Hoàn thiện khung pháp lý ODA, tạo động lực đầu tư hạ tầng giai đoạn 2026 - 2030

Theo đó, ngày 16/1/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài đã chủ trì cuộc họp đánh giá toàn diện kết quả triển khai trong năm 2025, đồng thời định hướng các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cho năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030.

Trong năm 2025, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, hành lang pháp lý đối với các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài tiếp tục được cải thiện theo hướng minh bạch, hiệu quả hơn.

Các cải cách về thủ tục đầu tư, đàm phán và triển khai dự án đã góp phần rút ngắn thời gian thực hiện ở nhiều khâu, đặc biệt thông qua việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành và địa phương. Trong năm, Việt Nam đã ký kết các khoản vay ODA và vay ưu đãi mới với tổng giá trị khoảng 624 triệu USD cho 10 chương trình, dự án, tương đương mức huy động của năm 2024.

Tuy nhiên, công tác giải ngân vẫn là điểm nghẽn lớn. Lũy kế đến hết ngày 31/12/2025, tổng giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài của các bộ, ngành, địa phương đạt hơn 8.225 tỷ đồng, tương ứng 35,27% kế hoạch, thấp hơn 5,79% so với cùng kỳ năm trước.

Ảnh minh họa

Nguyên nhân được xác định đến từ nhiều yếu tố như chậm trễ trong chuẩn bị đầu tư, vướng mắc giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng; kéo dài thời gian đấu thầu, ký kết hợp đồng; điều chỉnh chủ trương đầu tư, hiệp định vay và kế hoạch vốn; hạn chế về năng lực của một số chủ đầu tư, nhà thầu; cùng với tác động của biến động giá nguyên vật liệu và điều kiện thời tiết, thiên tai tại một số địa phương.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài tiếp tục giữ vai trò quan trọng, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng kinh tế - xã hội trọng điểm, có tính lan tỏa và tạo động lực phát triển dài hạn. Việc hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ điểm nghẽn trong triển khai và giải ngân được xác định là nhiệm vụ then chốt để phát huy hiệu quả nguồn lực này trong giai đoạn 2026 - 2030.

Về thể chế, Bộ Tài chính được giao chủ trì rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư công và quản lý nợ công, khẩn trương trình Chính phủ trong tháng 1/2026 các nghị định sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý, sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, cũng như các nghị định hướng dẫn Luật Quản lý nợ công năm 2017 theo hướng tinh giản thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền. Đồng thời, Bộ Tài chính tổ chức triển khai hiệu quả Đề án định hướng sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 sau khi được ban hành.

Bộ Tư pháp được giao chủ trì nghiên cứu, phối hợp với Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính, báo cáo Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền sửa đổi các quy định liên quan đến đàm phán, ký kết, sửa đổi điều ước quốc tế về ODA và vốn vay ưu đãi theo hướng rút ngắn thời gian thẩm định pháp lý, bảo đảm các hiệp định vay sớm có hiệu lực, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ triển khai và giải ngân dự án.

Trong quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án, Bộ Tài chính tiếp tục làm việc định kỳ với Nhóm 6 Ngân hàng Phát triển và các tổ chức của Liên Hợp quốc nhằm rà soát danh mục dự án, nhận diện vướng mắc và đề xuất giải pháp thúc đẩy giải ngân, đồng thời xây dựng danh mục dự án ưu tiên trong giai đoạn 2026 - 2030. Các đối tác phát triển được đề nghị cung cấp thông tin về khả năng, quy mô và điều kiện tài trợ vốn, cũng như nghiên cứu cải cách thủ tục theo hướng tăng tính tự chủ cho phía tiếp nhận vốn.

Bên cạnh đó, các bộ chuyên ngành như Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu nâng cao trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn kịp thời các nội dung liên quan đến giá nguyên vật liệu, thủ tục xây dựng, môi trường và đất đai, bảo đảm góp ý đúng hạn cho các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi.

Đối với các bộ, cơ quan trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung phân tích kỹ nguyên nhân giải ngân chậm, chủ động đề xuất giải pháp đồng bộ, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và nâng cao năng lực quản lý dự án.

Việc tăng cường công khai, minh bạch, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan và nhà tài trợ được xác định là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, qua đó tạo động lực thúc đẩy đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.

Văn Sơn