Hiện vật lịch sử kể lại câu chuyện vụ án Số 7 Ôn Như Hầu

Gần 80 năm đã trôi qua kể từ mùa hè năm 1946 - thời điểm đất nước vừa giành được độc lập nhưng phải đối mặt với những thử thách đặc biệt cam go. Nhiều người làm nên chiến công khám phá vụ án Số 7 Ôn Như Hầu đã lùi xa vào lịch sử, thậm chí có những cán bộ, chiến sĩ đến nay chỉ còn được biết đến qua những bí số nghiệp vụ trong hồ sơ lưu trữ. Nhưng tại Bảo tàng Công an Hà Nội, những hiện vật còn lại của chuyên án vẫn đang lưu giữ ký ức về một giai đoạn đặc biệt của dân tộc.

Đó là những bức ảnh đã ngả màu thời gian, những tờ truyền đơn cũ kỹ, những văn bản nghiệp vụ, những hiện vật thu giữ trong chuyên án hay chiếc máy đánh chữ vẫn được bảo quản cẩn trọng suốt nhiều thập kỷ. Nếu nhìn riêng lẻ, mỗi hiện vật chỉ là một vật chứng của lịch sử. Nhưng khi được đặt trong mối liên hệ với nhau và trong bối cảnh của năm 1946, chúng trở thành những mảnh ghép giúp tái hiện một trong những chuyên án tiêu biểu đầu tiên của lực lượng an ninh cách mạng Việt Nam.

Chính từ những tư liệu và hiện vật ấy, chương trình thực cảnh lịch sử "Mật Lệnh Đêm" được hình thành.

Từ những chứng tích của lịch sử

Trong nhiều năm qua, Bảo tàng Công an Hà Nội đã sưu tầm, lưu giữ và bảo quản nhiều tư liệu, hiện vật liên quan đến vụ án Số 7 Ôn Như Hầu. Đây không chỉ là những hiện vật phản ánh một sự kiện lịch sử cụ thể, mà còn là những chứng tích giúp người xem hình dung rõ hơn về bối cảnh đất nước trong những ngày đầu giành được độc lập.

Mùa hè năm 1946, chính quyền cách mạng non trẻ phải đối mặt với nhiều nguy cơ và thách thức. Lịch sử đã ghi lại giai đoạn ấy bằng cụm từ "ngàn cân treo sợi tóc". Trong bối cảnh đó, việc phát hiện và đấu tranh làm thất bại âm mưu chống phá chính quyền cách mạng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc bảo vệ thành quả của Cách mạng Tháng Tám và nền độc lập vừa giành được của dân tộc.

Những hiện vật còn được lưu giữ hôm nay chính là những lát cắt chân thực của giai đoạn lịch sử ấy. Một tờ truyền đơn phản ánh những hoạt động tuyên truyền chống phá chính quyền cách mạng. Một văn bản nghiệp vụ cho thấy những quyết định được đưa ra trong hoàn cảnh đặc biệt. Một bức ảnh tư liệu giúp người xem hình dung rõ hơn về những con người đã trực tiếp tham gia làm nên lịch sử.

Giá trị của những hiện vật này không chỉ nằm ở tính nguyên gốc hay tuổi đời của chúng. Điều quan trọng hơn là mỗi hiện vật đều mang theo một phần ký ức lịch sử, góp phần giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về những thử thách mà các thế hệ đi trước đã phải đối mặt để bảo vệ nền độc lập của đất nước.

Tư liệu hiện vật vụ án "Ôn Như Hầu". Ảnh: CACC.

Khi Bảo tàng trở thành không gian kể chuyện

Trong nhiều năm, Bảo tàng Công an Hà Nội được biết đến như nơi lưu giữ, bảo tồn và trưng bày các giá trị lịch sử của lực lượng Công an Thủ đô. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống văn hóa, yêu cầu đặt ra không chỉ là lưu giữ hiện vật mà còn phải tìm ra những phương thức mới để lịch sử đến gần hơn với cán bộ, chiến sĩ và công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Từ yêu cầu đó, chương trình thực cảnh lịch sử "Mật Lệnh Đêm" được xây dựng như một cách tiếp cận mới đối với lịch sử và giáo dục truyền thống.

Theo Ban Tổ chức, quá trình xây dựng chương trình bắt đầu từ chính những tư liệu, hiện vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Công an Hà Nội. Từ các hồ sơ, hình ảnh, hiện vật và những câu chuyện có thật, ê-kíp thực hiện đã nghiên cứu, đối chiếu và lựa chọn những chi tiết tiêu biểu nhất để tái hiện lại một giai đoạn lịch sử bằng ngôn ngữ của nghệ thuật.

Được tổ chức ngay trong không gian Bảo tàng Công an Hà Nội, "Mật Lệnh Đêm" kết hợp giữa nghệ thuật biểu diễn, không gian kiến trúc, hiện vật Bảo tàng, âm thanh, ánh sáng và công nghệ trình chiếu hiện đại nhằm mang đến cho người xem một trải nghiệm lịch sử giàu cảm xúc.

Khán giả vừa được theo dõi một câu chuyện được kể trên sân khấu, vừa được bước vào chính không gian lịch sử ấy, được chứng kiến những nhân vật, sự kiện, những quyết định đã góp phần làm nên một trong những chiến công đầu tiên của lực lượng an ninh cách mạng Việt Nam.

Từ lịch sử đến hôm nay

Điều giá trị nhất mà những hiện vật còn được lưu giữ tại Bảo tàng Công an Hà Nội mang lại không chỉ là những thông tin lịch sử. Quan trọng hơn, đó là cơ hội để thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về những con người đã góp phần giữ gìn nền độc lập của dân tộc trong những năm tháng khó khăn nhất.

Trong số những người làm nên chiến công năm ấy, có những người được lịch sử ghi nhận, nhưng cũng có những cán bộ, chiến sĩ đến nay chỉ còn được biết đến qua những bí số nghiệp vụ như C3 hay H120. Họ là những con người đã âm thầm hoạt động, chấp nhận hiểm nguy và đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ.

Thông qua chương trình "Mật Lệnh Đêm", những hiện vật vốn nằm trong không gian trưng bày được kết nối trở lại với những con người, những sự kiện và những giá trị mà chúng đại diện. Từ đó, lịch sử không chỉ được lưu giữ mà còn được tiếp tục trao truyền bằng những hình thức gần gũi hơn với công chúng hôm nay.

Sau gần tám thập kỷ, những hiện vật còn được lưu giữ tại Bảo tàng Công an Hà Nội vẫn đang hiện diện như những chứng tích của một thời kỳ lịch sử đặc biệt. Và từ những chứng tích ấy, câu chuyện về vụ án Số 7 Ôn Như Hầu tiếp tục được kể lại, để nhắc nhớ về một chiến công của quá khứ và lan tỏa tinh thần yêu nước, niềm tự hào về truyền thống và ý chí cống hiến cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Ngọc Bích