Hóa chất Đức Giang: Khối ngoại thoát hàng và bi kịch kẹp cổ phiếu của nhà đầu tư nội

Lệnh bán sàn chất chồng nhưng không lối thoát

Diễn biến của phiên giao dịch ngày 18.3 như đã được dự báo từ phiên hôm trước. Ngay từ khi mở cửa phiên, các lệnh bán sàn ATO chất chồng, nhưng lệnh mua thì ít mà lệnh bán thì nhiều. Vỏn vẹn 383.000 cổ phiếu DGC được khớp giá sàn trong khi hơn 29,5 triệu cổ phiếu vẫn còn chất đống giá bán sàn nhưng trắng bên mua. Còn phiên giao dịch 17.3, dư bán giá sàn hơn 12 triệu cổ phiếu khi kết phiên.

Điều này đồng nghĩa, nhiều nhà đầu tư đã lỗ rất nặng sau 2 phiên sàng ngày 17 và 18.3, dẫn đến buộc bị bán giải chấp (force-sell). Nhưng dù muốn force-sell giá sàn cũng bất khả thi, hàng vẫn bị kẹp lại, phương án khả dĩ nhất là bán chéo (cross-selling) sang mã cổ phiếu khác để trả nợ vay margin (giao dịch ký quỹ) qua đó cân bằng giữa dư nợ vay và tài sản ròng trong tài khoản.

Khả năng DGC tiếp tục giảm sàn trong những phiên tới vẫn còn rất cao khi từ ngày hôm qua 17.3 đến nay, nhiều công ty chứng khoán đã đưa ra quyết định cắt hoặc siết chặt margin đối với mã cổ phiếu DGC của Hóa chất Đức Giang nhằm quản trị rủi ro, như TCBS, SSI, VNDirect.

DGC giảm sàn 2 phiên ngày 17-18.3.2026.

Nhiều công ty chứng khoán khác, đã nhanh chóng thay đổi khuyến nghị về mã cổ phiếu DGC, cụ thể là đưa ra khuyến nghị bán hoặc cần theo dõi sát sao khi đã xuất hiện tình trạng dư bán hàng chục triệu cổ phiếu giá sàn nhưng trắng bên mua.

Tình hình bi đát đối với nhà đầu tư DGC còn ở phía trước

Những hệ lụy đang diễn ra với nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu DGC dù đã rất nặng nề nhưng có lẽ chưa phải là tất cả và chưa kết thúc. Phía trước, còn cả những ngày, tháng mà mã cổ phiếu DGC phải đối mặt với sóng gió có thể kéo giá cổ phiếu này giảm xuống sâu hơn nữa.

Cụ thể, nhiều quỹ ETF nội đang đứng trước áp lực phải thực hiện các phương án phòng ngừa khẩn cấp đối với cổ phiếu DGC nhằm ứng phó với tình hình khi doanh nghiệp này đã dính án và ban lãnh đạo vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Mã cổ phiếu DGC vốn là một thành phần quan trọng trong rổ chỉ số VN-Diamond. Khi DGC gặp sự cố nghiêm trọng liên quan tới pháp luật, mã cổ phiếu này có thể bị xem xét loại bỏ khỏi rổ chỉ số trong kỳ cơ cấu gần nhất vào tháng 4.2026 tới, từ đó thúc đẩy Quỹ Diamond ETF phải hành động bằng cách bán ra toàn bộ hàng triệu cổ phiếu DGC, càng thêm áp lực lớn về nguồn cung trên thị trường, giá cổ phiếu DGC càng có nguy cơ giảm mạnh.

Mã cổ phiếu DGC cũng nằm trong các rổ chỉ số VN-Lead và VN-FinLead, và cũng có nguy cơ bị loại khỏi rổ dẫn đến kích hoạt việc bán ra như trong trường hợp ở rổ chỉ số VN-Diamond.

Quan trọng hơn, DGC hiện đang nằm trong nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn VN30 đầy quyền lực, được nhiều quỹ ETF cơ cấu trong danh mục đầu tư. Nhưng với việc ban lãnh đạo Hóa chất Đức Giang dính án, cổ phiếu bị bán tháo khiến giá giảm sâu, khả năng DGC bị xem xét loại khỏi nhóm VN30 là rất cao, theo đó các quỹ ETF cũng sẽ loại mã cổ phiếu này khỏi danh mục đầu tư khiến cho việc bán ra dồn dập càng bất lợi cho giá của DGC.

Khối ngoại đã thoát hàng DGC như thế nào?

Trong đợt giảm sàn 3 phiên từ ngày 16-18.12.2025 của mã cổ phiếu DGC do tin đồn râm ran Chủ tịch HĐQT vi phạm pháp luật, khối ngoại đã bán ra một cách mạnh mẽ.

Trong phiên giao dịch ngày 16.12, khối ngoại bán ròng hơn 123 tỉ đồng DGC, với khối lượng lên đến hàng triệu cổ phiếu. Tình trạng bán ròng hàng triệu cổ phiếu tiếp tục diễn ra trong 2 phiên sau đó, đã giúp một số quỹ ngoại đẩy sạch mã cổ phiếu DGC trong danh mục đầu tư.

Biểu đồ diễn biến giá mã cổ phiếu DGC.

Cụ thể khi đó, nhóm quỹ Dragon Capital giảm tỷ lệ sở hữu DGC xuống dưới 5% và không còn là cổ đông lớn ngay trước khi cổ phiếu này lao dốc; 2 quỹ thuộc hệ sinh thái VinaCapital đã thực hiện cơ cấu bán ra một phần cổ phiếu DGC trong danh mục; 3 quỹ ETF ngoại quy mô tỉ USD cũng thực hiện bán ra DGC tái cơ cấu danh mục định kỳ vào tháng 12, trùng với thời điểm DGC có thông tin bất lợi.

Kết quả, từ tháng 12.2025 đến hết tháng 2.2026, đã có 12 quỹ đầu tư ngoại bán sạch cổ phiếu DGC trong danh mục đầu tư. Trong số 21 quỹ đầu tư ngoại còn lại nắm giữ DGC, nhiều quỹ cũng đã thực hiện giảm tỷ trọng.

Đến thời điểm ngày 17.3.2026, các quỹ ngoại tiếp tục đẩy mạnh thoát hàng cổ phiếu DGC sau khi tin xấu về doanh nghiệp này được chính thức công bố. Theo đó, khối này đã bán ròng 1,85 triệu cổ phiếu DGC. Biện pháp được khối ngoại áp dụng là “thoát hàng quyết liệt”: đặt lệnh bán ra ở mức giá sàn với khối lượng lớn cổ phiếu DGC ngày từ đầu phiên ATO.

Thế nhưng trên thực tế, biện pháp này cũng không mấy hiệu quả trong phiên giao dịch ngày 18.3 khi khối lượng khớp lệnh rất thấp vì thiếu vắng bên mua vào. Trong bối cảnh như vậy, nhiều nhà đầu tư trong nước muốn bán giải chấp cũng không xong, buộc phải bán chéo sang mã cổ phiếu khác để giải nguy tình trạng call-margin (cuộc gọi thông báo cần nộp thêm tiền vào tài khoản để cân đối với khoản nợ vay, nếu không phải buộc bán giải chấp cổ phiếu).

Thế Lâm