Hồi sinh làng nghề thủ công trà hương B'Lao

Những nương chè xanh ngát tại B’Lao, nơi nguồn gen chè hạt truyền thống vẫn được gìn giữ qua gần một thế kỷ để phục vụ cho các dòng trà thủ công đậm vị

Đánh thức làng nghề từ chiếc bồ than

Sinh ra trong gia đình ba đời làm trà tại B’Lao, anh Trương Công Đạt gắn bó với cây chè từ thuở nhỏ. Nhưng phải đến năm 2018, anh mới quyết định rời phố thị trở về tiếp quản xưởng trà gia đình. Sau nhiều năm vận hành máy khí nóng công nghiệp, một bước ngoặt đến vào năm 2022 khi anh quyết định đốt lại chiếc bồ than mà cha mẹ từng dùng mấy chục năm trước để làm trà thủ công. Mẻ trà đầu tiên ra lò khiến anh ngỡ ngàng: hương vị không còn “phẳng” và đơn điệu, mà trở nên trầm, sâu và đượm nhiều tầng hương.

“Lúc đó em mới nhận ra đây mới thực sự là làm trà. Cảm giác hứng thú ấy thôi thúc em muốn làm nhiều hơn và muốn lan tỏa nét tinh tế này đến với người thưởng trà”, Đạt chia sẻ.

Anh Trương Công Đạt quyết định từ bỏ phố thị để trở về gắn bó bên chiếc bồ than sấy trà truyền thống của gia đình

Từ những mẻ trà ấy, anh được cha mẹ công nhận là một “thợ trà”. Đây là cách gọi của người đã tích lũy đủ năm tháng bên những bồ than nghi ngút khói; đủ độ nhạy để biết cánh trà thừa hay thiếu ẩm, mẻ sấy đã “chín” hương hay cần chờ và đủ điềm tĩnh để xử lý những biến đổi thất thường của mẻ trà thủ công.

Hoa lài tươi mới thu hoạch được ủ cùng trà mộc khô, thể hiện sự kỳ công và tính kiên nhẫn trong nghệ thuật ướp hương trà B'Lao

Đưa di sản trà B'Lao vào nhịp sống đương đại

Làm trà thủ công đồng nghĩa với việc chấp nhận đi chậm. Với dòng trà ướp hương hoa truyền thống, thời gian được tính bằng từng nhịp thở của tự nhiên. Như hoa lài - loài hoa chỉ bung hương trọn vẹn vào khoảng 7 đến 8 giờ tối. Người thợ trà phải túc trực, canh đúng khoảnh khắc hoa vừa hé cánh ngậm trọn tinh dầu để đưa vào trà. Chỉ cần chậm một chút, hương hoa sẽ kém tươi, vội một chút, trà chưa kịp ngậm vị.

Sau mỗi lần ướp là một lần sấy than, rồi lại kiên nhẫn để trà nghỉ từ 5 đến 7 ngày cho hương ngấm sâu vào từng thớ lá trước khi sang lượt ướp kế tiếp. Một mẻ trà hương B'Lao đúng quy trình phải trải qua vài lần ướp - sấy - ủ cả chục ngày mới đạt được trọn vẹn hương vị.

Bồ than sấy trà đan bằng tre nứa, công cụ giúp kiểm soát nhiệt độ lửa than để giữ trọn vẹn hương hoa tự nhiên

Tại phường B’Lao, nhiều người trẻ khác cũng nặng lòng với trà ướp hương. Câu lạc bộ Trà hương B’Lao do chị Đỗ Thị Tân Sơn làm chủ nhiệm đang trở thành điểm tựa của hơn 30 thành viên, trong đó có đến 20 bạn trẻ thuộc thế hệ 9X.

Không gian sinh hoạt ấm cúng của Câu lạc bộ Trà hương B’Lao, nơi những người yêu trà cùng ngồi lại học hỏi văn hóa trà và chia sẻ giấc mơ phục hồi làng nghề

Họ cùng chung một mối quan tâm: bảo tồn nghệ thuật ướp hương tự nhiên từng làm nên linh hồn của trà B’Lao. Theo chị Tân Sơn, người trẻ hôm nay không quay về quá khứ một cách máy móc, mà tìm cách đưa nghề cũ hòa vào nhịp sống hiện đại. Trà thủ công không đặt mục tiêu cạnh tranh sản lượng hay giá cả với sản phẩm công nghiệp, mà khẳng định giá trị từ nguồn nguyên liệu bản địa, chiều sâu kỹ thuật, câu chuyện văn hóa và trải nghiệm tinh tế mà mỗi mẻ trà mang lại.

Giữ cây chè trên đất là điều kiện cần, nhưng để nghề sống được thì cốt lõi phải nằm ở bàn tay người khéo léo của những người làm trà thủ công. Ở B’Lao, ngọn lửa ấy đang được giữ theo một cách lặng lẽ. Không ồn ào, cũng chưa có quá nhiều người biết đến. Chỉ có những cánh trà, bồ than, những mùa hoa và những người trẻ vẫn kiên trì chờ đúng thời điểm để một mẻ trà hương hoàn thành.

Vùng trà Bảo Lộc hiện duy trì khoảng 2.490 ha với gần 160 doanh nghiệp, cơ sở chế biến có quy mô đa dạng. Bên cạnh thế mạnh sản xuất công nghiệp phục vụ tiêu dùng đại trà và xuất khẩu, địa phương đang khuyến khích phát triển các chuỗi giá trị bản địa, kết hợp giữa nông nghiệp bền vững với du lịch trải nghiệm (workshop) nhằm gia tăng giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích và quảng bá thương hiệu trà B’Lao.

Kiều Oanh