỷ 20 chủ yếu phục vụ giao thông cho xe lửa, đã có nhiều cầu đường bộ được hoàn thành như: Cầu Hiệp Hòa, cầu Bửu Hòa, cầu An Hảo và mới đây nhất là cầu Thống Nhất thông xe ngày 3/2/2026 nối cù lao với các vùng chung quanh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Thực hiện quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai xác định sông Đồng Nai là một trong những hành lang, trục phát triển kinh tế-xã hội quan trọng bậc nhất, riêng đoạn chảy qua Cù lao Phố là tài sản quý giá để kiến tạo đô thị sông nước.

Sau một thời gian dài, Cù lao Phố dường như “ngủ quên”, gần đây tỉnh Đồng Nai đang nỗ lực đánh thức tiềm năng, mang lại giá trị, vị thế sầm uất của địa danh này, với hàng loạt dự án quy mô lớn được đầu tư.

Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh tại Cù lao Phố. Năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vâng lệnh chúa Nguyễn vào kinh lược vùng đất phía nam và đặt bản doanh tại Cù lao Phố.

Chính phủ vừa thông qua Đề án thành lập thành phố Đồng Nai để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất đang diễn ra.

THIÊN VƯƠNG