Hé lộ kế hoạch 'Gaza mới' trị giá 30 tỷ USD của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại lễ ký chính thức thành lập Hội đồng Hòa bình Dải Gaza ở Davos, Thụy Sĩ ngày 22/1/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Đề xuất được ông Jared Kushner, đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, công bố tại sự kiện ra mắt sáng kiến Hội đồng Hòa bình bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos. Theo ông Kushner, “Gaza mới” sẽ được tái thiết theo nhiều giai đoạn, bắt đầu từ thành phố Rafah ở phía nam Gaza, nơi từng là trung tâm đô thị lớn trước chiến tranh.

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ cho biết kế hoạch được xây dựng dựa trên giả định Hamas sẽ chấp nhận phi quân sự hóa hoàn toàn, coi đây là điều kiện cốt lõi để bảo đảm an ninh và tạo môi trường cho đầu tư. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ không xây dựng phương án dự phòng, mà chỉ theo đuổi một kế hoạch tổng thể duy nhất, được triển khai theo từng giai đoạn.

Cuộc chiến kéo dài hai năm giữa Israel và Hamas đã khiến phần lớn Gaza bị san phẳng và gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng. Theo các số liệu được ông Kushner đưa ra, khoảng 90.000 tấn bom đạn đã được thả xuống Gaza trong thời gian giao tranh, tạo ra khoảng 60 triệu tấn phế tích. Tuy nhiên, ông cho biết công tác dọn dẹp đã bắt đầu tại một số khu vực và bày tỏ lạc quan rằng tiến trình tái thiết có thể diễn ra trong tương lai gần.

Ông Kushner lập luận rằng tại Trung Đông, nhiều thành phố có quy mô dân số từ hai đến ba triệu người đã được xây dựng chỉ trong vòng vài năm. Dựa trên kinh nghiệm đó, ông cho rằng việc tái thiết Gaza trong khung thời gian 2-3 năm là khả thi nếu có đủ nguồn lực và quyết tâm thực hiện.

Các tài liệu trình bày kèm theo cho thấy kế hoạch “Gaza mới” dự kiến cần ít nhất 25 tỷ USD cho hệ thống hạ tầng, tiện ích và dịch vụ công hiện đại. Khoảng 3 tỷ USD sẽ được dành cho các khu thương mại, khu kinh doanh, các chương trình hỗ trợ vốn nhỏ và cho vay vi mô, trong khi khoảng 1,5 tỷ USD được dự kiến đầu tư cho các trường dạy nghề và chương trình đào tạo lao động.

Tuy nhiên, ông Kushner không cung cấp chi tiết về nguồn tài chính cho kế hoạch này. Ông cho biết các khoản đóng góp từ nhiều quốc gia sẽ được công bố tại một hội nghị ở Washington trong thời gian tới. Bên cạnh đó, ông kêu gọi khu vực tư nhân tham gia, cho rằng Gaza có thể mang lại những cơ hội đầu tư đáng kể, dù thừa nhận mức độ rủi ro vẫn cao.

Ông Kushner cho rằng việc thu hút đầu tư sẽ không thể thực hiện nếu không có sự đảm bảo về an ninh. Do đó, ông nhấn mạnh giải giáp Hamas là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn tiếp theo của kế hoạch, đồng thời đề cập đến một loạt nguyên tắc phi quân sự hóa nhằm tạo nền tảng cho ổn định lâu dài.

Dù vậy, kế hoạch “Gaza mới” vẫn để ngỏ nhiều câu hỏi then chốt. Chưa có thông tin rõ ràng về việc lực lượng nào sẽ tham gia vào một cơ chế ổn định quốc tế, vốn được xem là điều kiện cần để chuyển sang giai đoạn tái thiết. Bên cạnh đó, tiến trình rút quân của Israel khỏi Gaza và việc triển khai các thỏa thuận an ninh trên thực địa vẫn chưa đạt được bước tiến cụ thể.

Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ cho biết ông Trump mong muốn đưa các nguyên tắc kinh tế thị trường tự do vào Gaza nhằm tạo việc làm và thúc đẩy phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng khả năng hiện thực hóa tầm nhìn này sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến an ninh, sự phối hợp quốc tế và niềm tin của các nhà đầu tư trong bối cảnh hậu xung đột.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc