Hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm cho văn hóa, nghệ thuật

Nhà nước sẽ thí điểm thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, lan tỏa văn hóa Việt Nam. Ảnh: Phương Lâm.

Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam được Quốc hội thông qua vào ngày 24/4. Đây là văn bản quy định các cơ chế, chính sách mang tính nền tảng nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của văn hóa trong giai đoạn mới.

Lên kế hoạch hồi hương cho bảo vật

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết là thiết lập hành lang pháp lý cho việc tìm kiếm và đưa các di sản quý hiếm của Việt Nam từ nước ngoài trở về. Theo quy định, Nhà nước sẽ bảo đảm nguồn lực tài chính để thực hiện công tác bảo tồn, đặc biệt là đối với các loại hình nghệ thuật có nguy cơ mai một và văn hóa các dân tộc thiểu số.

Đối với các cổ vật quý hiếm đang lưu lạc ở quốc tế, Nghị quyết nêu rõ cơ chế bố trí kinh phí kịp thời để mua lại hoặc đấu giá khi có sự đồng ý về chủ trương của Thủ tướng Chính phủ. Để khuyến khích sự tham gia của xã hội, Nghị quyết đưa ra những ưu đãi về thuế và phí cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình hồi hương di sản.

“Các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài được tổ chức, cá nhân mua, đấu giá, đưa về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày theo quy định của Luật Di sản văn hóa hoặc tặng cho, chuyển giao quyền sở hữu cho Nhà nước: a) Được miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan; b) Là đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng”, văn bản nêu rõ.

Ấn Hoàng Đế chi bảo được một nhà sưu tầm cổ vật có bảo tàng tư nhân ở Bắc Ninh đưa về Việt Nam vào năm 2022. Ảnh: Báo Tiền Phong.

Bên cạnh đó, chiến lược phát triển văn hóa còn gắn liền với việc tạo ra sinh kế bền vững cho người dân tại địa phương. Nghị quyết định hướng phát triển các không gian bảo tồn như làng, bản, buôn, phum, sóc truyền thống kết hợp với hoạt động du lịch.

Cụ thể: “Nhà nước bảo đảm nguồn lực tài chính bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam và các giá trị văn hóa có nguy cơ mai một, nghệ thuật truyền thống. Xây dựng và thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù cho văn hóa các dân tộc thiểu số; phát triển không gian bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch, phát huy vai trò của chủ thể văn hóa tạo sinh kế bền vững”.

Để tăng cường sự hiện diện của văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế, Nhà nước hỗ trợ kinh phí tổ chức các Tuần Văn hóa Việt Nam, dạy tiếng Việt và nhân rộng mô hình khu phố Việt, làng Việt tại các quốc gia có đông người Việt sinh sống. Các doanh nghiệp thực hiện quảng bá và xuất khẩu sản phẩm văn hóa tiêu biểu ra nước ngoài cũng nhận được sự hỗ trợ về kinh phí từ ngân sách.

Quỹ đầu tư mạo hiểm văn hóa, nghệ thuật

Trong kỷ nguyên số, Nghị quyết xác lập những bước đi đột phá để bảo vệ và phát huy bản sắc dân tộc. Theo đó, Nhà nước ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa, hạ tầng văn hóa số và các nền tảng số dùng chung. Các mô hình như bảo tàng mở, thư viện số và nhà hát di động sẽ được thí điểm triển khai để đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng thông qua công nghệ.

Đáng chú ý, khái niệm an ninh văn hóa và chủ quyền văn hóa số lần đầu tiên được quy định cụ thể về mặt nguồn lực thực hiện. Nhà nước phải cam kết bảo đảm cơ sở vật chất và kinh phí cho công tác giám sát, rà quét các luồng thông tin trên môi trường mạng.

“Nhà nước bảo đảm cơ sở vật chất, kinh phí ứng dụng công nghệ số, giám sát, rà quét, đánh giá, xử lý thông tin xấu độc, tin giả, sai sự thật để bảo vệ an ninh văn hóa, bản quyền trên môi trường số và chủ quyền văn hóa số. Các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa, sáng tạo nội dung số sẽ được hình thành để thúc đẩy hệ sinh thái này”, Nghị quyết nêu rõ.

Nghị quyết mới của Quốc hội quy định Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và sẽ tăng dần theo yêu cầu phát triển. Ảnh: Phương Lâm.

Song song với hạ tầng số, một cơ chế tài chính mới là Quỹ văn hóa, nghệ thuật cũng được thí điểm thành lập. Khác với các quỹ hỗ trợ thông thường, đây là mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm. Mục tiêu của quỹ là tài trợ và đầu tư cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, các dự án có tính đột phá nhưng chưa được ngân sách nhà nước cấp kinh phí trực tiếp.

“Nhà nước thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở trung ương và một số địa phương. Quỹ hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí vốn”.

Để đảm bảo các chính sách này đi vào thực tế, Nghị quyết đưa ra cam kết mạnh mẽ về nguồn lực tài chính: Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và sẽ tăng dần theo yêu cầu phát triển. Các địa phương cũng được giao quyền chủ động trong việc bố trí quỹ đất, miễn giảm tiền thuê đất cho các đơn vị làm văn hóa như nhà xuất bản hay cơ sở sản xuất phim.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Đức An