Hệ lụy từ chỉ số môi trường 'biết nói dối'

- Báo chí vừa đưa tin một vụ việc gây xôn xao dư luận ông ạ!

- Là vụ gì đấy ông ?

- Tôi nghe nói khi khám xét hơn 300 trạm quan trắc môi trường từ các chủ nguồn thải tại nhiều tỉnh, thành phố, công an phát hiện gần 160 trạm bị can thiệp, chỉnh sửa số liệu. Theo quy định của Nhà nước, khi chỉ số ô nhiễm vượt ngưỡng thì các nhà máy sẽ bị xử phạt, ngừng sản xuất. Một số doanh nghiệp đã bất chấp quy định, thay vì triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường lại tìm mọi cách can thiệp vào thiết bị quan trắc tự động. Nhờ đó, các chỉ số gửi tới cơ quan quản lý đều đạt ngưỡng cho phép song thực chất là vượt ngưỡng. Bước đầu có 74 người bị khởi tố ông ạ.

- Lại có chuyện như thế nữa? Tôi cứ tưởng máy móc, thiết bị đo chỉ số môi trường là công cụ giám sát hữu hiệu, ai dè những đối tượng xấu lại lấy đó làm “bình phong” để lừa người dân và Nhà nước.

- Ông thấy không, về lý thuyết, mạng lưới quan trắc môi trường là “tai mắt” của các nhà quản lý. Từ những chỉ số đo được về nồng độ bụi mịn, hàm lượng kim loại nặng, tiếng ồn, khí độc, thành phần ô nhiễm trong nước thải, chất thải…, các cơ quan chức năng có căn cứ để đưa ra cảnh báo, áp dụng các biện pháp phù hợp nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe của người dân. Tuy nhiên, khi công cụ đó bị điều chỉnh sai lệch thì toàn bộ những chế tài liên quan không phát huy tác dụng; doanh nghiệp, cơ sở sản xuất dù có gây ô nhiễm song vẫn không bị xử phạt.

- Nghe ông nói mà thấy thương những hộ dân ở gần các nhà máy, cơ sở vi phạm. Chắc bà con bằng cảm quan biết là ô nhiễm đấy song nếu kiến nghị giải quyết thì bên vi phạm lại đưa kết quả quan trắc “rởm” ra trấn an. Vì thế, hành vi gây ô nhiễm không bị ngăn chặn kịp thời. Hậu quả gây ra đối với môi trường, sức khỏe của người dân vô cùng lớn.

- Đọc những thông tin về vụ án này, tôi thấy việc làm sai lệch số liệu quan trắc không còn là hiện tượng cá biệt mà diễn ra có hệ thống, được tổ chức bài bản, có sự cấu kết giữa đơn vị cung cấp hệ thống quan trắc và doanh nghiệp phát sinh nguồn thải. Rất nhiều ý kiến bày tỏ mong muốn cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án tiếp tục điều tra mở rộng vụ án, tiến hành truy tố, xét xử nghiêm minh những cá nhân vi phạm để răn đe, cảnh báo.

- Đúng vậy ông ạ. Đưa ra những chỉ số gian dối về môi trường chính là tiếp tay cho ô nhiễm, biểu hiện của sự thờ ơ trước sức khỏe của hàng nghìn, hàng triệu người. Chúng ta không thể xem nhẹ hành vi này.

- Muốn phòng ngừa sai phạm, tôi nghĩ các cơ quan chức năng không nên tin vào các bản báo cáo đẹp mà cần tổ chức kiểm tra chéo, kiểm tra định kỳ, đột xuất đối với những cơ sở có nguy cơ cao gây ô nhiễm; sử dụng công nghệ hiện đại để phát hiện kịp thời hành vi can thiệp vào phương tiện, thiết bị quan trắc theo ý chí chủ quan của một người hay nhóm người. Người dân và các cộng đồng dân cư hãy lên tiếng khi thấy dấu hiệu ô nhiễm ở khu vực mình sinh sống, có thể tiến hành giám sát độc lập khi cần thiết để có những chỉ số quan trắc chính xác, góp sức xây dựng môi trường trong lành, vì cuộc sống của chính chúng ta và các thế hệ mai sau.

Mai Thy