Hé lộ kế hoạch 800 tỷ USD tái thiết Ukraine

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp với Tổng thống Ukraine Zelensky và các nhà lãnh đạo các nước châu Âu tại Nhà Trắng vào tháng 8/2025. Ảnh: Reuters.

Theo tài liệu dài 18 trang mà Politico tiếp cận được, EU và Mỹ kỳ vọng tạo dựng một khuôn khổ phục hồi kéo dài 10 năm, bảo đảm con đường tái thiết bền vững cho Ukraine, đồng thời mở lối gia nhập EU theo thủ tục rút gọn.

Ủy ban châu Âu đã chuyển tài liệu này tới các thủ đô EU trước thềm hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo tối thứ Năm, với văn bản đề ngày 22/1, theo tiết lộ của ba quan chức và nhà ngoại giao EU.

Trong khi Brussels và Washington đang chuẩn bị hàng trăm tỷ USD nguồn lực dài hạn, đồng thời quảng bá Ukraine như một điểm đến đầu tư và thành viên tương lai của EU, toàn bộ chiến lược lại đứng trước rủi ro lớn do giao tranh chưa chấm dứt. Viễn cảnh “thịnh vượng hậu chiến” vì thế vẫn mong manh nếu xung đột tiếp diễn.

Chiến lược tài chính được thiết kế kéo dài đến năm 2040, song song với một kế hoạch hành động 100 ngày nhằm khởi động tiến trình tái thiết ngay khi điều kiện cho phép.

Tuy nhiên, theo BlackRock - nhà quản lý tài sản lớn nhất thế giới đang tư vấn không thù lao cho kế hoạch - việc thu hút dòng vốn đầu tư bên ngoài sẽ gặp trở ngại nghiêm trọng nếu chiến sự còn kéo dài.

“Đặt mình vào vị trí một quỹ hưu trí, với trách nhiệm ủy thác đối với người gửi tiền, gần như không thể đầu tư vào một vùng chiến sự”, Phó Chủ tịch BlackRock Philipp Hildebrand nhận định bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos. Theo ông, quá trình này cần được triển khai theo từng giai đoạn và “sẽ mất thời gian”.

Kế hoạch thịnh vượng nói trên là một phần của bản đề xuất hòa bình 20 điểm mà Mỹ đang tìm cách thúc đẩy giữa Kyiv và Moscow. Tài liệu giả định rằng các bảo đảm an ninh đã được thiết lập và không mang tính chất lộ trình quân sự, mà tập trung vào cách Ukraine chuyển đổi từ viện trợ khẩn cấp sang tự chủ kinh tế bền vững.

Kế hoạch thịnh vượng là một phần trong bản kế hoạch hòa bình 20 điểm mà Mỹ đang cố gắng làm trung gian hòa giải giữa Kyiv và Moscow. Ảnh: EPA.

Trong bối cảnh cuộc xung đột sắp bước sang năm thứ tư, một cuộc gặp ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi vào cuối tuần này. Mỹ được xác định sẽ đóng vai trò trung tâm trong tiến trình phục hồi Ukraine. Thay vì chỉ là nhà tài trợ, Washington được định vị là đối tác kinh tế chiến lược, nhà đầu tư và điểm tựa tạo dựng niềm tin cho quá trình tái thiết.

Tài liệu cũng đề cập tới sự tham gia trực tiếp của các doanh nghiệp Mỹ tại Ukraine, cùng vai trò của Washington trong việc huy động vốn tư nhân toàn cầu. Giám đốc điều hành BlackRock Larry Fink được cho là đã tham gia các cuộc trao đổi liên quan đến hòa bình Ukraine, bên cạnh con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump, Jared Kushner, và đặc phái viên Steve Witkoff.

Trong vòng 10 năm tới, EU, Mỹ và các định chế tài chính quốc tế như IMF và Ngân hàng Thế giới cam kết phân bổ 500 tỷ USD từ nguồn vốn công và tư cho Ukraine.

Riêng Ủy ban châu Âu dự kiến chi thêm 100 tỷ euro dưới dạng hỗ trợ ngân sách và bảo lãnh đầu tư trong khuôn khổ ngân sách 7 năm của EU giai đoạn từ 2028. Khoản này được kỳ vọng sẽ kích hoạt thêm 207 tỷ euro vốn đầu tư cho Ukraine. Mỹ cũng cam kết huy động nguồn lực thông qua Quỹ Đầu tư Tái thiết Mỹ - Ukraine, dù chưa công bố con số cụ thể.

Tuy nhiên, giới tài chính cho rằng hoạt động kinh doanh khó có thể bùng nổ khi chiến sự còn tiếp diễn.

“Rất khó để hình dung các khoản đầu tư quy mô lớn khi máy bay không người lái và tên lửa vẫn bay trên đầu”, ông Hildebrand nhấn mạnh.

Phương Linh