Hiểu gốc rễ cảm xúc: Cách ngừng lặp lại những tổn thương cũ

Có bao giờ bạn tự hỏi: Vì sao mình dễ lo lắng, dễ nổi nóng, hoặc có những khoảng trống khó gọi tên dù cuộc sống bên ngoài vẫn ổn? Những cơn đau kéo dài không rõ nguyên nhân, nỗi sợ lặp đi lặp lại, hay cảm giác mệt mỏi tinh thần dai dẳng… Đôi khi, ta có cảm giác như đang sống trong một “kịch bản” quen thuộc mà chính mình cũng không rõ nguyên nhân.

Bạn đang sống cuộc đời của mình hay mang theo nỗi đau của nhiều thế hệ? Ảnh: Pinterest.

Trong cuốn sách Nỗi đau này không thuộc về bạn, tác giả Mark Wolynn chỉ ra rằng: “Công trình nghiên cứu khoa học mới nhất, hiện là một đề tài nóng trên báo chí, cũng cho thấy tác động của các sang chấn tâm lý có thể được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. 'Di sản' này được gọi là 'sang chấn gia đình liên thế hệ', các bằng chứng khoa học gần đây cho thấy đây là một hiện tượng hoàn toàn có thật. Không phải lúc nào nỗi đau cũng tự nhạt nhòa hoặc nguôi ngoai theo thời gian. Kể cả khi người chịu sang chấn ban đầu đã qua đời, hay câu chuyện của họ đã bị vùi lấp sau nhiều năm câm lặng, song những mảnh ghép chưa hoàn chỉnh của các trải nghiệm sống, ký ức và cảm giác cơ thể của họ có thể vẫn sống mãi, như đang cố vươn đến từ quá khứ để tìm cách hóa giải nỗi đau thông qua tâm trí và cơ thể của những người đang sống ở hiện tại”.

Hãy thử hình dung: ông bà từng đi qua chiến tranh, mất mát; cha mẹ lớn lên giữa áp lực mưu sinh và biến động xã hội. Những điều đó ảnh hưởng đến hệ thần kinh, niềm tin, cách yêu thương và nuôi dạy con cái. Ta lớn lên trong môi trường ấy, học cách phản ứng với thế giới từ chính những khuôn mẫu quen thuộc trong gia đình.

Vì thế, đôi khi lo âu không đơn thuần là yếu đuối. Khó mở lòng trong các mối quan hệ không hẳn là do bạn “không đủ tốt”. Một số phản ứng cảm xúc có thể liên quan đến bối cảnh gia đình nhiều thế hệ, những điều chưa từng được gọi tên nhưng vẫn âm thầm tác động lên bất kỳ ai trong gia đình.

Tin tích cực là: quá khứ có ảnh hưởng, nhưng không quyết định tất cả. Con người có khả năng nhận diện, điều chỉnh và chữa lành. Khi hiểu được nguồn gốc của những khuôn mẫu cũ, ta có cơ hội lựa chọn cách sống khác đi để có được cuộc sống nhẹ nhàng và tự do hơn.

Sách Nỗi đau này không thuộc về bạn của Mark Wolynn.

Nếu bạn đang tìm một cách tiếp cận dễ hiểu về sang chấn liên thế hệ, Nỗi đau này không thuộc về bạn của Mark Wolynn là một gợi ý đáng tham khảo. Cuốn sách không chỉ trình bày lý thuyết, mà còn đưa ra những phương pháp thực hành giúp người đọc nhìn lại lịch sử gia đình, thấu hiểu cảm xúc và từng bước tháo gỡ những nút thắt vô hình.

Hiểu về quá khứ không phải để mắc kẹt trong đó, mà để sống trọn vẹn hơn ở hiện tại. Khi ta đủ tỉnh thức để nhận ra điều gì thuộc về mình và điều gì không, thì hành trình chữa lành của mình cũng bắt đầu từ đó.

Lam Anh