Hội nghị Trung ương 2: Những định hướng lớn mở đường cho phát triển - Bài 5: Giữ vững thế chiến lược, tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia

Đặt quốc phòng, an ninh, đối ngoại trong chỉnh thể phát triển đất nước

Phát biểu tại Hội nghị Trung ương 2, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh luận điểm mang tính chỉ đạo xuyên suốt: Một đất nước muốn tăng trưởng nhanh, thu hút đầu tư lớn, mở rộng thị trường và hội nhập sâu rộng thì trước hết phải là một quốc gia có tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng, có sức đề kháng cao trước các cú sốc an ninh truyền thống và phi truyền thống. Đây không chỉ là yêu cầu về an ninh theo nghĩa hẹp, mà là một cách tiếp cận tổng thể về phát triển.

Phiên khai mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: vov.vn

Điểm mới trong tư duy lần này là đặt QPAN, đối ngoại và hội nhập quốc tế vào đúng vị trí của một bộ phận cấu thành năng lực phát triển quốc gia. Không thể tách rời các yếu tố này với tăng trưởng kinh tế, với môi trường đầu tư, ổn định xã hội và vị thế quốc gia. Một nền kinh tế dù tăng trưởng cao nhưng nếu không bảo đảm được an ninh chiến lược, không kiểm soát được rủi ro thì chính nền kinh tế đó cũng trở nên mong manh.

Đây là sự phát triển nhận thức quan trọng của Đảng về mối quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nếu trước đây, bảo vệ Tổ quốc chủ yếu được nhìn từ góc độ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thì hiện nay, nội hàm đã được mở rộng sâu sắc hơn. Bảo vệ Tổ quốc không chỉ là bảo vệ biên giới, biển, đảo, vùng trời mà còn là bảo vệ môi trường hòa bình, bảo vệ thể chế, bảo vệ lòng tin xã hội, bảo vệ không gian mạng, dữ liệu, chuỗi cung ứng, các trung tâm kinh tế và các lợi ích phát triển chiến lược.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, rủi ro phi truyền thống gia tăng, các cuộc khủng hoảng có thể lan truyền nhanh và sâu, thì một quốc gia không có nền QPAN vững chắc sẽ rất dễ rơi vào thế bị động. Những đứt gãy về chuỗi cung ứng, những cuộc tấn công mạng quy mô lớn, hay những biến động về năng lượng, tài chính có thể nhanh chóng chuyển hóa thành thách thức đối với ổn định chính trị-xã hội và phát triển kinh tế.

Chính vì vậy, giữ vững thế chiến lược hôm nay không chỉ là yêu cầu bảo vệ mà còn là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững. Đây là điểm cốt lõi trong tư duy chỉ đạo của Trung ương: Phát triển phải đặt trên nền tảng ổn định, tự chủ và an toàn chiến lược.

Gắn kết chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội

Giữ vững thế chiến lược không thể chỉ dừng lại ở nhận thức mà phải được cụ thể hóa bằng những giải pháp mang tính hệ thống. Trong đó, gắn kết QPAN với phát triển kinh tế-xã hội là nội dung then chốt.

Thực tiễn đặt ra yêu cầu mỗi chiến lược phát triển, mỗi quy hoạch, mỗi dự án lớn đều phải đồng thời phục vụ hai mục tiêu: Phát triển kinh tế và tăng cường tiềm lực bảo vệ Tổ quốc. Một tuyến hạ tầng giao thông không chỉ là động lực tăng trưởng mà còn phải tính đến khả năng cơ động chiến lược. Một trung tâm dữ liệu không chỉ là hạ tầng số mà còn là hạ tầng an ninh. Một chính sách năng lượng hay công nghiệp không chỉ phục vụ sản xuất mà còn gắn với bảo đảm an ninh quốc gia lâu dài.

Khi QPAN gắn chặt với phát triển, mỗi bước phát triển sẽ làm dày thêm tiềm lực quốc gia; đồng thời, mỗi bước củng cố QPAN lại tạo thêm không gian, điều kiện cho phát triển. Đó là sự kết hợp giữa “thế” và “lực”, giữa xây dựng và bảo vệ trong một chỉnh thể thống nhất.

Một yêu cầu rất quan trọng mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định là nâng cao năng lực dự báo chiến lược, quản trị rủi ro và khả năng phản ứng chính sách. Trong một thế giới biến động nhanh, chậm một bước trong nhận diện nguy cơ có thể dẫn đến bị động chiến lược. Do đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp liên thông giữa các lĩnh vực QPAN, đối ngoại, kinh tế, khoa học, công nghệ; nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, cảnh báo sớm.

Cùng với đó, tiếp tục củng cố nền quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân vững mạnh, hiện đại, lấy “thế trận lòng dân” làm nền tảng. Trong mọi hoàn cảnh, sức mạnh quốc gia không chỉ nằm ở tiềm lực vật chất mà còn ở niềm tin xã hội, ở sự đồng thuận và gắn bó giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.

Đối ngoại mở rộng không gian phát triển, tạo dựng thế và lực cho đất nước

Trong tổng thể chiến lược, đối ngoại ngày càng giữ vai trò trực tiếp trong việc tạo dựng thế và lực cho đất nước. Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ tiếp tục được khẳng định nhất quán.

Trong bối cảnh hiện nay, đối ngoại không chỉ là cầu nối hợp tác mà còn là công cụ quan trọng để giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và bảo vệ lợi ích quốc gia từ sớm, từ xa. Yêu cầu đặt ra là phải xử lý hài hòa mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập; giữa hợp tác và đấu tranh; giữa tranh thủ nguồn lực bên ngoài và củng cố nội lực bên trong.

Đối ngoại cần phát huy vai trò tiên phong trong tạo lập cục diện thuận lợi cho phát triển. Thông qua việc củng cố quan hệ với các đối tác, tăng cường đan xen lợi ích, thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, đối ngoại góp phần giảm thiểu nguy cơ xung đột, ngăn ngừa bất ổn và tạo thêm “tầng đệm chiến lược” cho đất nước.

Đối ngoại phải phục vụ trực tiếp hơn cho phát triển kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia. Việc mở rộng thị trường, thu hút đầu tư chất lượng cao, tiếp cận công nghệ tiên tiến, tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu không chỉ tạo động lực tăng trưởng mà còn nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế. Quan trọng hơn, đối ngoại phải góp phần giữ vững cân bằng chiến lược, không để đất nước rơi vào thế bị động, lệ thuộc; đồng thời nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Một điểm cần nhấn mạnh thêm là yêu cầu tích hợp QPAN, đối ngoại với các trụ cột phát triển trong điều kiện chuyển đổi số và kinh tế tri thức. Nếu trước đây “thế chiến lược” chủ yếu được hình thành từ không gian địa lý, lực lượng và tiềm lực vật chất thì ngày nay, “thế” còn được tạo dựng từ năng lực kiểm soát không gian số, làm chủ công nghệ lõi, bảo đảm an ninh dữ liệu và tham gia hiệu quả vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Điều đó đòi hỏi tư duy bảo vệ Tổ quốc phải đi trước một bước, không chỉ nhận diện nguy cơ từ biên giới hữu hình mà còn từ không gian mạng, từ các dòng chảy dữ liệu, tài chính, công nghệ xuyên quốc gia.

Ở góc độ này, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc xây dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia mang hàm ý sâu sắc: Không có sự tách rời giữa an ninh và phát triển, giữa quốc phòng và kinh tế, giữa đối ngoại và công nghệ. Một nền kinh tế số nếu không an toàn thì không thể bền vững; một nền quốc phòng nếu không gắn với khoa học, công nghệ hiện đại sẽ khó tạo ưu thế; một nền đối ngoại nếu không dựa trên nội lực vững chắc sẽ khó giữ được cân bằng chiến lược. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là “gắn kết”, mà phải tiến tới “tích hợp” ở tầm cao hơn, trong đó mỗi chính sách phát triển đồng thời là một cấu phần của bảo đảm an ninh quốc gia.

Đây cũng là thước đo năng lực quản trị quốc gia trong giai đoạn mới: Khả năng nhìn xa hơn, phát hiện sớm hơn, hành động nhanh hơn và phối hợp hiệu quả hơn giữa các lĩnh vực. Khi làm được điều đó, thế chiến lược của đất nước không chỉ được giữ vững mà còn được chủ động tạo lập và gia tăng, mở ra dư địa phát triển bền vững trong dài hạn.

Những định hướng lớn của Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV đặt ra một yêu cầu rất rõ: Phải nhanh chóng chuyển hóa chủ trương thành hành động thực tiễn. Với QPAN, đối ngoại và hội nhập quốc tế, đây không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là điều kiện quyết định để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Giữ vững thế chiến lược để tạo đà phát triển đất nước nhanh hơn, bền vững hơn; không chỉ để phòng ngừa nguy cơ mà còn để mở rộng cơ hội; không chỉ để Tổ quốc đứng vững, mà để đất nước tiến xa. Khi các trụ cột QPAN, đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia, thì khát vọng phát triển sẽ có thêm điểm tựa vững chắc để hiện thực hóa.

NHÓM PHÓNG VIÊN