Hoàng Minh Thảo: Vị tướng thao lược, nhà lý luận quân sự xuất sắc

Vị tướng thao lược trên chiến trường

Thượng tướng Hoàng Minh Thảo, tên thật là Tạ Thái An, sinh ngày 25-10-1921 tại xã Bảo Khê, huyện Kim Động (nay là phường Sơn Nam), tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình nông dân nghèo yêu nước.  

Được giác ngộ cách mạng, năm 1937 đồng chí tham gia Đoàn Thanh niên dân chủ và tham gia Việt Minh với bí danh hoạt động là Tạ Quang. Đầu năm 1941, đồng chí cùng nhiều thanh niên yêu nước được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đưa đi học ở Trường quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc), được Bác Hồ đặt cho tên mới là Hoàng Minh Thảo.

Tháng 10-1945, khi mới 24 tuổi, Hoàng Minh Thảo đã được giao làm Khu trưởng Chiến khu 3; năm 1948, được phong quân hàm Đại tá; năm 1949, được điều động vào làm Tư lệnh Liên khu 4. Năm 1950, Đại tá Hoàng Minh Thảo được cử làm Đại đoàn trưởng Đại đoàn 304.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí Hoàng Minh Thảo được phân công đảm nhiệm nhiều trọng trách trên chiến trường Tây Nguyên. Với tài thao lược vượt trội, đồng chí đã rất thành công trong sử dụng mưu kế. Điển hình như: Bọc sau lưng địch, gài bẫy vu hồi; vận động tiến công kết hợp chốt; đánh điểm, diệt viện; vận động bao vây liên tục; nghi binh, lừa địch.

Thượng tướng Hoàng Minh Thảo (bên phải). Ảnh tư liệu

Đặc biệt, trong Chiến dịch Tây Nguyên do đồng chí làm Tư lệnh, bằng nhãn quan sắc bén của vị tướng trận mạc, đồng chí Hoàng Minh Thảo đã đề xuất với Đại tướng Võ Nguyên Giáp về việc chọn hướng chiến lược ở Tây Nguyên. Ông khẳng định: Khi đã chọn hướng chiến lược là Tây Nguyên thì trước hết nên đánh Buôn Ma Thuột, vì đây là thị xã lớn nhất, là nơi hiểm yếu và cũng là nơi địch sơ hở nhất và có khả năng phát triển xuống đồng bằng. Khi điểm trúng cái huyệt đó thì toàn bộ Tây Nguyên và các tỉnh ven biển miền Nam Trung Bộ sẽ rung chuyển.

Thực tế cho thấy, thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên đã trực tiếp tạo ra thế trận và thời cơ đột biến về chiến lược để giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Tài thao lược của đồng chí Hoàng Minh Thảo không chỉ đề ra mưu kế, mà còn lập ra thế trận chỉ huy các trận đánh giành thắng lợi. Trải qua thực tiễn chỉ huy tác chiến, đến tổng kết lý luận quân sự, đồng chí khái quát: Biết địch biết ta, trăm trận không nguy; mưu cao nhất là mưu lừa địch; kế hay nhất là kế điều địch; thế tốt nhất là thế chia cắt địch; thời đẹp nhất là lúc địch ít phòng bị; mưu sinh ra kế - thế đẻ ra thời; đánh bằng mưu kế - thắng bằng thế thời, đó là những tinh hoa của nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Người thầy uyên bác, nhà khoa học quân sự xuất sắc

Trong suy nghĩ của các thế hệ cán bộ, giảng viên và học viên của Học viện Quốc phòng thì Thượng tướng, Anh hùng LLVT nhân dân, GS, NGND Hoàng Minh Thảo không chỉ là vị tướng can trường, tài năng, mưu lược trên chiến trường mà còn là nhà lãnh đạo, quản lý, nhà giáo tâm huyết, uyên bác trong đào tạo cán bộ, nghiên cứu khoa học nghệ thuật quân sự.

Năm 1976, đồng chí Hoàng Minh Thảo làm Viện trưởng Học viện Quân sự Đà Lạt, đến tháng 2-1977 thì cấp trên điều động giữ chức Viện trưởng Học viện Quân sự cao cấp (nay là Học viện Quốc phòng) trong suốt 13 năm (1977 - 1990).

Năm 1990, đồng chí Hoàng Minh Thảo được giao giữ chức Viện trưởng Viện Chiến lược Quân sự, Bộ Quốc phòng (nay là Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng); Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học quân sự Bộ Quốc phòng; ủy viên Thường trực Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam. Đồng chí được bầu là Ủy viên dự khuyết, rồi Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa IV.

Năm 1995, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo được nghỉ công tác quản lý, nhưng vẫn tham gia giảng dạy, viết báo khoa học và tập trung nghiên cứu các công trình khoa học nghệ thuật quân sự. Đồng chí là tác giả của 12 cuốn sách, trong đó có Cụm công trình được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Thượng tướng, GS, NGND Hoàng Minh Thảo lúc sinh thời. Ảnh tư liệu 

Hơn 70 năm hoạt động cách mạng, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo được Đảng, Nhà nước, Quân đội giao nhiều trọng trách; được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1959, Trung tướng năm 1974, Thượng tướng năm 1984; được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Đại tá, PGS, TS, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Văn Đơ, nguyên Viện trưởng Viện khoa học nghệ thuật quân sự (Học viện Quốc phòng) kể: “Năm 1998, trong một buổi tọa đàm giữa đồng chí Hoàng Minh Thảo với cán bộ, giảng viên, học viên Học viện Quốc phòng, tôi có đề nghị đồng chí cho biết nét đặc sắc nhất của Chiến dịch Tây Nguyên. Với giọng nói ấm áp, gần gũi, Thượng tướng Hoàng Minh Thảo chia sẻ: Nghệ thuật quân sự, nét đặc sắc trong Chiến dịch này thể hiện trên 2 nội dung: Thứ nhất, nghệ thuật tạo thế, nghi binh, lừa dụ địch tập trung vào Kon Tum (Bắc Tây Nguyên), kết hợp chiến đấu tạo thế, chia cắt địch, cô lập địch ở Buôn Mê Thuột; làm địch mạnh thành yếu, để ta bí mật, bất ngờ tập trung đánh vào chỗ hiểm, chỗ yếu của địch. Thứ hai, nghệ thuật tập trung ưu thế thực hiện trận then chốt tiến công mục tiêu hiểm yếu của địch ở Buôn Mê Thuột, buộc địch phải đưa quân đến tăng viện ứng cứu nên trúng kế của ta là điều địch ra khỏi công sự để tiêu diệt. Thực tế vượt trên mong đợi, địch rút khỏi Tây Nguyên, tạo điều kiện, thời cơ chiến lược cho ta Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước".

Các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên của Học viện Quốc phòng luôn coi những lý luận quân sự của thầy Hoàng Minh Thảo là di sản quý giá với tư tưởng chỉ đạo “thế, lực, thời, mưu” được vận dụng ở các cấp chiến thuật, chiến dịch, chiến lược trong chiến tranh.  

Là vị tướng mưu lược trên chiến trường, người thầy tâm huyết, uyên bác trên giảng đường và nhà khoa học quân sự xuất sắc, Thượng tướng, Anh hùng LLVT nhân dân, GS, NGND Hoàng Minh Thảo đã có những cống hiến to lớn trong việc bổ sung, phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.

Tài liệu tham khảo:

- Hội thảo: Thượng tướng, Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Hoàng Minh Thảo - Vị tướng thao lược trên chiến trường, nhà lý luận quân sự hàng đầu của Quân đội nhân dân Việt Nam, 2021.

- Thượng tướng, Giáo sư, Nhà giáo nhân dân Hoàng Minh Thảo: Nghệ thuật tác chiến - mấy vấn đề lý luận và thực tiễn, NXB Hà Nội, 1990.

- Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo, NXB Quân đội nhân dân, 2006.

- Bàn về nghệ thuật quân sự, NXB Chính trị Quốc gia, 2007.

MAI THỊ HƯƠNG GIANG (Học viện Quốc phòng)