Học sinh lớp 9 rẽ hướng, bớt áp lực trước kỳ thi lớp 10 công lập

Chủ động rời “cuộc đua”

Kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập tại Hà Nội là một trong những kỳ thi căng thẳng nhất đối với học sinh sau bậc THCS. Tuy thế, xác định rõ hướng đi cũng như năng lực bản thân, ngày càng có nhiều học sinh và phụ huynh lựa chọn không tham gia kỳ thi áp lực này.

Học sinh tìm hiểu các cơ hội học THPT tại hệ thống trường ngoài công lập. Ảnh: Nam Du

Theo số liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, năm học 2025-2026, toàn thành phố có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng hơn 20.000 em so với năm trước. Trong khi đó, chỉ tiêu tuyển sinh vào 124 trường THPT công lập và công lập chất lượng cao là 81.448 học sinh, tương đương khoảng 55%. Điều này đồng nghĩa với việc, gần một nửa số học sinh sẽ phải tìm kiếm cơ hội học tập ở các trường ngoài hệ thống công lập.

Đáng chú ý, từ số liệu đăng ký nguyện vọng vào từng trường công lập cho thấy, khoảng 22.000 học sinh lớp 9 đã chủ động rời “cuộc đua”, không đăng ký dự thi vào lớp 10. Con số này phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong tư duy của phụ huynh và học sinh, khi không coi việc vào trường công là mục tiêu duy nhất.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi này là điều chỉnh trong công tác tuyển sinh. Năm nay, Hà Nội bỏ quy định về khu vực tuyển sinh và cho phép học sinh đăng ký dự tuyển theo nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú). Do vậy, nguyên tắc “chọn trường gần nhà, phù hợp năng lực” trở thành tiêu chí quan trọng được đặt lên hàng đầu. Nhiều phụ huynh đã cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên học lực thực tế của con, điều kiện gia đình và khả năng đi lại để đưa ra quyết định chọn trường.

Chị Nguyễn Thị Thủy (phường Ba Đình) cho biết, chị đã quyết định cho con theo học trường tư thục, sau khi xem xét kết quả các bài thi thử của con.

“Điểm trung bình các đợt khảo sát của con dao động từ 16 - 18, trong khi các trường công gần nhà, những năm trước đều có điểm chuẩn từ 22 trở lên. Nếu chọn trường ở khu vực ngoại thành, điểm của con có thể đỗ, nhưng việc đi lại vô cùng vất vả. Cuối cùng gia đình tôi chấp nhận đầu tư tài chính để con có môi trường học tập phù hợp và ổn định ở một trường tư”, phụ huynh chia sẻ.

Không chỉ những học sinh có học lực trung bình, ngay cả những em có thành tích tốt cũng lựa chọn hướng đi riêng. Nguyễn Lam Anh (phường Yên Hòa), một học sinh có năng lực học tập tốt với IELTS 6.5 đã quyết định nộp hồ sơ vào trường tư thục để theo đuổi định hướng học tiếng Anh chương trình Cambridge. Theo nữ sinh, môi trường tư thục sẽ mang lại sự linh hoạt và phù hợp hơn với mục tiêu của em ở chặng đường sau này.

Cũng không lựa chọn đăng ký thi lớp 10 công lập cho con, chị Nguyễn Hải Anh (phường Hà Đông) và con gái thống nhất nộp hồ sơ trường nghề.

“Con gái tôi có học lực trung bình khá; gia đình lại làm dịch vụ về tóc nên tôi định hướng con theo nghề để có thể vừa học vừa làm. Tuy nhiên, hiện con lại thích công nghệ thông tin, nên tôi đang tư vấn, trò chuyện để con theo học ngành nghề phù hợp năng lực mà bố mẹ có thể hỗ trợ được”, chị Hải Anh nói.

Lên kế hoạch cho mùa hè không áp lực

Việc không tham gia kỳ thi lớp 10 công lập giúp nhiều học sinh lớp 9 có một mùa hè nhẹ nhàng hơn. Thay vì vùi đầu vào ôn luyện, các em có cơ hội tham gia các hoạt động trải nghiệm, học kỹ năng sống và khám phá bản thân.

Với không ít học sinh lớp 9 trải nghiệm mùa hè không áp lực khi không dự thi lớp 10 công lập. Ảnh: CTV

Đối với gia đình chị Hải Anh, mùa hè năm nay là dịp để con gái làm quen với công việc thực tế. Chị dự định cho con tham gia phụ giúp tại salon tóc của gia đình. Ban đầu, chị sẽ để con đến salon tóc và chỉ ngồi quan sát hoặc học những việc đơn giản, sau đó sẽ hướng dẫn thực hành.

Trong khi đó, em Nguyễn Thu Anh (phường Hai Bà Trưng) được bố mẹ đăng ký tham gia trại hè trong thời gian hai tuần. Theo phụ huynh, đây là cơ hội để con thay đổi thói quen sinh hoạt, tăng cường vận động và học cách tự lập.

“Suốt năm học, con ít ra ngoài và khá thụ động trong việc nhà. Tôi mong rằng trại hè sẽ giúp con trưởng thành hơn và biết làm một số công việc để phục vụ bản thân”, phụ huynh cho biết.

Không ít học sinh còn tận dụng mùa hè để thử sức với các ý tưởng kinh doanh nhỏ. Chị Hà Liên (phường Kiến Hưng) cho hay, chị ủng hộ con tham gia bán hàng online cùng bạn bè. Theo chị, thương mại điện tử phát triển, các con lại có nhiều cơ hội tiếp cận nên vợ chồng chị tạo điều kiện cho con thử sức để tích lũy kinh nghiệm. Điều quan trọng là các con học được cách làm việc nhóm và quản lý tài chính. Kỹ năng này vừa cần thiết với mọi công việc trong tương lai, vừa giúp con trưởng thành hơn.

Hà Nội hiện có nhiều loại hình giáo dục sau THCS; ngoài trường THPT công lập còn có trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và các cơ sở đào tạo nghề có chương trình THPT.

Năm học 2026-2027, bên cạnh phần lớn chỉ tiêu vào trường công lập, thành phố giao 89 trường tư thục tuyển 817 lớp với trên 34.000 học sinh; giao 29 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tuyển 262 lớp với 11.675 học viên. Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có liên kết giảng dạy chương trình văn hóa THPT cũng tham gia tuyển sinh.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khẳng định sẽ bảo đảm đủ chỗ học cho tất cả học sinh tốt nghiệp THCS có nhu cầu tiếp tục học lên. Điều này góp phần củng cố niềm tin cho phụ huynh và học sinh khi lựa chọn các hướng đi ngoài công lập.

Khi xã hội ngày càng đề cao kỹ năng và năng lực thực tiễn, việc lựa chọn con đường học tập đa dạng, linh hoạt có thể giúp học sinh đến đích nhanh hơn với nhiều cơ hội phát triển bền vững.

Từ bức tranh ngành nghề hiện nay, phụ huynh và học sinh hiểu rằng, học công lập không còn là tấm vé duy nhất để đạt được ước mơ. Dù học loại hình trường nào thì cơ hội thành công với mỗi người đều như nhau. Điều quan trọng là mỗi học sinh hiểu rõ bản thân, được định hướng đúng, có môi trường phù hợp và không ngừng nỗ lực vươn lên.

Nam Du