Hiến kế để nhà đầu tư làm chủ tài sản số

Các chuyên gia cảnh báo các mô hình lừa đảotài sản số đang ngày càng tinh vi. Ảnh minh họa: Athena Bitcoin.

Trước đây, tài sản chủ yếu gắn với các yếu tố hữu hình như đất đai, vàng bạc hay hàng hóa với thanh khoản thấp. Tuy nhiên, hiện nay, tài sản đã được số hóa, tồn tại dưới dạng dữ liệu, tài khoản hoặc nền tảng trực tuyến, với khả năng giao dịch gần như tức thì trên phạm vi toàn cầu.

Xu hướng mở rộng của các nền tảng số, theo ông Lê Hồng Ân, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Học viện Tài năng Á Châu, đang kéo theo sự bùng nổ đầu tư tài chính trong giới trẻ. Mạng xã hội và các kênh trực tuyến góp phần lan tỏa nhanh chóng thông tin và cơ hội đầu tư, nhưng cũng khiến quá trình kiểm chứng trở nên khó khăn hơn. Nhiều người tham gia với kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn nhưng thiếu nền tảng để nhận diện rủi ro.

Chia sẻ tại chuỗi chương trình Làm chủ tài sản số do CTCP Tư vấn và Đầu tư New World Group Asset Management (NWG) tổ chức tại TP.HCM vừa qua, ông Ân cho rằng lừa đảo tài chính không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã được tổ chức với quy mô lớn hơn.

Cơ hội đi kèm rủi ro

Vị chuyên gia cảnh báo các mô hình lừa đảo ngày càng tinh vi, từ việc xây dựng dự án giả, mô phỏng nền tảng giao dịch đến sử dụng chiến lược truyền thông để tạo niềm tin, khiến ranh giới giữa thông tin thật và sai lệch trở nên khó phân biệt, đặc biệt với chủ thể mới tiếp cận thị trường.

Nhà sáng lập Học viện Tài năng Á Châu cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin của người dùng. Việc nâng cao nhận thức, khả năng phân tích và đánh giá rủi ro trở thành một yếu tố quan trọng trong quá trình tham gia thị trường tài chính số.

Trong khi đó, bà Lê Mỹ Huyền, Quản lý phát triển kinh doanh nền tảng BingX, cho biết các công cụ tài chính thế hệ mới đang góp phần hỗ trợ người dùng tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Những nền tảng này giúp đơn giản hóa quy trình giao dịch, cung cấp nhiều công cụ phân tích và mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.

Dù vậy, theo bà Huyền, hiệu quả sử dụng các công cụ này phụ thuộc đáng kể vào cách tiếp cận của từng cá nhân. Việc sử dụng công cụ mà không đi kèm với hiểu biết đầy đủ về cơ chế vận hành và rủi ro có thể dẫn đến những hệ quả không mong muốn.

Đại diện BingX cho rằng việc làm chủ tài sản số không chỉ dừng ở yếu tố công nghệ hay cơ hội thị trường, mà gắn với năng lực tổng thể của người tham gia trong việc hiểu, kiểm soát và quản trị rủi ro.

"Khi các giá trị ngày càng được số hóa, yêu cầu về kiểm soát và quản trị sẽ ngày càng trở nên rõ nét hơn đối với cả cá nhân lẫn doanh nghiệp", bà Huyền nói.

Cũng tại sự kiện, ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo quản trị và an ninh mạng ATHENA, cho biết hiện tại Việt Nam đang trong giai đoạn xây dựng sàn tài sản số, nhưng theo ông, muốn có sàn phải có tài sản số để giao dịch. Trong khi đó, Việt Nam hiện chưa có lực lượng tạo lập tài sản số đủ mạnh, do đó cần xây dựng quy trình để cá nhân, tổ chức có thể tạo ra tài sản số.

Ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo quản trị và an ninh mạng ATHENA tại hội thảo. Ảnh: BTC.

Ông Thắng cho biết tài sản số bao gồm toàn bộ hệ sinh thái tài khoản và dữ liệu, từ email, tài khoản ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội đến tên miền, mã nguồn, API key và dữ liệu khách hàng. Bất kỳ ai cũng có khả năng tạo ra tài sản số từ những giá trị thực của bản thân; và song hành với cơ hội là những rủi ro mất tài sản số có thể gia tăng khi các hoạt động số hóa diễn ra mạnh mẽ. Đồng thời, việc phân tán tài sản số trên nhiều nền tảng và hệ thống khác nhau cũng khiến việc quản lý trở nên phức tạp hơn.

Ông cảnh báo chỉ cần một lỗ hổng nhỏ, như mật khẩu bị lộ hoặc thiết bị nhiễm mã độc... có thể từng bước mở rộng quyền kiểm soát và chiếm quyền truy cập toàn bộ hệ thống.

Giám đốc Trung tâm đào tạo quản trị và an ninh mạng ATHENA khuyến nghị người dùng cần tách biệt thiết bị sử dụng cho các giao dịch tài chính quan trọng, chẳng hạn dùng một điện thoại riêng chỉ để chuyển tiền và xác thực giao dịch, không cài đặt các ứng dụng lướt web hay nhận file từ nền tảng mạng xã hội.

Đồng thời, người dùng không nên sử dụng chung một thiết bị cho ứng dụng ngân hàng và SIM nhận mã OTP, bởi trong trường hợp thiết bị bị nhiễm mã độc và bị kiểm soát, kẻ tấn công vẫn không thể chiếm được mã xác thực.

Đối với doanh nghiệp, ông Thắng cho rằng doanh nghiệp cần giám sát chặt chẽ hệ thống mạng nội bộ và các phần mềm chạy trên trình duyệt web để phát hiện sớm các cổng sau hoặc phần mềm gián điệp, qua đó hạn chế rủi ro mất an toàn tài sản số.

Cần hành lang pháp lý cho tài sản số

Còn theo ông Phạm Hưởng - Giám đốc kiêm nhà sáng lập GFI Research (đơn vị nghiên cứu, phân tích thị trường và đào tạo năng lực về blockchain) đánh giá thị trường tài sản số hiện vẫn trong giai đoạn thử nghiệm và hoàn thiện.

Để thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam cần ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời xây dựng các startup đủ năng lực số hóa tài sản có giá trị thực - nền tảng quan trọng để hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài. Cùng với đó là các chính sách ưu đãi về thuế, phí và cơ chế hỗ trợ nhằm thu hút cả vốn và nhân lực, đi kèm một môi trường pháp lý minh bạch, linh hoạt để cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát.

Trước đó, TS Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, từng cho biết khung pháp lý cho kinh tế số Việt Nam đang từng bước hoàn thiện với 4 trụ cột quan trọng, bao gồm: Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ 1/1/2026; cơ chế sandbox được triển khai theo Nghị định 94/2025; Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được hình thành tại TP.HCM và Đà Nẵng với các chính sách ưu đãi nhằm thu hút nguồn lực; và các luật về thuế ngày càng minh bạch hơn.

TS Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam phát biểu tại hội thảo thuộc khuôn khổ chuỗi chương trình Làm chủ tài sản số hồi đầu tháng 2. Ảnh: Thảo Liên.

Ông nhấn mạnh trong bối cảnh hiện nay, khi hành lang pháp lý rõ ràng, điều buộc phải thay đổi là thói quen, tư duy của các chủ thể tham gia thị trường, từ thói quen đầu tư tiền ảo sang đầu tư tài sản số trên nền tảng tài sản thực (RWA).

Trong khi đó, Luật sư điều hành Hãng luật Investpush Legal Đào Tiến Phong nhấn mạnh cơ hội luôn đi kèm với nguy cơ, nhưng khi có hành lang pháp lý rõ ràng, cán cân sẽ nghiêng về phía cơ hội.

Ông Phong nhận định rằng trong khi nhiều nước trên thế giới vẫn đang lúng túng chưa biết đưa tài sản thực vào luật như thế nào, Việt Nam đã đưa vào Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, thể hiện tinh thần "đi sau nhưng về trước". Bên cạnh đó, khung chính sách còn có Quyết định 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024 về Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối (blockchain) đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 và Luật Công nghiệp công nghệ số ngày 14/6/2025.

Thảo Liên