Hiệu quả mô hình trồng ớt xanh xuất khẩu ở phường Cầu Thia

Phường Cầu Thia được hình thành trên cơ sở hợp nhất 5 đơn vị hành chính gồm: phường Cầu Thia, các xã Hạnh Sơn, Phúc Sơn, Thanh Lương và Thạch Lương.

Đặc thù kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp, trong nhiều năm, tình trạng “được mùa mất giá, được giá mất mùa” vẫn là nỗi trăn trở thường trực của người nông dân. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra cho cấp ủy, chính quyền địa phương là phải tìm ra hướng đi mới, chuyển dịch cơ cấu cây trồng phù hợp, nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích canh tác.

Mô hình trồng ớt xanh xuất khẩu như một minh chứng rõ nét. Điều đáng nói, mô hình này không phải đến từ những dự án lớn hay nguồn vốn đầu tư quy mô mà bắt đầu từ sự nhạy bén của một cán bộ trẻ - chị Hà Thị Vỹ khi đó là Bí thư Đoàn Thanh niên xã Thanh Lương (cũ).

Năm 2019, trong chuyến tham quan, học tập mô hình trồng ớt tại tỉnh Phú Thọ, chị Vỹ nhận thấy tiềm năng lớn của loại cây trồng này. Với đặc điểm phù hợp về thổ nhưỡng, khí hậu, cùng nhu cầu thị trường xuất khẩu ổn định, đặc biệt là thị trường Nhật Bản, chị đã mạnh dạn chuyển đổi 2.000 m² ruộng gieo cấy lúa của gia đình sang trồng ớt xanh.

Quyết định ấy ở thời điểm ban đầu không tránh khỏi những băn khoăn, thậm chí hoài nghi từ chính người thân và người dân địa phương. Nhưng thực tế đã chứng minh hướng đi đúng khi cây ớt xanh đã cho hiệu quả kinh tế vượt trội. Không chỉ phát triển kinh tế cho gia đình, chị Vỹ còn chia sẻ kinh nghiệm, vận động đoàn viên, thanh niên và các hộ dân địa phương cùng tham gia. Từ một mô hình nhỏ, phong trào trồng ớt xanh dần lan tỏa.

Nhận thấy hiệu quả rõ rệt từ mô hình, chính quyền xã Thanh Lương (cũ) đã kịp thời vào cuộc, thành lập Tổ hợp tác trồng ớt xuất khẩu với 24 thành viên tham gia, trong đó, chị Hà Thị Vỹ làm tổ trưởng. Đây là bước đi mang tính tổ chức, tạo nền tảng cho sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với liên kết thị trường. Điểm mấu chốt làm nên thành công của mô hình chính là sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân và doanh nghiệp.

Tổ hợp tác đã chủ động ký kết hợp tác với Công ty tinh chế biến thực phẩm GOC (Phú Thọ), qua đó được hỗ trợ về kỹ thuật sản xuất, hướng dẫn sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật an toàn, đồng thời đảm bảo đầu ra ổn định thông qua hợp đồng bao tiêu sản phẩm. Từ vụ sản xuất thử nghiệm năm 2020 với 4,5 ha, năng suất đạt 55 tạ/ha, giá bán trung bình 6.500 đồng/kg, mô hình dần mang lại thu nhập đáng kể, tạo niềm tin cho người dân tiếp tục mở rộng diện tích.

Không chỉ dừng lại ở năng suất và giá trị kinh tế, mô hình còn đặt ra những yêu cầu khắt khe về chất lượng sản phẩm. Từ thời điểm gieo trồng, quy trình chăm sóc, thu hoạch đến đóng gói đều phải tuân thủ nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn của doanh nghiệp. Quả ớt phải đạt yêu cầu về kích thước, màu sắc, hình dạng, không sâu bệnh, không tồn dư hóa chất. Chính sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn trong sản xuất đã giúp sản phẩm ớt xanh Cầu Thia từng bước khẳng định uy tín trên thị trường xuất khẩu.

Bà Hoàng Thị Thi ở tổ dân phố Khá Thượng là một trong những hộ tham gia tổ hợp tác từ những ngày đầu chia sẻ: “Việc tuân thủ quy trình kỹ thuật tuy đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhưng đổi lại là sự yên tâm về đầu ra và giá cả. Hiện nay, với 3.000 m² trồng ớt, gia đình tôi có nguồn thu nhập ổn định, cao hơn nhiều so với trước đây”.

Đến năm 2024, mô hình đã phát triển mạnh với 10 ha có 60 hộ dân tại 17/39 tổ dân phố tham gia. Năng suất bình quân duy trì ở mức 50 tạ/ha, giá hợp đồng ổn định khoảng 7.000 đồng/kg, mang lại thu nhập khoảng 350 triệu đồng/ha/năm. Sản lượng đạt từ 450 đến 500 tấn mỗi vụ, tổng doanh thu hơn 3 tỷ đồng/năm.

Không chỉ nâng cao thu nhập, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho 60 - 80 lao động địa phương, chủ yếu là thanh niên nông thôn. Đây là yếu tố quan trọng góp phần hạn chế tình trạng lao động ly hương, giữ chân người trẻ ở lại phát triển kinh tế ngay trên quê hương.

Từ thành công của mô hình trồng ớt xanh, tư duy sản xuất của người dân Cầu Thia tiếp tục được mở rộng. Các thành viên tổ hợp tác chủ động học hỏi, thử nghiệm thêm các loại cây trồng mới, trong đó có dưa chuột. Với sự liên kết bao tiêu sản phẩm từ doanh nghiệp, 14 hộ đã chuyển đổi 1,2 ha đất lúa sang trồng dưa chuột, đạt thu nhập hơn 400 triệu đồng/ha/năm, cao hơn 200 triệu đồng so với trồng lúa.

Đáng chú ý, đến nay, không còn thành viên nào trong tổ hợp tác thuộc diện hộ nghèo hay cận nghèo. Đây không chỉ là thành quả kinh tế mà còn là minh chứng cho hiệu quả của mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, hướng đi tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại. Song, giá trị lớn hơn mà mô hình mang lại chính là sự thay đổi trong nhận thức và tư duy của người nông dân. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, tự phát, nay người dân đã quen với việc sản xuất theo quy trình, theo hợp đồng, gắn với thị trường. Tính kỷ luật, tinh thần hợp tác và trách nhiệm cộng đồng cũng được nâng lên rõ rệt.

Có thể khẳng định, mô hình trồng ớt xanh xuất khẩu ở phường Cầu Thia là một ví dụ tiêu biểu cho quá trình tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững. Thành công của mô hình không chỉ ở những con số doanh thu mà còn ở cách làm bài bản, sự đồng thuận của người dân và vai trò dẫn dắt của những cá nhân tiên phong.

Trình bày: Thanh Ba

Trần Ngọc Sơn