Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

"Đầu rắn nhiều thân" của hệ sinh thái bóng đá lậu

Một câu hỏi được đặt ra là vì sao một nền tảng phát sóng lậu với hàng triệu lượt truy cập mỗi trận đấu có thể tồn tại gần 10 năm trước khi bị đánh sập?

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã khởi tố vụ án, khởi tố 30 bị can liên quan đường dây phát sóng lậu trên hệ thống Xôi Lạc TV và tổ chức đánh bạc trên mạng.

Thực tế, hiện tượng các website phát sóng bóng đá lậu tiếp tay cho hoạt động cá độ không phải là vấn đề mới. Câu chuyện phía sau Xôi Lạc TV thực chất phản ánh một mô hình vận hành khá điển hình của các "đế chế web lậu" trên không gian mạng hiện nay, nơi các website vi phạm bản quyền không tồn tại đơn lẻ mà hình thành cả một hệ sinh thái hoạt động tinh vi.

Không giống các trang web thông thường, những hệ thống phát sóng bóng đá lậu hiếm khi tồn tại dưới một tên miền duy nhất. Trong nhiều năm qua, người xem bóng đá trên internet có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt địa chỉ với các biến thể khác nhau như xoilac, xoilac1, xoilac365, xoilactv, xoilac link... Thực chất, đây chỉ là những "cửa vào" khác nhau của cùng một mạng lưới vận hành.

Khi một tên miền bị chặn, bộ phận quản trị có thể nhanh chóng chuyển người xem sang tên miền mới. Quá trình này thường chỉ mất vài giờ. Máy chủ lưu trữ dữ liệu video và hệ thống phát trực tuyến cũng thường được đặt ở nước ngoài, khiến việc xử lý kỹ thuật từ phía nhà mạng trong nước gặp nhiều khó khăn. Cách vận hành kiểu "đầu rắn nhiều thân" khiến việc triệt phá các website phát sóng lậu không đơn giản chỉ là chặn một đường link hay đóng một trang web.

Cảnh sát bắt giữ, khám xét các đối tượng trong đường dây web lậu Xôi Lạc TV.

Thực tế cho thấy, việc tìm kiếm các trang xem bóng đá lậu hiện nay không hề khó. Chỉ cần gõ trên công cụ tìm kiếm những từ khóa như "xem bóng đá online", "trực tiếp bóng đá", hàng loạt website phát trực tiếp các trận đấu sẽ xuất hiện ngay ở những kết quả đầu tiên. Bên cạnh các nền tảng có bản quyền như VTV hay FPT Play, nhiều địa chỉ như xoilac, socolive, vebo... cũng nhanh chóng hiện ra với lời quảng cáo xem miễn phí các trận đấu từ khắp các giải lớn trên thế giới.

Trong số các website phát sóng bóng đá lậu, Xôi Lạc TV từng được xem là một trong những địa chỉ phổ biến nhất. Trang web này cung cấp gần như đầy đủ các trận đấu của nhiều giải lớn từ châu Âu, châu Á đến châu Mỹ. Người xem chỉ cần lựa chọn trận đấu muốn theo dõi là có thể truy cập ngay lập tức.

Điều đáng chú ý là nhiều người dùng đánh giá những website này có đường truyền khá... ổn định, thậm chí trong một số thời điểm còn mượt hơn cả các nền tảng chính thống. Ngoài hình ảnh độ phân giải cao, nhiều website còn có đội ngũ bình luận viên tiếng Việt, tạo cảm giác không khác nhiều so với việc xem trên các kênh truyền hình chuyên nghiệp.

Thực tế, quảng cáo chính là nguồn thu quan trọng của các website phát sóng lậu. Trong lúc trận đấu diễn ra, màn hình thường xuất hiện dày đặc các banner dẫn đến các trang cá cược trực tuyến hoặc trò chơi cờ bạc. Không ít bình luận viên thậm chí còn lồng ghép quảng cáo cho các trang cá độ trong quá trình bình luận. Trang web này được cho là đã phát lậu nhiều giải thể thao quốc tế từ năm 2016 và do một nhóm ẩn danh vận hành.

Để tránh bị phát hiện, các website cá cược và phát sóng lậu thường xuyên thay đổi tên miền hoặc địa chỉ IP. Việc tạo tài khoản tham gia cá cược cũng rất đơn giản: người chơi chỉ cần đăng ký trong vài phút, sau đó nạp tiền qua internet banking hoặc chuyển khoản ngân hàng là có thể bắt đầu đặt cược.

Đặc biệt, trước mỗi giải đấu lớn như Euro hay World Cup, các website lậu thường tăng cường quảng cáo với những chương trình khuyến mại hấp dẫn như tặng tiền nạp lần đầu, thưởng phần trăm giá trị đặt cược hoặc hoàn tiền khi thua cược.

Không chỉ tồn tại trên các website, hoạt động cá độ bóng đá còn được quảng bá mạnh trên mạng xã hội. Nhiều hội nhóm trên Facebook với hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn thành viên tham gia, thường xuyên đăng tải các đường link xem bóng đá lậu kèm lời mời gọi đặt cược.

Khi dòng tiền lộ diện

Trong nhiều năm, các website phát sóng bóng đá lậu thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan. Tuy nhiên, các chuyên án gần đây cho thấy bản chất của những hệ thống này không chỉ dừng lại ở việc phát lậu nội dung thể thao. Đằng sau những trận cầu được phát miễn phí cho hàng triệu người xem là cả một hệ sinh thái quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Website Xôi Lạc TV tồn tại gần 10 năm qua trên mạng internet.

Thực tế, trong quá trình xem bóng đá trên các website lậu, người dùng thường xuyên bắt gặp các banner quảng cáo hoặc đường dẫn dẫn tới những trang cá cược trực tuyến. Lượng truy cập rất lớn của các website như Xôi Lạc TV đã trở thành nguồn khách hàng tiềm năng cho các nhà cái. Chính vì vậy, nhiều trang xem bóng đá lậu hoạt động như một "cổng trung gian", điều hướng người xem sang các nền tảng cá cược để hưởng hoa hồng hoặc tiền quảng cáo.

Khi dòng tiền từ quảng cáo và cá cược được xác định, các vụ việc này không còn đơn thuần là vi phạm bản quyền mà có thể liên quan đến những tội danh nghiêm trọng hơn như tổ chức đánh bạc và đánh bạc trên không gian mạng. Đây cũng là một trong những cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan chức năng mở rộng điều tra và xử lý triệt để.

Theo kết quả điều tra bước đầu, 2 đối tượng được xác định giữ vai trò cầm đầu là P.N.D. (47 tuổi, trú tại Hà Nội) và N.C.Đ. (33 tuổi, trú tại Hà Nội). Mạng lưới Xôi Lạc TV hoạt động dưới dạng website phát trực tuyến, phát tán và tiếp sóng trái phép nhiều nội dung thuộc quyền khai thác hợp pháp của các đơn vị nắm giữ bản quyền.

Không chỉ dừng lại ở việc phát sóng lậu các chương trình thể thao và phim ảnh, hệ thống này còn lồng ghép các quảng cáo, đường dẫn và cơ chế điều hướng người xem tới các nền tảng có liên quan đến hoạt động cờ bạc, cá cược trực tuyến.

Quá trình điều tra, lực lượng chức năng xác định đường dây này có quy mô lớn, số lượng đối tượng tham gia đông, được tổ chức chặt chẽ với nhiều bộ phận khác nhau từ kỹ thuật, vận hành website, quản trị nội dung đến khai thác quảng cáo. Để che giấu hoạt động phạm tội, các đối tượng còn dựng vỏ bọc là các công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ.

Cơ quan chức năng đánh giá việc phát tán nội dung vi phạm bản quyền trong môi trường số, kèm theo quảng cáo và các đường dẫn tới nền tảng cờ bạc trực tuyến, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nhiều loại tội phạm, gây hệ lụy đối với người sử dụng internet. Đặc biệt, việc điều hướng người xem tới các nền tảng có dấu hiệu tổ chức đánh bạc, đánh bạc và phát tán nội dung độc hại có thể lôi kéo người dùng, nhất là thanh, thiếu niên, tham gia các hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Trong bối cảnh quản lý tài chính và giao dịch điện tử ngày càng chặt chẽ, việc truy vết dòng tiền đã trở thành một công cụ quan trọng trong điều tra tội phạm công nghệ cao. Các khoản thanh toán quảng cáo, giao dịch qua ngân hàng, ví điện tử hoặc tiền điện tử đều để lại dấu vết dữ liệu. Khi những dòng tiền này được lần theo, cơ quan điều tra có thể từng bước xác định những người đứng sau hệ thống. Một khi dòng tiền bị bóc tách, toàn bộ cấu trúc hoạt động phía sau các website lậu thường nhanh chóng lộ diện.

Thiệt hại liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan hiện vẫn đang được cơ quan chức năng phối hợp với các chủ thể quyền và cơ quan chuyên môn tiếp tục thống kê, thẩm định. Do vụ việc có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều nguồn dữ liệu và kênh trung gian, con số thiệt hại cụ thể sẽ được công bố khi có đủ căn cứ.

Việc triệt phá hệ thống Xôi Lạc TV góp phần bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích sáng tạo và thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Cơ quan chức năng cũng khẳng định mọi hành vi vi phạm pháp luật trong môi trường mạng đều để lại dấu vết và sẽ bị truy vết, xử lý nghiêm minh. Việc triệt phá đường dây này cũng được xem là lời cảnh báo đối với các cá nhân, tổ chức có ý định trục lợi bất chính từ việc khai thác trái phép nội dung số.

Sự sụp đổ của mạng lưới Xôi Lạc TV cho thấy khi công nghệ truy vết dữ liệu và khung pháp lý ngày càng hoàn thiện, những "đế chế" web lậu từng tồn tại trong bóng tối nhiều năm sẽ khó còn đất sống.

Phương Hiền