Hiệu trưởng làm không quá hai nhiệm kỳ: Nhiều lợi ích

Tiết học thư viện của học sinh Trường Tiểu học Thạch Đài (phường Hà Huy Tập, Hà Tĩnh). Ảnh: Hồ Phương

Tác động tích cực

Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Điều lệ trường tiểu học, THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học để lấy ý kiến góp ý từ các địa phương, trường học. Đáng chú ý, Điều 11 của dự thảo quy định: Nhiệm kỳ của hiệu trưởng trường phổ thông là 5 năm. Sau mỗi năm học, hiệu trưởng được giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục trong trường góp ý và cấp có thẩm quyền đánh giá theo quy định. Hiệu trưởng công tác tại một trường công lập không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp.

Từ thực tiễn công tác, ông Trần Văn Hiếu - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Xuân Trường (xã Xuân Trường, Ninh Bình), cho rằng, quy định hiệu trưởng không giữ chức vụ quá hai nhiệm kỳ (tổng cộng 10 năm) tại một đơn vị công lập không phải là điều quá mới trong công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước, nhưng khi được cụ thể hóa trong Điều lệ trường học sẽ mang lại những giá trị thực tiễn không nhỏ.

Điều này góp phần hạn chế tư tưởng cục bộ, bè phái, chuyên quyền; xóa bỏ sức ỳ, tăng sự năng động sáng tạo trong đổi mới giáo dục; hạn chế sai phạm về tài chính. Trong giai đoạn hiện nay khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hiệu trưởng được giao thêm quyền như ký duyệt nâng lương, thăng hạng, chuyển ngạch… nên nếu không công tâm sẽ dễ dẫn đến tiêu cực.

Gắn bó hơn 20 năm với ngành Giáo dục, cô Nguyễn Thị Nguyệt - giáo viên tiếng Anh tại TP Hải Phòng, chia sẻ khi một cá nhân ở vị trí lãnh đạo quá lâu tại một đơn vị, họ dễ rơi vào trạng thái bão hòa. Những phương pháp quản lý cũ, dù từng hiệu quả nhưng vẫn có thể trở nên lỗi thời. Việc luân chuyển giúp mang đến “luồng sinh khí mới”, những góc nhìn mới và khát vọng đổi mới cho mỗi nhà trường.

Ông Trần Văn Hiếu - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Xuân Trường (Ninh Bình) tuyên truyền cho học sinh về an toàn giao thông. Ảnh: NVCC

Môi trường giáo dục cần sự minh bạch tuyệt đối. Việc tại vị quá lâu dễ dẫn đến sự nể nang, làm giảm tính khách quan trong đánh giá nhân sự và quản lý tài chính. Giới hạn hai nhiệm kỳ là “liều thuốc” hữu hiệu để phòng ngừa tham nhũng và lạm quyền. Quy định này mở ra cơ hội cho những giáo viên giỏi, cán bộ quản lý trẻ có năng lực được thể hiện mình.

“Hiệu trưởng mới thường đi kèm các tiêu chuẩn đánh giá mới, công tâm hơn dựa trên năng lực thực tế thay vì dựa vào các mối quan hệ lâu năm. Giáo viên sẽ cảm thấy nỗ lực của mình được ghi nhận đúng mức. Một lãnh đạo mới thường khuyến khích những thử nghiệm mới. Giáo viên sẽ được truyền cảm hứng để thay đổi phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ, thay vì chỉ làm theo những chỉ đạo đã lỗi thời”, cô Nguyệt trao đổi.

Bà Lê Thị Thu Chung - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội), cho hay dự thảo lần này có nhiều điểm tiến bộ so với quy định hiện hành. Việc quy định nhiệm kỳ hiệu trưởng là 5 năm và không quá hai nhiệm kỳ liên tiếp tại một trường sẽ góp phần tạo điều kiện làm mới tư duy quản trị và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Bày tỏ đồng tình và đánh giá cao dự thảo là quy định lấy ý kiến góp ý hằng năm từ đội ngũ giáo viên và nhân sự trong nhà trường. Điều này thể hiện tinh thần dân chủ, minh bạch giúp việc đánh giá hiệu trưởng sẽ sát với thực tiễn hơn; đồng thời buộc người quản lý phải thường xuyên tự soi, điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu phát triển của nhà trường.

Cô, trò Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt (phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội) trong dịp 20/11/2025. Ảnh: Đình Tuệ

Cần tính tới yếu tố hiệu quả công việc

Với kinh nghiệm hơn 30 năm trong ngành, bà Nguyễn Thị Kim Dung - Hiệu trưởng Trường THCS Vân Canh (xã Sơn Đồng, Hà Nội), cho biết bà ủng hộ quan điểm nên quy định hiệu trưởng không nên làm quá hai nhiệm kỳ ở một trường công lập. Điều này giúp các cán bộ giáo viên khác đủ năng lực và chuyên môn có cơ hội thể hiện tài năng để được bổ nhiệm làm quản lý một cách xứng đáng.

“Hơn nữa, hiệu trưởng mới thường muốn tạo dấu ấn thông qua việc cải thiện cảnh quan trường lớp hoặc tổ chức các phong trào học sinh sôi nổi hơn. Khi đội ngũ giáo viên được truyền cảm hứng và quản lý chặt chẽ hơn, chất lượng tiết học chắc chắn sẽ được cải thiện. Sự công bằng trong quản lý giáo viên sẽ lan tỏa đến học sinh, tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh”, bà Kim Dung nhấn mạnh.

Bên cạnh những ý kiến đồng thuận có một số băn khoăn. Bà Lê Thị Thu Chung - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt (Hà Nội), góp ý để quy định thực sự phát huy hiệu quả, cần có cơ chế lấy ý kiến và đánh giá rõ ràng, khách quan và tránh hình thức. Nếu được triển khai nghiêm túc, quy định này sẽ tạo động lực quan trọng nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng đội ngũ hiệu trưởng có năng lực, bản lĩnh và uy tín, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Ông Trần Văn Hiếu - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Xuân Trường (Ninh Bình), nêu thực tế, nhiều khi tầm nhìn chiến lược của nhà trường thường được xây dựng trong vòng từ 10 - 20 năm. Tuy nhiên nếu áp dụng theo luật này thì khi hiệu trưởng mới về thay nếu không kế thừa hết tâm huyết của người tiền nhiệm sẽ làm ảnh hưởng dẫn đến dang dở, lãng phí về tiền của.

Đối với các hiệu trưởng đã lớn tuổi hoặc công tác ở vùng sâu xa, việc luân chuyển sang một địa bàn mới cách xa nhà có thể gây xáo trộn lớn về cuộc sống gia đình, sức khỏe và làm giảm động lực cống hiến. Một số trường có tính chất đặc thù cần những hiệu trưởng có chuyên môn sâu và uy tín lớn trong lĩnh vực đó. Việc tìm người thay thế tương đương sau hai nhiệm kỳ là không dễ dàng.

Đình Tuệ