Hành trình thiêng liêng đi tìm hài cốt liệt sĩ: Bài 3: Nỗ lực của Công an TPHCM

Yêu cầu thực hiện với độ chính xác tuyệt đối

Chương trình được thực hiện qua ba giai đoạn, bắt đầu bằng việc rà soát dữ liệu và kết thúc bằng việc đối soát gen để xác lập danh tính chính xác. Các đơn vị Công an cấp xã đóng vai trò nòng cốt trong việc trực tiếp tiếp nhận mẫu và hướng dẫn thủ tục cho người dân tại địa phương. Mục tiêu của chiến dịch là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, góp phần tri ân những người đã hy sinh và đáp ứng nguyện vọng tìm kiếm người thân của các gia đình liệt sĩ. Toàn bộ quy trình được yêu cầu thực hiện với độ chính xác tuyệt đối và bảo đảm an toàn bảo mật thông tin cá nhân.

Nhằm triển khai chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công an trong việc thu nhận mẫu ADN để xây dựng cơ sở dữ liệu gen, phục vụ công tác đối sánh và xác định danh tính cho các liệt sĩ chưa rõ thông tin, quá trình thực hiện phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng Công an, Sở Nội vụ, Bộ Tư lệnh Thành phố và UBND các cấp, trong đó Công an cấp xã đóng vai trò đơn vị nòng cốt, chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và thông tin thu mẫu. Đối tượng thu mẫu là thân nhân của các liệt sĩ chưa xác định danh tính trên địa bàn TPHCM đã được rà soát số liệu tính đến ngày 28/12/2025. Việc thu nhận được thực hiện tập trung tại trụ sở Công an cấp xã hoặc các điểm tập trung, khoảng 1 điểm cho 5-10 xã lân cận.

Cụ Nguyễn Thị Nguyệt (91 tuổi, xã Đất Đỏ, TPHCM) đã hơn 70 năm đi tìm mộ anh trai là liệt sĩ Nguyễn Thanh Tùng

Thời gian thực hiện được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (trước 21/01/2026) rà soát dữ liệu, lập danh sách thân nhân đủ điều kiện và cập nhật vào phần mềm DC01 mở rộng. Giai đoạn 2 (từ 20/01 đến 15/02/2026) sẽ tổ chức thu nhận mẫu ADN cho toàn bộ thân nhân liệt sĩ theo khung giờ và địa điểm cụ thể. Giai đoạn 3 sau khi thu mẫu sẽ tổng hợp, phân tích dữ liệu và trả kết quả cho các trường hợp đã xác định được thông tin.

Công an các địa phương tập trung rà soát 6 nhóm đối tượng thân nhân theo dòng mẹ của liệt sĩ bao gồm: Mẹ đẻ của liệt sĩ; Mẹ đẻ của mẹ đẻ liệt sĩ (bà ngoại); anh/chị/em cùng mẹ đẻ với liệt sĩ; anh/chị/em cùng mẹ đẻ của mẹ đẻ liệt sĩ (bác, cậu, dì của liệt sĩ); con của chị gái/em gái mẹ đẻ liệt sĩ và con của chị gái/em gái liệt sĩ.

Công an TPHCM phân công Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC về TTHX) chủ trì tham mưu, chuẩn bị trang thiết bị (máy căn cước, thiết bị xác thực thẻ căn cước, webcam), đào tạo cán bộ và đôn đốc thực hiện. Công an cấp xã/quận/huyện khẩn trương rà soát đối tượng, thông báo thời gian, địa điểm cho người dân và bảo đảm 100% thân nhân được thu mẫu đúng quy trình. Ngoài ra còn có các đơn vị hỗ trợ, bảo đảm kinh phí, vật tư y tế, hậu cần, truyền thông và kiểm tra giám sát quá trình thực hiện.

Khi khoa học hiện đại thực hiện mệnh lệnh từ trái tim

Một trong những nỗi day dứt lớn nhất là hàng trăm nghìn liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc nhưng đến nay vẫn chưa xác định được danh tính. Đằng sau mỗi dòng chữ "liệt sĩ chưa biết tên" là một gia đình, nhiều thế hệ mang theo nỗi đau chưa trọn vẹn, khi sự hy sinh cao cả ấy chưa thể gắn với một cái tên cụ thể, một quê hương rõ ràng.

Trong bối cảnh đó, Bộ Công an ban hành Kế hoạch số 356/KH-BCA-C06 về thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn khoa học, mà còn thể hiện rõ trách nhiệm chính trị, đạo lý và tình cảm của Nhà nước đối với người có công với cách mạng.

Đầu năm 2026, Công an TPHCM triển khai chiến dịch thu nhận mẫu ADN từ các thân nhân của liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn

Ngày 17/7/2024, Bộ Công an chính thức ban hành Kế hoạch 356/KH-BCA-C06, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp khoa học hiện đại. Việc xây dựng và ban hành kế hoạch này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn kéo dài nhiều năm, khi các phương pháp xác minh truyền thống không còn đủ khả năng giải quyết số lượng lớn hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính do thiếu hồ sơ, thông tin không đầy đủ hoặc đã thất lạc qua thời gian chiến tranh.

Kế hoạch 356/KH-BCA-C06 được ban hành trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống căn cước công dân gắn với sinh trắc học. Trên nền tảng đó, Bộ Công an đã chủ động đề xuất việc ứng dụng công nghệ ADN nhằm phục vụ công tác chính sách người có công, coi đây là hướng đi căn cơ, lâu dài và có tính khả thi cao.

Theo nội dung kế hoạch, Bộ Công an giao Cục Cảnh sát QLHC về TTHX làm đầu mối chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ (Cục Người có công) và Công an các địa phương triển khai thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Đối tượng thu nhận được xác định là thân nhân trực hệ có mối quan hệ huyết thống đủ điều kiện đối chiếu di truyền như mẹ đẻ, anh chị em ruột, họ ngoại của liệt sĩ.

Không chỉ dừng lại ở việc thu nhận mẫu sinh học, kế hoạch còn đặt ra yêu cầu rà soát, chuẩn hóa, số hóa toàn bộ thông tin liên quan đến liệt sĩ và thân nhân, từng bước hình thành ngân hàng ADN phục vụ việc đối chiếu, xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ trong hiện tại và tương lai. Đây được xem là bước đi mang tính đột phá, kết nối giữa nhiệm vụ chính trị - xã hội và thành tựu khoa học công nghệ.

Vào tháng 4/2025, Công an TPHCM đã triển khai đợt thu nhận thông tin và lấy mẫu AND thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính

Những kết quả bước đầu mang ý nghĩa đặc biệt

Sau hơn một năm triển khai Kế hoạch 356/KH-BCA-C06 trên phạm vi toàn quốc, các kết quả bước đầu đã cho thấy nỗ lực rất lớn của lực lượng Công an và sự phối hợp đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương. Theo báo cáo tại Hội nghị sơ kết một năm thực hiện kế hoạch, hàng trăm nghìn thông tin về liệt sĩ chưa xác định danh tính và thân nhân đã được rà soát, chuẩn hóa và cập nhật vào hệ thống dữ liệu. Đến nay, gần 60.000 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ đã được thu nhận trên cả nước. Trong số đó, hơn 11.000 mẫu đã hoàn tất phân tích và được đưa vào cơ sở dữ liệu phục vụ đối chiếu với ADN hài cốt liệt sĩ. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự chính xác cao, quy trình nghiêm ngặt và nguồn lực đáng kể về con người, trang thiết bị, kinh phí.

Đáng chú ý, từ những dữ liệu ADN đầu tiên, các cơ quan chức năng đã xác định được danh tính cho một số liệt sĩ sau nhiều năm vô danh. Mỗi trường hợp được xác định danh tính không chỉ là thành quả của khoa học, mà còn là sự khép lại của một hành trình chờ đợi kéo dài qua nhiều thập kỷ đối với thân nhân liệt sĩ. Những giây phút gia đình liệt sĩ nhận được thông tin xác nhận danh tính người thân được xem là khoảnh khắc đặc biệt, mang ý nghĩa tinh thần không gì bù đắp được.

Trong quá trình triển khai Kế hoạch 356/KH-BCA-C06, Công an TPHCM được đánh giá là một trong những địa phương triển khai tích cực, bài bản và có nhiều cách làm phù hợp với điều kiện thực tế của đô thị đặc biệt. Với đặc thù là trung tâm kinh tế - xã hội lớn, nơi tập trung đông thân nhân liệt sĩ từ nhiều tỉnh, thành sinh sống, Công an TPHCM đã sớm xây dựng kế hoạch cụ thể, phối hợp chặt chẽ với Sở Nội vụ và các đơn vị liên quan tổ chức các đợt thu nhận mẫu ADN tập trung và lưu động. Các điểm thu nhận được bố trí tại những địa điểm thuận lợi, bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất và sự trang trọng cần thiết đối với một hoạt động mang ý nghĩa tri ân sâu sắc.

Bên cạnh các đợt thu nhận tập trung, Công an TPHCM còn tổ chức các tổ công tác đến tận nhà những thân nhân liệt sĩ cao tuổi, sức khỏe yếu, đi lại khó khăn để thu nhận mẫu ADN. Cách làm này không chỉ bảo đảm tiến độ thực hiện kế hoạch, mà còn thể hiện rõ tinh thần phục vụ Nhân dân, lấy người dân làm trung tâm thực thi nhiệm vụ.

Kế hoạch 356/KH-BCA-C06 không chỉ là một chương trình mang tính kỹ thuật hay quản lý dữ liệu sinh học. Ẩn sau những con số, quy trình và thiết bị hiện đại là giá trị nhân văn sâu sắc, gắn với truyền thống đạo lý của dân tộc Việt Nam. Việc ứng dụng công nghệ ADN để xác định danh tính liệt sĩ là sự kết nối hài hòa giữa khoa học hiện đại và trách nhiệm lịch sử. Công nghệ, trong trường hợp này, không đơn thuần phục vụ quản lý Nhà nước, mà trở thành công cụ để hàn gắn những vết thương chiến tranh, trả lại tên tuổi, quê hương cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

TÂN PHONG - THANH THỦY