Hồi ký mất con của tiểu thuyết gia Yiyun Li giành giải Pulitzer

Trong Things in Nature Merely Grow (tạm dịch: Vạn vật trong tự nhiên cứ thế mà sinh trưởng), tác giả gốc Hoa Yiyun Li nhìn lại ký ức đau buồn mất đi hai người con trai Vincent và James, cả hai đều qua đời vì tự tử khi còn ở độ tuổi thanh thiếu niên. Ban giáo khảo nhận xét cuốn sách là một hồi ký "khắc khổ và quật cường về hành trình chấp nhận, tập trung khai thác sự thật, ngôn từ và sức bền của cuộc sống".

Tác giả gốc Hoa viết bằng tiếng Anh Yiyun Li giành giải Pulitzer 2026 hạng mục Hồi ký với Things in Nature Merely Grow. Ảnh: Guardian.

"Một người mẹ sinh hạ con đầu lòng, loay hoay mắc hết sai lầm này đến sai lầm khác trong suốt những năm tháng đầu đời của đứa bé. Rồi bà ấy lại sinh thêm một em bé nữa. Lần thứ hai này mọi chuyện đã phần nào quen thuộc, ít chật vật hơn, ấy thế mà vẫn ngần ấy chuyện xảy ra...", Yuyin Li viết trong tác phẩm đoạt giải.

Yiyun Li sinh ra và lớn lên ở Trung Quốc, lấy bằng cử nhân ngành khoa học tự nhiên tại Đại học Bắc Kinh vào năm 1996. Sau đó bà sang Mỹ để theo học thạc sĩ ngành miễn dịch học tại Đại học Iowa. Tại thành phố văn chương này, bà bỏ ngang chương trình tiến sĩ ngành miễn dịch học để theo đuổi viết lách. Yiyun Li lấy bằng thạc sĩ Viết sáng tạo vào năm 2005. Bà sáng tác hoàn toàn bằng tiếng Anh, đến nay đã xuất bản 12 cuốn sách gồm tập truyện ngắn, tiểu thuyết, hồi ký. Bà cũng giảng dạy văn chương và viết sáng tạo tại các trường đại học, đồng thời là biên tập viên cho tạp chí văn chương.

Bìa sách Things in Nature Merely Grow.

Một số tác phẩm của bà đã được dịch sang tiếng Việt: tập truyện ngắn A Thousand Years of Good Prayers (Ngàn năm thiện nguyện), các tiểu thuyết The Vagrants (Những kẻ lang thang), Kinder Than Solitude (Chốn cô độc của linh hồn).

Yiyun Li đã nhận nhiều giải thưởng văn học: PEN/Faulkner Award for Fiction năm 2023 cho The Book of Goose, Guardian First Book Award và PEN/Hemingway Award for Debut Novel năm 2006 cho A Thousand Years of Good Prayers,...

Về đời tư, bà từng trải qua nhiều chật vật trong đời sống tinh thần. Năm 2012, Yiyun Li gặp khủng hoảng, suy sụp và hai lần tự tử bất thành. Sau khi rời viện, bà mất hết hứng thú với văn chương hư cấu. Suốt một năm, bà chỉ đọc các sách tiểu sử, hồi ký, nhật ký, "tìm được an ủi" từ việc đọc về cuộc đời người khác.

Hồi ký Dear Friend (tạm dịch: Gửi bạn yêu dấu) năm 2017 của bà là kết quả của thời gian dài chống chọi với trầm cảm. Chỉ vài tháng sau khi cuốn sách ra mắt, con trai cả Vincent của bà, khi ấy 16 tuổi, tự tử. Tiểu thuyết năm 2019 Where Reasons End (tạm dịch: Lý lẽ cùng đường) của Yiyun Li có chi tiết từ biến cố này. Năm 2014, con trai thứ của bà cũng tự tử khi mới 19 tuổi.

Pulitzer là Giải thưởng thường niên do Đại học Columbia ở New York tổ chức, có lịch sử từ năm 1917. Giải thưởng gồm các hạng mục thuộc lĩnh vực báo chí, truyền thông, xuất bản và nghệ thuật...

Các cuốn sách khác đoạt giải năm 2026 có Angel Down (Daniel Kraus; tạm dịch: Thiên thần sa ngã) hạng mục Tiểu thuyết, We the People: A History of the U.S. Constitution (Jill Lepore; tạm dịch: Lịch sử Hiến pháp Mỹ) hạng mục Lịch sử, Pride and Pleasure: The Schuyler Sisters in an Age of Revolution (Amanda Vaill; tạm dịch: Kiêu hãnh và Vui thú: Chị em nhà Schuyler vào thời kỳ Cách mạng) hạng mục Tiểu sử, Ars Poeticas (Juliana Spahr) hạng mục Thơ, There Is No Place for Us: Working and Homeless in America (Brian Goldstone; tạm dịch: Không còn chỗ cho chúng ta: Lao động và vô gia cư ở Mỹ) hạng mục Phi hư cấu đại chúng.

Tâm Anh