Hội nghị quốc tế đầu tiên về lộ trình từ bỏ năng lượng hóa thạch

Hơn 50 quốc gia sẽ tham dự cuộc họp tại Colombia về lộ trình loại bỏ dần năng lượng hóa thạch. (Ảnh: AFP)

Các Bộ trưởng và nhà ngoại giao từ khắp nơi trên thế giới sẽ đến thành phố ven biển Caribe Santa Marta, trong lúc thế giới đang đối mặt với một trong những cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu khí nghiêm trọng nhất trong lịch sử - điều mà theo ban tổ chức càng cho thấy sự cần thiết phải giảm dần phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch.

Bối cảnh này nhiều khả năng sẽ chi phối các cuộc thảo luận cấp cao vào ngày 28 và 29/4. Theo các nhà phân tích, các lo ngại về an ninh năng lượng sẽ quan trọng không kém các ưu tiên về khí hậu.

Được công bố từ vài tháng trước, hội nghị này nay mang “tầm quan trọng lớn hơn” trong bối cảnh khủng hoảng hiện tại, theo nhận định của Bộ trưởng Môi trường Colombia, Irène Vélez Torres, khi quốc gia này đồng tổ chức sự kiện cùng Hà Lan.

Dù không có thông báo lớn, hội nghị vẫn được theo dõi sát để tìm kiếm các tín hiệu chính trị từ một liên minh mới nổi gồm các nước khai thác và tiêu thụ năng lượng hóa thạch, sẵn sàng thúc đẩy việc loại bỏ dần các nguồn năng lượng này ngoài khuôn khổ Liên Hợp Quốc.

Các khuyến nghị của hội nghị sẽ đóng góp cho một lộ trình loại bỏ nhiên liệu hóa thạch do Brazil điều phối - quốc gia đăng cai COP30 năm ngoái. “Tôi cho rằng cuộc họp tại Santa Marta đáng lẽ nên được tổ chức từ lâu”, ông Maina Talia, Bộ trưởng Khí hậu của Tuvalu - quốc đảo đang đối mặt nguy cơ bị nước biển nhấn chìm - nhận định.

Tuy nhiên, sự tham gia của một số cường quốc khai thác năng lượng hóa thạch vẫn gây tranh cãi. Colombia - bản thân cũng là nước xuất khẩu than và dầu - cho biết các quốc gia tham dự có “vai trò chiến lược quan trọng”, chiếm khoảng 1/5 sản lượng năng lượng hóa thạch toàn cầu và gần 1/3 mức tiêu thụ.

Theo bà Irène Vélez Torres, việc tập hợp các nước khai thác để bàn về “điều cấm kỵ” này là “một bước tiến lớn”. “Chúng ta cần tạo ra một không gian đối thoại thẳng thắn hơn để có thể trao đổi cởi mở. Không ai nói việc loại bỏ năng lượng hóa thạch là dễ dàng. Nhưng chúng ta cần tập hợp các bên liên quan”, bà nói.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến cho rằng điều này có thể làm phức tạp thêm các cuộc thảo luận, khi lợi ích liên quan đến nhiên liệu hóa thạch từ lâu đã bị cho là ảnh hưởng tới các kỳ COP. “Càng nhiều quốc gia tham gia, lợi ích càng phân tán và khả năng đạt được kết quả cụ thể càng thấp”, ông Bill Hare - nhà khí hậu học, sáng lập tổ chức Climate Analytics - nhận định với AFP.

Đầu tư vào năng lượng ít phát thải carbon hiện cao gấp khoảng hai lần so với đầu tư vào năng lượng hóa thạch - nguồn chính gây ra biến đổi khí hậu do con người. Tuy nhiên, lượng khí nhà kính từ việc đốt than, dầu và khí đốt lại tiếp tục đạt mức kỷ lục trong năm 2025.

Trước tình trạng khủng hoảng năng lượng toàn cầu ngày càng trầm trọng, việc quay lại sử dụng than để bù đắp các thiếu hụt đột ngột đã gia tăng, cho thấy việc từ bỏ nhiên liệu hóa thạch là rất khó khăn, ngay cả đối với các nền kinh tế phát triển.

Ông Ralph Regenvanu, Bộ trưởng Khí hậu của Vanuatu - quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng - cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay là “lời cảnh báo rõ ràng về sự cần thiết phải giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đối với tất cả các nước”. “Chúng tôi mong muốn nằm trong nhóm đi đầu hành động trong lĩnh vực này”, ông nói.

Gần 200 quốc gia đã cam kết tại hội nghị COP28 năm 2023 sẽ dần loại bỏ năng lượng hóa thạch, nhưng các nỗ lực hiện thực hóa cam kết này kể từ đó vấp phải nhiều sự phản đối mạnh mẽ.

Nh.Thạch

AFP