Hòa giải để nối lại tình làng nghĩa xóm

Tổ hòa giải ấp 9 Chợ gặp gỡ, vận động hai hộ dân thống nhất giải quyết vụ tranh chấp ranh đất. Ảnh: ÚT CHUYỀN

Những ngày mưa, trụ sở ấp 9 Chợ, xã Đông Hòa vẫn đều đặn đón người dân đến sinh hoạt, trao đổi công việc. Nơi đây còn chứng kiến nhiều cuộc gặp gỡ đặc biệt. Có những người bước vào với vẻ mặt căng thẳng, mang theo khúc mắc tưởng chừng không thể tháo gỡ, nhưng khi ra về lại nhẹ lòng vì tìm được tiếng nói chung. Đằng sau những cuộc hòa giải ấy là sự tận tụy của các thành viên tổ hòa giải ở cơ sở.

Tôi có mặt tại trụ sở ấp 9 Chợ vào một buổi sáng khi các thành viên tổ hòa giải làm việc với hai hộ dân đang xảy ra tranh chấp ranh đất. Nguyên nhân sâu xa của vụ việc chỉ là hàng rào dựng lệch vài chục phân. Sau nhiều tháng không tìm được tiếng nói chung, mối quan hệ vốn thân tình giữa hai gia đình dần rạn nứt. Mỗi người đều cho rằng mình đúng, không ai chịu nhường ai khiến không khí xóm nhỏ trở nên nặng nề.

Ông Lê Thành Lập là người có uy tín trong cộng đồng, đồng thời là thành viên tổ hòa giải của ấp nghe từng người trình bày, ghi nhận ý kiến của hai phía rồi hỏi thêm hàng xóm lâu năm để hiểu rõ nguồn cơn. “Chuyện nào cũng vậy, nếu chỉ nghe một phía thì rất dễ kết luận sai. Muốn hòa giải thành công, phải để bà con nói hết những điều còn khúc mắc trong lòng. Khi người ta được lắng nghe, cái nóng cũng dịu đi một nửa”, ông Lập cho biết.

Sau khi nắm rõ sự việc, tổ hòa giải phân tích quy định của pháp luật về quyền sử dụng đất, đồng thời nhắc về tình làng nghĩa xóm đã gắn bó nhiều năm. Không chỉ nói về cái đúng, cái sai, các hòa giải viên còn nêu ra những câu chuyện thực tế về nhiều gia đình vì tranh chấp nhỏ mà mất tình cảm, con cháu sau này khó nhìn mặt nhau. Cuộc hòa giải hôm ấy kéo dài gần 3 giờ đồng hồ. Khi ra về, chưa ai bắt tay nhau ngay, nhưng ánh mắt đã bớt căng thẳng. Vài ngày sau, tổ hòa giải tiếp tục quay lại. Lần thứ ba gặp mặt, hai gia đình đồng ý điều chỉnh lại hàng rào theo đúng ranh giới và tự nguyện hòa giải.

Còn tại khu phố Quang Trung, phường Rạch Giá, một vụ việc tưởng chừng rất nhỏ lại khiến tình làng nghĩa xóm đứng trước nguy cơ rạn nứt. Sau khi một con chó chạy ra cắn người, gia đình người bị nạn yêu cầu chủ nuôi chó thanh toán toàn bộ chi phí thuốc men và điều trị. Trong khi đó, phía chủ nuôi cho rằng vết thương không nghiêm trọng nên chỉ đồng ý hỗ trợ một phần. Không ai chịu nhường ai, lời qua tiếng lại ngày càng gay gắt, mối quan hệ láng giềng vốn thân thiết cũng dần trở nên căng thẳng.

Nhận được tin báo, thành viên Tổ hòa giải khu phố Quang Trung nhanh chóng có mặt để nắm bắt sự việc. Thay vì vội phân định ai đúng, ai sai, các thành viên dành thời gian gặp riêng từng bên để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, sau đó tổ chức buổi hòa giải. Trên cơ sở quy định của pháp luật về trách nhiệm của chủ vật nuôi gây thiệt hại, tổ hòa giải đồng thời phân tích, vận động bằng cả lý lẫn tình, nhắc nhở hai gia đình về tình nghĩa láng giềng đã gắn bó nhiều năm.

Ông Nguyễn Văn Hồng là thành viên tổ hòa giải có nhiều năm kinh nghiệm cho biết phần lớn vụ việc ở cơ sở đều xuất phát từ những chuyện rất đời thường. Điều quan trọng là phải kiên nhẫn lắng nghe để hiểu nguyên nhân, không vội đứng về phía nào và lựa lời phân tích phù hợp. “Nhiều vụ việc chúng tôi phải gặp từng bên nhiều lần, có khi ban ngày chưa được thì buổi tối lại đến nhà động viên. Khi bà con bình tĩnh, hiểu được quyền, nghĩa vụ của mình và nghĩ đến tình cảm xóm giềng thì việc hòa giải cũng thuận lợi hơn”, ông Hồng nói.

Theo ông Hồng, nhiều mâu thuẫn nếu không được giải quyết từ sớm rất dễ trở thành tranh chấp kéo dài, phát sinh khiếu kiện hoặc ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự ở địa phương. Vì vậy, hòa giải ở cơ sở chính là cách ngăn ngừa “đốm lửa nhỏ” trước khi bùng phát thành vụ việc phức tạp. Những vụ việc được hòa giải thành không chỉ khép lại một mâu thuẫn mà còn nối lại tình làng nghĩa xóm.

ÚT CHUYỀN