Hành trình xoa dịu di chứng chiến tranh

Dự án làng cam

Sáng 02/8/2026, phố đi bộ Nguyễn Huệ (TPHCM) đã trở thành điểm hẹn của hàng nghìn trái tim nhân ái trong Chương trình đi bộ "Vì nạn nhân chất độc da cam" năm 2026. Sự kiện diễn ra trong không khí trang trọng của lễ kỷ niệm 65 năm Ngày Thảm họa da cam ở Việt Nam, với sự tham dự của nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Nguyễn Văn Nên, nguyên Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cùng đông đảo các tầng lớp Nhân dân.

Không chỉ là một hoạt động thể thao cộng đồng, chương trình còn mang một thông điệp sâu sắc: sự chuyển mình trong cách nhìn nhận và hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam, từ mô hình cứu trợ truyền thống sang tư duy trao quyền và phát triển bền vững.

Các đại biểu thả chim bồ câu lan tỏa thông điệp hòa bình, nhân ái và trách nhiệm với nạn nhân chất độc da cam

Theo số liệu từ Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin TPHCM, từ năm 1961 đến 1971, quân đội Hoa Kỳ đã tiến hành gần 20.000 phi vụ phun rải khoảng 80 triệu lít chất độc hóa học xuống miền Nam Việt Nam, trong đó hơn 61% là chất độc da cam chứa dioxin. Khoảng 4,8 triệu người Việt Nam đã bị phơi nhiễm và hàng triệu người đang sống chung với những căn bệnh hiểm nghèo, dị tật bẩm sinh, với di chứng kéo dài đến thế hệ thứ ba, thứ tư.

Trên cả nước, trong số hàng triệu nạn nhân, chỉ có hơn 626.000 người được xác nhận và hưởng chế độ. Tại TPHCM, con số này còn khiêm tốn hơn: hiện mới có khoảng 10.000 hội viên được xác nhận trong khi thực tế có tới khoảng 30.000 nạn nhân cần được hỗ trợ. Đây là một thực tế đau lòng, phản ánh khoảng cách lớn giữa nhu cầu thực tế và khả năng đáp ứng của hệ thống an sinh xã hội.

Phát biểu tại chương trình, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn - Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin TPHCM - đã thẳng thắn chỉ ra rằng sau khi TPHCM hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, số nạn nhân trên địa bàn tăng lên đáng kể, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội.

Để đạt được điều này, cần tăng cường hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, giáo dục văn hóa, ngoại ngữ, đào tạo kỹ năng sống, hướng nghiệp, dạy nghề và tạo việc làm. Mục tiêu là giúp các nạn nhân chất độc da cam có thể tự lập, khẳng định giá trị bản thân và hòa nhập cộng đồng. Đó là một quá trình chuyển hóa: từ người khuyết tật thụ động thành người lao động chủ động, từ người nhận trợ cấp thành người tạo ra giá trị. Nó không chỉ phù hợp với xu hướng phát triển xã hội hiện đại mà còn thể hiện tầm nhìn xa của hội trong việc xây dựng một cộng đồng, nơi mọi người đều có cơ hội được sống, được cống hiến và được tôn trọng.

Trong bối cảnh đó, "Dự án Làng Cam" được nhắc đến như một biểu tượng cho tư duy mới. Theo Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn, hội đang tập trung triển khai "Dự án Làng Cam" theo hướng xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, giáo dục, đào tạo nghề và tổ chức sản xuất phù hợp cho nạn nhân chất độc da cam. Mục tiêu là tạo điều kiện để người bị ảnh hưởng từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống, phát huy khả năng lao động, hòa nhập cộng đồng và trở thành những tấm gương về nghị lực vươn lên trong cuộc sống. Tuy nhiên, dự án đã được đề cập nhưng vẫn đang trong quá trình chờ đợi chính sách và quỹ đất.

Các lãnh đạo cùng đi bộ với nạn nhân ảnh hưởng bởi chất độc da cam

Lan tỏa trách nhiệm

Điểm đặc biệt của chương trình là việc giới thiệu cuốn sách "Sứ mệnh không thể né tránh" của cố Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh. Tác phẩm được hoàn thiện từ những bản thảo và tư liệu ông để lại, ghi lại hành trình nhiều năm thúc đẩy hợp tác nhằm khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin tại Việt Nam. Phu nhân cố Thượng tướng, bà Đặng Thị Minh Ngọc cho biết: Cuốn sách không nhằm kể về thành tựu của một cá nhân mà phản ánh nỗ lực của nhiều thế hệ trong việc xây dựng lòng tin, thúc đẩy hợp tác vì mục tiêu khắc phục hậu quả chiến tranh. Gia đình ông đã quyết định dành toàn bộ số tiền thu được từ việc bán sách tại chương trình để ủng hộ Quỹ Nạn nhân chất độc da cam/dioxin TPHCM, tiếp nối tâm nguyện của ông trong việc sẻ chia với những người còn mang di chứng chiến tranh.

Hành động này là một cử chỉ đẹp, nhưng hơn thế, nó còn gửi gắm một thông điệp về sức mạnh của tri thức và văn hóa trong việc lan tỏa những giá trị nhân văn. Trong một xã hội hiện đại, việc sử dụng sách, báo chí và truyền thông để nâng cao nhận thức cộng đồng về thảm họa da cam là hướng đi cần được đẩy mạnh hơn nữa, đặc biệt là với thế hệ trẻ.

Chương trình đi bộ năm 2026 khép lại nhưng câu chuyện về chất độc da cam vẫn chưa có hồi kết. Với tác động kéo dài qua nhiều thế hệ và sự mở rộng địa bàn sau hợp nhất thành phố, áp lực chăm sóc nạn nhân ngày càng lớn. Điều này đòi hỏi không chỉ sự vào cuộc của các cấp chính quyền mà còn là ý thức trách nhiệm của toàn xã hội.

Hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam không chỉ là chuyện nhân đạo mà còn là trách nhiệm lịch sử. Đó là cách chúng ta đối diện với quá khứ, tri ân những người đã hy sinh và xây dựng một tương lai mà ở đó, công lý và sự bao dung được đặt lên hàng đầu. Như Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam Nguyễn Hữu Chính đã nhấn mạnh, chuỗi hoạt động năm nay được triển khai với chủ đề "65 năm: Từ thảm họa đến hành trình chung tay xoa dịu nỗi đau da cam".

TƯỜNG KHUÊ - TRÚC GIANG