Hoàn thiện cơ chế kiểm sát giải quyết vụ án hành chính đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

Việc ban hành Quy chế mới diễn ra trong bối cảnh hệ thống pháp luật và tổ chức bộ máy các cơ quan tư pháp có nhiều thay đổi, nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số và xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Sau gần 9 năm triển khai, Quy chế 282 đã góp phần thống nhất hoạt động nghiệp vụ, nâng cao chất lượng kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính trong toàn Ngành. Tuy nhiên, sự ra đời của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tố tụng hành chính năm 2025, Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án cùng việc sắp xếp lại hệ thống Tòa án, Viện kiểm sát đã đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện quy chế nghiệp vụ.

Quyết định của Viện trưởng VKSND tối cao.

Quy chế 11 không mở rộng chức năng, quyền hạn của Viện kiểm sát mà tập trung cụ thể hóa phương thức thực hiện các quyền năng đã được pháp luật quy định. Quy chế cập nhật đầy đủ các quy định pháp luật mới, bổ sung cơ chế kiểm sát đối với hoạt động hòa giải, đối thoại tại Tòa án, điều chỉnh quy trình phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp.

Một điểm nổi bật của Quy chế là hoàn thiện cơ chế kiểm sát xuyên suốt quá trình giải quyết vụ án. Quy chế quy định rõ trách nhiệm của Kiểm sát viên trong nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu khi cần thiết, kiểm sát việc áp dụng thủ tục rút gọn, biện pháp khẩn cấp tạm thời và các quyết định liên quan đến đối thoại tại Tòa án. Những quy định này góp phần bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, đúng pháp luật và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

Bên cạnh đó, Quy chế 11 tiếp tục chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ như nghiên cứu hồ sơ, lập phiếu kiểm sát, xây dựng báo cáo đề xuất quan điểm giải quyết vụ án, quản lý hồ sơ kiểm sát và tăng cường phối hợp giữa các cấp kiểm sát. Quy chế cũng bổ sung quy định về kiểm sát các phiên tòa, phiên họp trực tuyến, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số.

Kiểm sát viên thực hiện chức năng kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính tại phiên tòa.

Đáng chú ý, Quy chế hoàn thiện cơ chế bảo đảm hiệu quả của quyền kiến nghị, quyền kháng nghị thông qua việc quy định rõ trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị, đánh giá kết quả khắc phục vi phạm và tăng cường phối hợp giữa các cấp kiểm sát trong xem xét, thực hiện quyền kháng nghị. Đồng thời, bổ sung cơ chế rút kinh nghiệm đối với các vụ án có bản án bị hủy, sửa hoặc kháng nghị không được chấp nhận, góp phần nâng cao chất lượng công tác kiểm sát.

Việc ban hành Quy chế 11 đánh dấu bước phát triển từ nền tảng của Quy chế 282, tạo khuôn khổ nghiệp vụ thống nhất, đồng bộ và phù hợp hơn với thực tiễn. Đây là cơ sở quan trọng để ngành Kiểm sát nâng cao chất lượng kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, góp phần bảo đảm hoạt động xét xử đúng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, cá nhân, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Song Định