Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33: Khi thế và lực được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chụp ảnh cùng các đại biểu tham dự khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 cũng là Hội nghị Ngoại giao đầu tiên sau Đại hội XIV của Đảng, trong bối cảnh đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới. Ngay chủ đề Hội nghị đã cho thấy một bước chuyển đáng chú ý: “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.

Đối ngoại trong một tư duy mới

HNNG 32 (tháng 12/2023) tập trung vào những nhiệm vụ nền tảng như làm sâu sắc quan hệ với các nước, nâng tầm đối ngoại đa phương, đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, đồng hành cùng người dân, địa phương và doanh nghiệp. Những định hướng này tạo nền tảng để công tác đối ngoại tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và tranh thủ nguồn lực bên ngoài cho phát triển. Gần ba năm sau, HNNG lần thứ 33 diễn ra trong một tuần lễ (từ 1-7/8), với 18 phiên họp.

Tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Hội nghị Ngoại giao 33 phải giúp toàn bộ hệ thống đối ngoại nhìn rõ việc đã làm, việc còn chậm; thống nhất nhiệm vụ ưu tiên, cách phối hợp và những kết quả cần đạt sau Hội nghị.

Ngoại giao hôm nay không chỉ được nhìn nhận qua số lượng chuyến thăm, cuộc gặp hay các văn kiện được ký kết. Một quan hệ đối tác phải được chuyển thành dự án, đầu tư, thương mại, khoa học, công nghệ, du lịch, giáo dục; một thỏa thuận phải đi vào cuộc sống; một cơ hội quốc tế phải trở thành nguồn lực cho phát triển đất nước”.

Nếu HNNG 32 tập trung xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, vững mạnh, HNNG 33 đặt ra yêu cầu cao hơn: Phát huy vị thế và mạng lưới quan hệ đã có để tạo những kết quả cụ thể cho đất nước. Sau 40 năm Đổi mới, thế và lực của Việt Nam ngày càng được nâng lên, quan hệ đối ngoại mở rộng và hội nhập quốc tế sâu rộng. Vì vậy, ngoại giao không chỉ mở đường, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định mà còn phải chủ động kết nối các nguồn lực mới cho phát triển. Nếu HNNG 32 là xây nền, HNNG 33 là phát huy nền tảng ấy thành những kết quả thực chất.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo tại Phiên toàn thể. (Ảnh: Quang Hòa)

Không chỉ mở cửa, mà phải đưa cơ hội về cho đất nước

Một trong những điểm nổi bật của HNNG 33 là vị trí của ngoại giao phục vụ phát triển đất nước được đặt ra xuyên suốt các phiên họp. Phiên toàn thể ngày 4/8 mang chủ đề: “Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới - Tư duy đột phá, hành động quyết liệt, kết quả thực chất”, tập trung vào việc phát huy vai trò của đối ngoại trong tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường và sức cạnh tranh quốc gia.

Điều này cho thấy ngoại giao kinh tế đang đứng trước một yêu cầu mới. Đó không chỉ là tìm kiếm thị trường, thu hút đầu tư hay xúc tiến thương mại theo nghĩa truyền thống, mà còn phải tham gia sâu hơn vào những lĩnh vực tạo ra năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng, tài chính, dữ liệu, tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành những không gian hợp tác mới.

Ngoại giao phải giúp Việt Nam tiếp cận tốt hơn với những nguồn lực ấy, đồng thời giúp các đối tác quốc tế hiểu rõ hơn về nhu cầu, tiềm năng và những lĩnh vực mà Việt Nam có thể hợp tác. Đây chính là điểm làm nên sự khác biệt về tư duy.

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ rõ: “Một chuyến thăm cấp cao, một cuộc gặp song phương hay một thỏa thuận hợp tác sẽ không phải là điểm kết thúc của hoạt động đối ngoại. Giá trị của nó còn nằm ở những gì được tạo ra sau đó: Một dự án được triển khai, một thị trường được mở rộng, một công nghệ được chuyển giao, một chuỗi cung ứng được kết nối, một địa phương có thêm nguồn lực hay một doanh nghiệp Việt Nam có thêm cơ hội bước ra thị trường quốc tế”.

Những con số tại HNNG 33 cho thấy rõ sự chuyển động đó. Giai đoạn 2024-2025, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã triển khai hơn 1.200 hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch; hỗ trợ hơn 550 hoạt động kết nối địa phương và góp phần thúc đẩy ký kết khoảng 230 thỏa thuận hợp tác quốc tế.

Điều đáng nói không chỉ ở quy mô, mà ở cách ngoại giao ngày càng được đo bằng hiệu quả cụ thể: một mối quan hệ có thể mở thêm thị trường, một chuyến công tác có thể tạo ra dự án, một thỏa thuận được triển khai tốt có thể mang lại việc làm, công nghệ và nguồn vốn. Đây chính là cách chuyển hóa thế và lực đối ngoại thành nguồn lực cho phát triển.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Đoàn lãnh đạo Bộ Ngoại giao và các Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhân dịp về nước dự Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. (Ảnh: Chu Văn)

Địa phương, doanh nghiệp cùng bước vào không gian đối ngoại

Nếu chỉ nhìn HNNG 33 như một hội nghị của riêng ngành Ngoại giao sẽ chưa thấy hết tầm vóc của sự kiện. Trong khuôn khổ hội nghị, Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 với chủ đề “Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển” có sự tham dự của hơn 500 đại biểu từ Trung ương, địa phương, cơ quan ngoại vụ và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Điều này cho thấy hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới không chỉ là câu chuyện của Trung ương. Mỗi địa phương cần chủ động tìm kiếm không gian phát triển, từ mở rộng thị trường, thu hút đầu tư đến tiếp cận công nghệ, tri thức và nhân lực. Khi xác định rõ mình có gì, cần gì và có thể hợp tác với ai, đối ngoại địa phương sẽ không còn chỉ là hoạt động hỗ trợ, mà trở thành một phần trong chiến lược phát triển của chính địa phương.

Trong khuôn khổ HNNG 33, phiên “Ngoại giao đồng hành cùng Cộng đồng doanh nghiệp” tạo không gian kết nối giữa cơ quan ngoại giao và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là hướng đi thiết thực, bởi doanh nghiệp trực tiếp đưa hàng hóa, dịch vụ, vốn và công nghệ Việt Nam ra thế giới, trong khi các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài có lợi thế về thông tin, quan hệ và hiểu biết thị trường. Ngoại giao muốn phục vụ phát triển cần đồng hành sát hơn với doanh nghiệp, còn doanh nghiệp muốn vươn xa cần một nền ngoại giao đủ mạnh để hỗ trợ.

Một điểm dễ nhận thấy tại HNNG 33 là sự quan tâm của lãnh đạo cấp cao và sự tham gia của các cơ quan Trung ương, địa phương và doanh nghiệp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại phiên khai mạc. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự và chỉ đạo phiên toàn thể về ngoại giao phục vụ phát triển.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn có buổi họp hẹp với lãnh đạo Bộ Ngoại giao và các Trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dự và phát biểu tại phiên toàn thể về đối ngoại Đảng và đối ngoại nhân dân. Sự quan tâm cho thấy công tác đối ngoại đang được nhìn nhận không phải như một lĩnh vực đứng riêng, mà là một bộ phận gắn chặt với các mục tiêu lớn của đất nước.

Đáng chú ý, HNNG 33 có phiên họp giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao, cùng các phiên về đối ngoại Đảng, đối ngoại nhân dân, khoa học - công nghệ, ngoại giao phục vụ phát triển, xây dựng Đảng và xây dựng ngành.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng diễn ra trên nhiều lĩnh vực như công nghệ, thương mại, chuỗi cung ứng, năng lượng, dữ liệu và nhân lực, đối ngoại càng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, cấp, ngành. Đây cũng là điểm cho thấy tầm vóc của HNNG 33: Không chỉ bàn về công tác đối ngoại, mà còn kết nối các lĩnh vực, chủ thể và nguồn lực trong và ngoài nước.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú chụp ảnh cùng Lãnh đạo Bộ Ngoại giao. (Ảnh: Chu Văn)

Từ vị thế đến nguồn lực, từ chủ trương đến sản phẩm

Có lẽ, thông điệp đáng chú ý nhất sau HNNG 33 nằm ở hai chữ “thực chất”. Tại phiên bế mạc ngày 7/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung yêu cầu khẩn trương cụ thể hóa kết quả Hội nghị thành nhiệm vụ, sản phẩm và tiến độ rõ ràng. Đây cũng là phép thử đối với ngành Ngoại giao sau hội nghị. Một hội nghị thành công không chỉ được đánh giá bằng số lượng phiên họp, số tham luận hay những nhận định được thống nhất. Giá trị cuối cùng phải nằm ở những chuyển động sau hội nghị.

HNNG 33 được nhìn nhận như một dấu mốc chuyển tiếp: Từ những thành quả của giai đoạn trước sang một yêu cầu mới cao hơn. Trong kỷ nguyên mới, đó chính là thước đo quan trọng của một nền ngoại giao tiên phong: “Nhìn xa hơn một bước, hành động nhanh hơn một bước và quan trọng nhất, biến mỗi mối quan hệ thành thêm một cơ hội, mỗi cơ hội thành một nguồn lực, và mỗi nguồn lực thành một kết quả cụ thể cho phát triển đất nước”.

Chi Mây