'Heal the World' - khi âm nhạc cất lên lời nguyện chữa lành

Trong dòng chảy âm nhạc đại chúng cuối thế kỷ XX, Heal the World của cố ca sĩ Michael Jackson vang lên như một lời thì thầm hiền hòa, không ồn ào kêu gọi, cũng không lên án hay phán xét. Đó là tiếng nói của một con người nhìn thẳng vào nỗi đau của nhân loại và tin rằng tình thương nếu được khơi dậy đúng cách có thể chữa lành thế giới này.

(Ảnh: Internet)

Nghe lại Heal the World hôm nay, giữa nhiều bất an và chia rẽ, người nghe dễ nhận ra: thông điệp của bài hát không xa lạ với tinh thần từ bi, vô úy và trách nhiệm đối với sự sống mà Phật giáo vẫn luôn nhấn mạnh.

Từ “trong trái tim” đến tâm từ (mettā)

“There’s a place in your heart

And I know that it is love”

Tạm dịch:

Có một nơi trong trái tim bạn

Và tôi biết đó chính là tình yêu

Michael Jackson không bắt đầu bằng thế giới bên ngoài, mà bắt đầu từ nội tâm bên trong. “Nơi trong trái tim” mà anh nói đến không phải cảm xúc thoáng qua, mà là khả năng thương yêu vốn sẵn có trong mỗi người.

Trong Phật học, đó chính là tâm từ (mettā), một trạng thái tâm không làm tổn hại, không gây đau khổ cho mình và cho người. Đức Phật dạy rằng tâm từ không phải điều phải vay mượn từ bên ngoài, mà cần được nhận diện, nuôi dưỡng và mở rộng.

“And this place could be much brighter than tomorrow”

Tạm dịch:

Và nơi ấy có thể rực sáng hơn cả ngày mai

Ánh sáng ấy không đến từ hy vọng viển vông, mà từ sự chuyển hóa nội tâm. Phật giáo gọi đó là tu tập: khi tâm được thanh lọc, thế giới được nhận biết, được quán chiếu bằng góc nhìn khác, dung dị mà bình an.

Không còn nước mắt - khi khổ đau được thấu hiểu

(Ảnh: Internet)

You’ll find there’s no need to cry

There’s no hurt or sorrow

Tạm dịch:

Bạn sẽ thấy chẳng còn lý do để khóc

Không còn đau đớn hay buồn khổ

Lời ca này không phủ nhận khổ đau, mà ngụ ý rằng: khổ đau có thể được chuyển hóa. Trong Tứ Diệu Đế, đức Phật không dừng lại ở Khổ đế, mà chỉ ra con đường chấm dứt khổ đau - Diệt đế và Đạo đế.

Michael Jackson dường như cũng tin rằng, khi con người biết “care enough for the living” - đủ quan tâm đến sự sống, thì khổ đau không còn bị bỏ mặc hay lặp lại trong vô minh.

“Heal the world” - tinh thần từ bi gắn với hành động

Heal the world

Make it a better place

Tạm dịch:

Hãy chữa lành thế giới

Hãy làm cho thế giới tốt đẹp hơn

Chữa lành, trong tinh thần Phật học, không chỉ là cảm xúc, mà là hành động có chính niệm. Từ bi nếu không đi kèm trí tuệ và hành động cụ thể, rất dễ trở thành lý tưởng trừu tượng.

If you care enough for the living

Tạm dịch:

Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống

Câu hát này tương ưng sâu sắc với tinh thần bất hại (ahiṃsā) trong Phật giáo. Quan tâm đến sự sống không chỉ là cứu trợ khi thảm họa xảy ra, mà là cách ta sống mỗi ngày: tiêu thụ thế nào, nói năng ra sao, lựa chọn gì cho cộng đồng và môi trường.

Từ cho đi hoan hỷ đến bố thí vô ngã

(Ảnh: Internet)

Love is strong

It only cares for joyful giving

Tạm dịch

Tình yêu mạnh mẽ

Chỉ biết đến sự cho đi trong niềm vui

Đây là một trong những câu hát gần với tinh thần Phật học nhất. Trong Phật giáo, bố thí ba-la-mật không nằm ở giá trị vật chất, mà ở tâm hoan hỷ và không chấp ngã.

Cho đi mà không mong đền đáp, không tự hào, không ghi công, đó là cho đi để chữa lành chính mình trước khi chữa lành thế giới.

Bạo lực với Trái Đất - một dạng vô minh tập thể

Why do we keep strangling life

Wound this earth, crucify its soul

Tạm dịch:

Tại sao ta vẫn bóp nghẹt sự sống,

làm tổn thương, đóng đinh linh hồn Trái Đất

Michael Jackson nhìn thẳng vào thực trạng: con người đang tự làm tổn thương chính môi trường sống của mình. Phật giáo gọi đây là vô minh cộng nghiệp, khi cả cộng đồng cùng hành xử trong thiếu hiểu biết, dẫn đến khổ đau chung.

Nhận thức rằng “this world is heavenly” (thế giới này vốn thiêng liêng) rất gần với quan điểm Phật giáo về tính duyên sinh: Trái Đất không phải vật để khai thác vô hạn, mà là điều kiện sống tương tức với con người.

Anh em một nhà - tinh thần vô ngã và tương duyên

You are all my brothers

Tạm dịch:

Tất cả các bạn đều là anh em của tôi

Khi cái tôi được buông lỏng, ranh giới “ta - người” mờ đi. Đây chính là tinh thần vô ngã mà Phật giáo nhấn mạnh: không có một bản ngã biệt lập, chỉ có sự nương tựa lẫn nhau trong mạng lưới duyên sinh.

Kết luận: Một lời nguyện chưa khép lại

Heal the World không phải bài hát giải trí đơn thuần. Đó là một lời nguyện thế tục, được cất lên bằng âm nhạc, nhưng chạm đến những giá trị rất gần với Phật pháp: từ bi, tỉnh thức, trách nhiệm và chữa lành.

Michael Jackson đã rời xa cõi đời, nhưng câu hỏi anh để lại vẫn còn đó: Chúng ta có thật sự “care enough for the living” - đủ quan tâm đến sự sống, để cùng làm thế giới tốt đẹp hơn?

Nghe lại Heal the World hôm nay, có lẽ không chỉ để tưởng niệm một nghệ sĩ, mà để tự hỏi chính mình: Ta sẽ chữa lành thế giới này bằng cách nào, bắt đầu từ đâu và bắt đầu từ chính tâm mình?

Tác giả: Thường Nguyên

Hình minh họa. Nguồn: Inernet