Hào khí ngàn năm vang vọng trên dòng Bạch Đằng lịch sử

Lễ hội Bạch Đằng từ lâu đã trở thành điểm hẹn văn hóa - lịch sử của vùng đất Quảng Yên, nơi lưu giữ những chiến công hiển hách gắn với dòng sông Bạch Đằng

Đây là sự kiện văn hóa quan trọng của Quảng Ninh, đồng thời là dịp để người dân và du khách tìm về với lịch sử, lắng nghe những âm vang còn ngân vọng trên dòng sông đã đi vào ký ức dân tộc.

Lễ hội Bạch Đằng từ lâu đã trở thành điểm hẹn văn hóa - lịch sử của vùng đất Quảng Yên, nơi lưu giữ những chiến công hiển hách gắn với dòng sông lịch sử. Năm 2026, lễ hội được chuẩn bị công phu, tổ chức với nhiều điểm nhấn mới, tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc và cảm xúc.

Một thay đổi đáng chú ý là mô hình tổ chức mới, do Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử chủ trì, phối hợp cùng các địa phương.

Cách thức tổ chức này hướng tới việc nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời bảo đảm sự bài bản trong từng khâu chuẩn bị và triển khai.

Trong quá trình chuẩn bị, các nghi lễ truyền thống như lễ tế, lễ rước được rà soát, phục dựng cẩn trọng, bảo đảm tính chuẩn mực và trang nghiêm. Phần hội được bổ sung, làm mới với sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại, tạo sức hấp dẫn đối với công chúng.

Lễ hội Bạch Đằng gắn liền với ba chiến thắng trên sông Bạch Đằng vào các năm 938, 981 và 1288 - những dấu mốc lịch sử quan trọng của dân tộc.

Năm 938, Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán, kết thúc hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài.

Năm 981, Lê Đại Hành chiến thắng quân Tống xâm lược.

Đến năm 1288, Trần Hưng Đạo cùng quân dân nhà Trần đánh tan đoàn thủy binh của quân Nguyên Mông, ghi dấu một trong những chiến công lớn trong lịch sử chống ngoại xâm.

Từ những chiến thắng ấy, lễ hội được hình thành như một cách tưởng niệm và tri ân. Người dân Quảng Yên tổ chức lễ hội hằng năm để tưởng nhớ các bậc tiền nhân, đồng thời gìn giữ ký ức lịch sử và truyền lại cho các thế hệ sau.

Lễ hội còn được gọi là “Lễ Giỗ trận”, mang ý nghĩa tưởng niệm cha ông đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Không gian lễ hội trải rộng trên các di tích như đền Trần Hưng Đạo, đình Yên Giang, đền Trung Cốc, miếu Vua Bà…, tạo thành một quần thể văn hóa - lịch sử giàu giá trị.

Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức như tế Yết, tế Chính hội, tế Giã hội và lễ rước tượng Đức Thánh Trần.

Hơn 40 đoàn rước với hàng trăm người dân tham gia, mỗi đoàn đều chuẩn bị kỹ lưỡng về lễ vật, trang phục và đội hình. Những đoàn rước nối dài, cờ quạt rực rỡ, tiếng trống chiêng vang vọng, tạo nên một không gian linh thiêng và xúc động.

Trong dòng người tham gia, nhiều thế hệ cùng góp mặt. Với người dân địa phương, đây là dịp thể hiện lòng thành kính, đồng thời tiếp nối trách nhiệm gìn giữ truyền thống.

Một nét đẹp riêng của lễ hội là tục lệ để trẻ em chui qua kiệu rước, gửi gắm ước mong về sức khỏe, sự trưởng thành và học hành tiến bộ. Những chi tiết giản dị ấy góp phần làm nên chiều sâu nhân văn cho lễ hội.

Đền Trần Hưng Đạo thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Bạch Đằng (Quảng Ninh)

Bên cạnh phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với các hoạt động như đua thuyền, kéo co, vật truyền thống, cờ người, đánh đu, chọi gà… Những trò chơi dân gian mang đến không khí rộn ràng, đồng thời gợi nhắc tinh thần đoàn kết và sức mạnh cộng đồng.

Trong đó, đua thuyền trên sông Bạch Đằng là hoạt động thu hút đông đảo người xem. Nhịp chèo mạnh mẽ, tiếng hò reo vang lên trên mặt nước tạo nên một bức tranh sống động, gợi nhớ hình ảnh của những trận thủy chiến năm xưa.

Các chương trình nghệ thuật như hát chèo, quan họ, biểu diễn văn nghệ quần chúng cũng góp phần làm phong phú thêm nội dung lễ hội, đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng.

Lễ hội Bạch Đằng là hành trình trở về với cội nguồn. Trong không gian ấy, lịch sử hiện diện qua từng nghi lễ, từng hoạt động và trong chính cảm xúc của người tham dự.

Cùng với việc tổ chức lễ hội, công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích Bạch Đằng luôn được tỉnh Quảng Ninh quan tâm. Nhiều định hướng được triển khai nhằm gắn kết di tích với phát triển du lịch, kết nối với các điểm đến như Khu di tích Nhà Trần, danh thắng Yên Tử.

Việc bảo tồn, phục hồi và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể trên địa bàn cũng được chú trọng, góp phần đưa Khu di tích quốc gia đặc biệt Bạch Đằng trở thành điểm đến có sức hấp dẫn đối với du khách.

Giữa nhịp sống hiện đại, lễ hội vẫn giữ được không gian riêng, nơi ký ức lịch sử được gìn giữ bằng sự thành kính và tiếp nối qua nhiều thế hệ. Ở đó, dòng sông Bạch Đằng là chứng nhân của quá khứ, là nơi kết nối hiện tại với những giá trị bền lâu của dân tộc.

KHÁNH MẠNH