Hệ lụy từ thói quen tự ý dùng thuốc

Bác sĩ Bệnh viện 199 thăm khám cho bệnh nhân mắc Hội chứng Cushing kèm suy thượng thận mạn do tự ý sử dụng thuốc giảm đau. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Tiềm ẩn nguy cơ

Bệnh viện 199 vừa tiếp nhận và điều trị một bệnh nhân 80 tuổi với biểu hiện mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, cơ thể suy kiệt. Theo người nhà, do thường xuyên đau nhức, bệnh nhân tự mua thuốc giảm đau về sử dụng liên tục trong thời gian dài vì thấy hiệu quả nhanh. Tuy nhiên, loại thuốc này không rõ nguồn gốc.

Khi bệnh nhân nhập viện, các bác sĩ ghi nhận nhiều dấu hiệu bất thường như mặt tròn đỏ, tích mỡ vùng bụng, da mỏng, khô, dễ bầm tím, teo cơ tứ chi và thể trạng suy kiệt.

Qua thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết, bệnh nhân được chẩn đoán mắc Hội chứng Cushing kèm suy thượng thận mạn. Nguyên nhân được xác định liên quan đến việc sử dụng kéo dài thuốc có chứa corticoid. Sau khi được điều trị, tình trạng bệnh nhân dần cải thiện, tuy nhiên vẫn cần theo dõi lâu dài để kiểm soát biến chứng.

Theo các bác sĩ, thói quen tự ý dùng thuốc hiện nay khá phổ biến, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính. Việc tự mua thuốc khi chưa được thăm khám không chỉ tiềm ẩn nguy cơ dùng sai thuốc, sai liều, mà còn có thể làm che lấp triệu chứng bệnh, khiến việc chẩn đoán và điều trị gặp nhiều khó khăn.

Chỉ nên dùng corticoid khi có chỉ định của bác sĩ

Bác sĩ Trần Thị Huyền Trang, Đơn vị Nội tiết - Huyết học lâm sàng (Bệnh viện 199), cho biết corticoid là nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm và ức chế miễn dịch mạnh, thường được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý như hen phế quản, dị ứng, bệnh khớp hoặc bệnh tự miễn. Tuy nhiên, việc sử dụng không đúng chỉ định hoặc kéo dài có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe.

Đáng lưu ý, một số loại thuốc giảm đau, thuốc “gia truyền” hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể bị trộn corticoid mà người dùng không hề hay biết.

Việc sử dụng kéo dài những sản phẩm này có thể làm rối loạn hoạt động của tuyến thượng thận, dẫn đến suy thượng thận mạn - tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.

Bác sĩ Huyền Trang khuyến cáo người dân cần thận trọng khi sử dụng thuốc, đặc biệt là các loại không rõ nguồn gốc. Việc dùng thuốc chứa corticoid cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc nếu đã sử dụng trong thời gian dài, đồng thời cần thăm khám định kỳ để được kiểm soát và điều chỉnh điều trị phù hợp.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như thay đổi ngoại hình, mệt mỏi kéo dài hay rối loạn chuyển hóa, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Khoảng 70.000 ca tử vong mỗi năm liên quan đến kháng kháng sinh

Theo nghiên cứu do TS. Eili Klein, nhà nghiên cứu cao cấp tại Tổ chức One Health Trust, công bố cuối tháng 11/2024, mức tiêu thụ kháng sinh toàn cầu tăng 21% kể từ năm 2016, làm gia tăng đáng kể nguy cơ kháng thuốc. Kháng kháng sinh được ước tính liên quan đến khoảng 5 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới. Các chuyên gia dự báo mức tiêu thụ kháng sinh toàn cầu có thể tăng lên 75,1 tỷ liều hàng ngày vào năm 2030.

Tại Việt Nam, theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới, trong giai đoạn 2020 - 2023 ghi nhận gần 270.000 trường hợp tử vong có liên quan đến kháng kháng sinh, tương đương trung bình khoảng 70.000 ca mỗi năm.

Các chuyên gia cảnh báo, tình trạng kháng kháng sinh đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, khiến nhiều bệnh truyền nhiễm ngày càng khó điều trị, làm gia tăng tỷ lệ tử vong và kéo theo chi phí y tế tăng cao.

DUY AN