Hoàn thiện cơ chế thúc đẩy ứng dụng vật liệu cho môi trường biển đảo

Ngày 13/3, Bộ Xây dựng đã có báo cáo tổng kết Đề án nghiên cứu phát triển vật liệu xây dựng (VLXD) phục vụ các công trình ven biển và hải đảo đến năm 2025 (đề án).

Các chính sách đã tập trung vào cơ chế ưu tiên, thúc đẩy sản xuất và ứng dụng VLXD chuyên dụng cho môi trường biển đảo.

Theo đó, Bộ Xây dựng đã thực hiện 9 nhiệm vụ trọng tâm, ban hành kế hoạch phân công các đơn vị phối hợp với địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp triển khai nhiệm vụ được giao.

Bộ đã chủ trì xây dựng và trình Ban Bí thư ban hành Chỉ thị số 03-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong quản lý phát triển VLXD; tham mưu ban hành Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP, trong đó nhấn mạnh giải pháp phát triển vật liệu bền vững cho vùng biển đảo.

Các chính sách đã tập trung vào cơ chế ưu tiên, thúc đẩy sản xuất và ứng dụng VLXD chuyên dụng cho môi trường biển đảo.

Rà soát, xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá và hướng dẫn thi công, bảo trì riêng cho các công trình ven biển.

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, xây dựng cơ sở dữ liệu số về đề tài công nghệ và cấu kiện xây dựng biển đảo; đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức rộng rãi.

Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương để xây dựng phương án tận dụng vật chất nạo vét làm vật liệu san lấp, vừa phục vụ công trình giao thông vừa giảm thiểu việc nhấn chìm gây ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì hoàn thiện văn bản pháp luật trong việc xử lý vật chất nạo vét; hướng dẫn xử lý vật chất nhấn chìm để tái sử dụng làm VLXD cho các công trình ven biển và hải đảo, giúp tối ưu hóa nguồn lực và bảo vệ môi trường.

Ứng dụng VLXD trong ứng phó biến đổi khí hậu. Điều tra tổng hợp các vùng có nguy cơ sạt lở, đánh giá tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Đẩy mạnh điều tra, đánh giá trữ lượng tài nguyên khoáng sản biển đảo để phục vụ sản xuất VLXD.

Bộ Tài chính đã hoàn thành xây dựng các văn bản hướng dẫn kỹ thuật, quy trình xử lý vật chất nạo vét, nhấn chìm để tái sử dụng làm VLXD (san lấp, đắp nền) cho các công trình biển đảo.

Triển khai điều tra, đánh giá tiềm năng các mỏ khoáng sản làm VLXD (cát, đá, sét) tại khu vực ven biển và thềm lục địa để phục vụ nhu cầu phát triển bền vững. Đã hoàn thành rà soát định kỳ tình hình xâm thực biển.

Hiện nay, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, trình Quốc hội các luật về thuế, các chính sách miễn, giảm tiền thuê đất, trong đó đã xây dựng các chính sách ưu đãi đối với vật liệu xây dựng, cấu kiện xây dựng phục vụ các công trình ven biển và hải đảo.

Bộ Quốc phòng đã hoàn thành phương án sử dụng nguồn vật liệu tại chỗ, vật chất nạo vét từ các dự án quốc phòng quản lý nhằm mục đích tôn tạo, mở rộng đảo phục vụ các công trình xây dựng ven biển và hải đảo.

Sử dụng các loại vật liệu xây dựng đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn phục vụ xây dựng các công trình quốc phòng, an ninh biển và hải đảo.

Bộ Công Thương thực hiện nhiệm vụ về xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ sản xuất VLXD biển đảo. Theo đó, đã lồng ghép hoạt động kêu gọi, hỗ trợ vốn đầu tư trong và ngoài nước; cung cấp thông tin trợ giúp nhà đầu tư phát triển VLXD chuyên dụng...

Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát lập danh mục nhiệm vụ khoa học về VLXD đặc thù cho môi trường biển; phối hợp thẩm định và công bố kịp thời các tiêu chuẩn, quy chuẩn làm căn cứ pháp lý cho thiết kế, thi công biển đảo.

Tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các phát minh mới; hướng dẫn doanh nghiệp đăng ký nhãn hiệu, thương hiệu cho các sản phẩm VLXD chuyên dụng.

UBND các địa phương đã chủ động kế hoạch và nghiên cứu lồng ghép đề án vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm; đặt hàng các đề tài nghiên cứu vật liệu đặc thù và cung cấp dữ liệu dự báo để Bộ Xây dựng hoàn thiện danh mục VLXD biển đảo.

Phát triển ứng dụng, đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn, theo đó thí điểm thành công việc dùng cát biển nhiễm mặn, bùn nạo vét và tro xỉ để san lấp (đặc biệt tại Quảng Ninh, Hải Phòng, các tỉnh ven biển đồng bằng sông Cửu Long) giúp hạ giá thành, giảm áp lực lên cát sông và giải quyết bài toán đổ thải.

Đẩy mạnh ứng dụng vật liệu chuyên dùng, ưu tiên sử dụng xi măng bền sunfat, bê tông cường độ cao và cấu kiện lắp ghép cho các công trình hạ tầng, giúp nâng cao tuổi thọ công trình và giảm chi phí bảo trì dưới tác động của nước biển.

Tăng cường thu hút đầu tư và kết nối, tạo điều kiện về quỹ đất, thủ tục hành chính cho các nhà máy sản xuất VLXD mới; tổ chức hội thảo kết nối giữa đơn vị nghiên cứu với chủ đầu tư và nhà thầu.

Tiến Hào