Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59): Định hình các ưu tiên chiến lược

Các đại biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 ở Manila (Philippines). Ảnh: ASEAN

Là một trong những hội nghị quan trọng nhất trong năm của ASEAN, AMM-59 không chỉ rà soát tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN mà còn định hướng hợp tác trong giai đoạn tới thông qua 3 trọng tâm lớn.

Trọng tâm đầu tiên là củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN. Trước biến động sâu sắc của khu vực và quốc tế, các bộ trưởng sẽ trao đổi những giải pháp nhằm nâng cao năng lực tự cường của ASEAN trên cả 3 trụ cột: Chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội; đồng thời rà soát việc triển khai các kết quả của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, bảo đảm Cộng đồng ASEAN tiếp tục phát triển gắn kết, bao trùm và thích ứng với các thách thức mới.

Trọng tâm thứ hai là làm sâu sắc hơn quan hệ giữa ASEAN với các đối tác. Thông qua các hội nghị Bộ trưởng ASEAN với 11 đối tác đối thoại, ASEAN 3, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Cấp cao Đông Á (EAS FMM) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), các bên sẽ thúc đẩy hợp tác trong nhiều lĩnh vực chiến lược, như: Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, chuỗi cung ứng, năng lượng sạch, an ninh biển, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và ứng phó với biến đổi khí hậu...

Trọng tâm thứ ba là kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC). Đây không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của một trong những văn kiện nền tảng của ASEAN mà còn khẳng định giá trị bền vững của các nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ và giải quyết hòa bình các tranh chấp. Sau nửa thế kỷ, TAC đã trở thành một trong những chuẩn mực quan trọng của cấu trúc khu vực do ASEAN dẫn dắt, thu hút ngày càng nhiều quốc gia ngoài khu vực tham gia.

Ngoài các vấn đề truyền thống, AMM-59 cũng phản ánh xu hướng mở rộng nghị sự của ASEAN sang những lĩnh vực mới, như: Chuyển đổi số, an ninh chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu và khả năng chống chịu trước các cú sốc kinh tế toàn cầu. Đây được xem là bước chuyển quan trọng khi ASEAN không chỉ xử lý các thách thức an ninh trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một cộng đồng có khả năng thích ứng tốt hơn trước những biến động dài hạn.

Bên cạnh các nội dung về xây dựng Cộng đồng ASEAN, hội nghị năm nay dành nhiều thời gian trao đổi về các vấn đề cấp bách của quốc tế và khu vực. Cũng có nhiều ý kiến cho rằng, ASEAN cần tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên và tăng cường năng lực ứng phó với các thách thức phi truyền thống. Đây cũng là điều kiện quan trọng để củng cố sức mạnh nội khối và nâng cao vị thế của ASEAN trên trường quốc tế.

Một điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế là sự hiện diện của Bộ trưởng ngoại giao các nước lớn tại sự kiện, như: Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Australia… cùng các cuộc tiếp xúc song phương quan trọng bên lề hội nghị. Điều này một lần nữa cho thấy ASEAN vẫn là một trong những diễn đàn đối thoại đa phương có sức hút hàng đầu tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi các cường quốc có thể trao đổi trực tiếp về những vấn đề cùng quan tâm.

Theo nhận định của các nhà quan sát, AMM-59 không chỉ là dịp ASEAN rà soát tiến trình xây dựng cộng đồng, mà còn là cơ hội để Hiệp hội khẳng định vai trò trung tâm, phát huy chủ nghĩa đa phương và thúc đẩy đối thoại. Những kết quả đạt được tại Manila sẽ góp phần định hướng hợp tác của ASEAN trong thời gian tới, đồng thời củng cố vị thế của Hiệp hội như một nhân tố quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Nhận lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro, Chủ tịch ASEAN 2026, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung sẽ tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59) và các hoạt động kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) tại Manila, Philippines, từ ngày 22 đến 24-7-2026.

Quỳnh Dương