Hội nhà báo Việt Nam - 'ngôi nhà chung' của đội ngũ những người làm báo cả nước

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm gian trưng bày các ấn phẩm báo chí của Thông tấn xã Việt Nam tại Hội báo Xuân Ất Mùi 2015. (Ảnh: Trí Dũng/TTXVN)

Ngày 21/4/1950, tại xóm Roòng Khoa, tỉnh Thái Nguyên, Hội Những người viết báo Việt Nam, tiền thân của Hội Nhà báo Việt Nam đã tổ chức Đại hội lần thứ nhất.

Sự kiện là dấu mốc lịch sử của giới báo chí cách mạng Việt Nam khi những người làm báo chính thức có một tổ chức chính trị-xã hội-nghề nghiệp.

Trong suốt hành trình lịch sử 76 năm qua, Hội Nhà báo Việt Nam không chỉ là "ngôi nhà chung" của những người làm báo mà còn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng-văn hóa đồng hành cùng dân tộc trong các cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất và kiến thiết đất nước.

"Ngôi nhà chung" của những người làm báo Việt Nam

Tháng 4/1943, Tổ Văn hóa cứu quốc, bao gồm các văn nghệ sĩ và nhà báo, được thành lập tại Hà Nội, cho thấy tầm nhìn và sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Bác Hồ đối với vai trò của mặt trận văn hóa-tư tưởng.

Theo dòng chảy của cách mạng, hoạt động của các nhà báo ngày càng mở rộng và hiệu quả.

Đến đầu năm 1950, để đáp ứng nhiệm vụ nâng cao nghiệp vụ báo chí, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà báo trong tác nghiệp, củng cố mặt trận đấu tranh truyền thông và khẳng định tiếng nói Việt Nam trong cộng đồng quốc tế, Trung ương Ðảng và Tổng Bộ Việt Minh chủ trương thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam, tập hợp những người cầm bút dưới một tổ chức hoạt động thống nhất.

Đại hội thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam được tổ chức trọng thể ngày 21/4/1950. Đại hội quy tụ đại diện của các cơ quan báo chí tên tuổi thời ấy, như Việt Nam Thông tấn xã, Đài Tiếng nói Việt Nam, báo Sự thật, báo Cứu quốc...

Nhà báo Xuân Thủy được bầu làm Hội trưởng đầu tiên.

Ngày 21/4/1950, tại xóm Roòng Khoa, xã Ðiềm Mặc, trong khu ATK Ðịnh Hóa (Thái Nguyên), Hội Những người viết báo Việt Nam (nay là Hội Nhà báo Việt Nam) được thành lập. Trong ảnh: Các nhà báo Việt Nam và quốc tế dự Đại hội lần thứ I - Hội Những người làm báo Việt Nam, ngày 21/4/1950. (Ảnh: TTXVN phát)

Mục tiêu hoạt động của Hội cũng được khẳng định như một tuyên ngôn nghề nghiệp của những người làm báo, đến nay vẫn còn nguyên giá trị: "Báo chí góp phần vào việc xây dựng nền dân chủ nhân dân và kháng chiến kiến quốc bằng nghề nghiệp của mình."

Chỉ vài tháng sau khi ra đời, tháng 7/1950, Đại hội Tổ chức Báo chí Quốc tế (OIJ) họp tại Phần Lan đã công nhận Hội Những người viết báo Việt Nam là thành viên chính thức, khẳng định uy tín và tiếng nói của báo chí cách mạng Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.

Tại Đại hội II năm 1959, Hội đổi tên thành Hội Nhà báo Việt Nam và ngày 7/7/1976, Hội Nhà báo yêu nước và dân chủ miền Nam đã hợp nhất với Hội Nhà báo Việt Nam, tạo nên một tổ chức báo chí thống nhất trong cả nước.

Vững bước vào chương mới của lịch sử đất nước

76 năm đồng hành cùng dân tộc và những người cầm bút, Hội Nhà báo Việt Nam không chỉ là ngôi nhà chung của những người làm báo, mà còn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng-văn hóa, đồng hành cùng dân tộc trong các cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất và kiến thiết đất nước.

Hội đã phát huy vai trò là tổ chức chính trị-xã hội-nghề nghiệp quan trọng của những người làm báo, là tiếng nói của nhân dân, là diễn đàn của xã hội, tích cực tham gia vào công tác giám sát và phản biện xã hội, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Hội luôn quan tâm đến bảo vệ quyền lợi chính đáng của hội viên; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chỉ đạo và quản lý báo chí, chủ động đề xuất, kiến nghị và tham gia vào việc xây dựng các cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động báo chí.

Phiên khai mạc Ðại hội lần thứ VI Hội nhà báo Việt Nam diễn ra tại Hà Nội, từ ngày 8-9/3/1995. (Ảnh: Văn Hiền/ TTXVN)

Đại hội Hội Nhà báo Việt Nam lần thứ VI năm 1995, bản Quy ước về tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của báo chí Việt Nam lần đầu tiên được thông qua đã đặt nền tảng đạo đức cho cả một thế hệ người làm báo.

Những quy định này về sau được chỉnh sửa bổ sung thành 10 Điều quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam và Quy tắc sử dụng mạng xã hội vẫn được áp dụng cho toàn bộ hội viên trong nhiều năm qua.

Xây dựng lực lượng người làm báo giỏi về chuyên môn, vững vàng trong tư tưởng, đạo đức là mục tiêu quan trọng của Hội.

Tính riêng trong nhiệm kỳ 2020-2025, Hội đã tổ chức hơn 500 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí và nâng cao trình độ chính trị cho gần 18.000 lượt hội viên nhà báo trên toàn quốc. Đây là những hoạt động thiết thực của Hội đối với mục tiêu nâng cao chất lượng đội ngũ người làm báo, trong bối cảnh nền tảng của báo chí đang nhanh chóng thay đổi trước sức ép của truyền thông xã hội và trí tuệ nhân tạo.

Song song với việc bồi dưỡng hoạt động chuyên môn, Hội Nhà báo Việt Nam cũng tích cực xây dựng các hoạt động hướng về cộng đồng, thể hiện trách nhiệm xã hội của người làm báo.

Giải Báo chí Quốc gia do Hội tổ chức thường niên là giải thưởng lâu đời và uy tín của báo chí Việt Nam hiện nay. Tính đến năm 2025, Giải đã bước vào mùa thứ XIX.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư trao giải A cho tác giả và nhóm tác giả đoạt giải tại Lễ trao Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (Giải Búa liềm vàng) lần thứ III - năm 2018. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Diễn đàn Báo chí toàn quốc cũng là một chương trình của Hội quy tụ nhiều chuyên gia, lãnh đạo cơ quan báo chí hàng đầu để thảo luận về các vấn đề cấp bách của báo chí Việt Nam, qua đó đề xuất nhiều cơ chế, chính sách mới cho sự phát triển bền vững của báo chí.

Thực hiện nghiêm túc chủ trương tinh gọn bộ máy theo Nghị quyết 18 của Trung ương, năm 2025, Cơ quan Trung ương Hội đã nhanh chóng sắp xếp từ 11 đơn vị xuống còn 6 đơn vị trực thuộc, giảm 23,5% biên chế.

Việc tinh gọn được triển khai quyết liệt nhưng bảo đảm ổn định tổ chức, duy trì hoạt động thông suốt, hiệu lực và hiệu quả, tạo nền tảng cho đổi mới phương thức hoạt động trong giai đoạn tới.

Trong điều kiện mức độ tự chủ tài chính cao, Cơ quan Trung ương Hội vẫn bảo đảm đời sống, việc làm cho người lao động, thể hiện nỗ lực điều hành linh hoạt, tiết kiệm và hiệu quả.

Sự phát triển như vũ bão của khoa học-công nghệ đặt ra vô vàn cơ hội cũng như thách thức, báo chí để phải vươn mình thay đổi để đáp ứng nhu cầu của công chúng, theo kịp sự phát triển của thời đại và công cuộc chuyển đổi số của đất nước.

Từ năm 2020, Chỉ thị số 43-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam trong tình hình mới" đã đặt ra những yêu cầu cụ thể: Hội phải đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao vai trò thực chất trong hỗ trợ và bảo vệ hội viên, đồng thời góp phần xây dựng nền báo chí cách mạng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.

Tiếp đó, Chiến lược Chuyển đổi số báo chí (Quyết định 348/QĐ-TTg ngày 6/4/2023 của Chính phủ) đặt ra mục tiêu đến năm 2030: 100% cơ quan báo chí đưa nội dung lên các nền tảng số; 90% ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu hóa hoạt động; 100% vận hành theo mô hình tòa soạn hội tụ đa phương tiện. Đây vừa là cơ hội, vừa là áp lực chuyển đổi đòi hỏi cả Hội và từng hội viên phải không ngừng học hỏi và thích ứng.

Ông Lê Quốc Minh, Phó Tổng giám đốc TTXVN trả lời phỏng vấn tại diễn đàn "Talk show Tổng biên tập 4.0" trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc năm 2019 do Hội Nhà báo Việt Nam và Báo Nhà Báo và Công luận phối hợp tổ chức (16/3/2019). (Ảnh: Thành Đạt/TTXVN)

Đồng hành với những người làm báo, Hội Nhà báo Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng đổi mới, nâng cao vai trò, vị thế.

Đại hội Đảng bộ Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định tầm nhìn cho giai đoạn mới: xây dựng Hội thành tổ chức "mẫu mực, nhân văn, hiện đại, đa phương tiện, đa nền tảng;" xây dựng đội ngũ hội viên vững vàng chính trị, tinh thông nghiệp vụ, giỏi công nghệ, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.

Đại hội cũng đặt mục tiêu 100% các đơn vị trong Cơ quan Trung ương Hội thực hiện chuyển đổi số, như một cam kết hành động thiết thực, để Hội Nhà báo Việt Nam không chỉ là “ngôi nhà chung,” mà còn là điểm tựa dẫn dắt những người làm báo Việt Nam vững bước vào chương mới của lịch sử đất nước./.

(Vietnam+)