Hành trình phát triển cây ớt xuất khẩu - Bài cuối

Từ những triền núi đá khô cằn, cây ớt hữu cơ đang từng bước chinh phục các thị trường khó tính như: châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc. Đằng sau hành trình ấy là sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân, cùng với việc ứng dụng và phát triển mô hình sản xuất phân bón vi sinh tại địa phương, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ bền vững và mở rộng cánh cửa cho nông sản tỉnh vươn ra thế giới.

Kỷ luật "thép" từ thu hoạch đến vận chuyển

Trên những nương ớt đang đỏ rực mùa thu hoạch, bà con nông dân hối hả hái quả. Mọi thao tác đều tuân thủ theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Công ty TNHH Phát triển Nông nghiệp và Tư vấn Môi trường Hà Nội (DACE). Trong quá trình thu mua, lực lượng kỹ thuật của công ty có mặt tại ruộng để kiểm tra chất lượng, hướng dẫn bà con tuân thủ đúng kỹ thuật, nhằm đảm bảo ớt luôn giữ được độ tươi ngon nhất khi vận chuyển đến nơi sản xuất.

Ông Ngô Văn Kim, cán bộ kỹ thuật Công ty DACE cho biết: Việc thu hoạch ớt hữu cơ đòi hỏi những tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Tất cả các dụng cụ thu hái được vệ sinh sạch sẽ; phải dùng bao tải mới đựng ớt, trường hợp dùng bao cũ cần được giặt ít nhất 5 lần. Bao tải phải là loại bao màu trắng nhằm ngăn tình trạng lây nhiễm chéo hóa chất hoặc thuốc nhuộm từ các bao tải có màu sang quả ớt.

Quá trình hái và vận chuyển ớt thao tác nhẹ nhàng, tuyệt đối không kéo lê khiến ớt bị dập nát, xước xát vỏ. Khi đóng gói, mỗi bao ớt không quá 40 kg, tránh tình trạng sức nặng đè nén làm quả bị dập. Quả ớt đạt tiêu chuẩn phải là những quả đã chín đỏ hoàn toàn. Trên thân quả không có bất kỳ vết đen hay đốm xanh nào.

Năm nay, tổng diện tích trồng ớt tại 2 xã Hòa An, Lũng Nặm đạt gần 30 ha. Riêng ở vùng trọng điểm Hòa An có gần 10 ha với trên 100 hộ dân tham gia trồng tại các xóm: Nà Tẻng, Dẻ Đoóng, Thanh Hùng, Nà Mè, Thái Cường. Đến nay, bà con đã thu hoạch trên 17 tấn ớt tươi. Toàn bộ sản phẩm được vận chuyển về cơ sở sơ chế của công ty đặt tại Sóc Sơn (Hà Nội) để phục vụ chế biến xuất khẩu.

Với năng suất ước đạt trên 17 tấn/ha, cây ớt mang lại giá trị kinh tế khoảng 350 triệu đồng /ha. Dự kiến, tổng sản lượng ớt năm nay của toàn vùng đạt 300 tấn, tăng từ 50 - 60 tấn so với vụ năm trước. Trước biến đổi khí hậu cũng như giá vật tư nông nghiệp leo thang, mô hình sản xuất ớt hữu cơ đang khẳng định sự phát triển bền vững ở tỉnh.

Ớt hữu cơ được đựng trong bao tải mới màu trắng để tránh lây nhiễm chéo hóa chất.

Cứu cánh từ phân xưởng chế biến phân bón hữu cơ

Theo ông Trần Văn Hiếu, Giám đốc Công ty DACE, để cây ớt cho năng suất cao, quá trình chăm sóc không hề đơn giản. Cây ớt thường bị các loại sâu bệnh, như: bọ trĩ, sâu xanh, nhện đỏ hay rệp sáp gây hại. Cùng với đó, những bệnh như héo xanh, thán thư hay xoăn lá thường xuyên xảy ra. Nếu dùng thuốc bảo vệ thực vật sẽ làm giảm chất lượng sản phẩm, không thể xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

Để giải quyết vấn đề này, Công ty DACE xây dựng xưởng sản xuất phân bón/chế phẩm vi sinh hữu cơ tại xã Hà Quảng và đưa vào chế biến thử nghiệm từ năm 2024. Sau hơn 1 năm đi vào hoạt động, xưởng sản xuất thành công hơn 600 nghìn lít chế phẩm vi sinh, tương đương giá trị khoảng 4,5 tỷ đồng. Khi đưa các chế phẩm này vào chăm sóc cây trồng, gần 10 ha ớt ở Hòa An và 30 ha gừng tại xã Lũng Nặm được cấp Giấy chứng nhận hữu cơ EU Organic của Liên minh châu Âu.

Thành phần để làm ra loại phân bón này hoàn toàn theo định hướng nông nghiệp hữu cơ bền vững. Công ty tận dụng tối đa các tài nguyên sinh học bản địa và các loại phụ phẩm nông nghiệp sẵn có kết hợp với hệ vi sinh vật có lợi. Đây là mô hình sản xuất vận hành dựa trên nguyên tắc: lấy sinh học để nuôi dưỡng sinh học, lấy hệ vi sinh vật có lợi để phục hồi lại mảnh đất đã cằn cỗi, nuôi dưỡng cây trồng khỏe mạnh và hỗ trợ cân bằng lại toàn bộ hệ sinh thái canh tác.

Toàn bộ lượng phân bón và chế phẩm vi sinh chất lượng cao được Công ty DACE cấp phát miễn phí cho những hộ nằm trong vùng liên kết. Nguồn phân bón này được áp dụng rộng rãi cho các loại cây gia vị như: gừng, nghệ, tỏi, sả, quế, hồi, ớt. Riêng vụ sản xuất năm nay, lượng phân bón hỗ trợ cho cây ớt giá trị hơn 600 triệu đồng. Không chỉ giúp cây ớt, cây gừng phát triển ổn định mà còn giúp loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào phân bón hóa học đắt đỏ, từng bước tái sinh lại độ màu mỡ nguyên bản cho đất đai và bảo vệ hệ sinh thái trong lành của bản làng.

Hệ thống bồn ủ vi sinh tại phân xưởng chế biến phân bón hữu cơ

Thay đổi tư duy để chinh phục thị trường khó tính

Nhìn nhận về sự thành công của mô hình, Giám đốc Công ty DACE Trần Văn Hiếu khẳng định: Việc đưa cây ớt vào trồng không đơn thuần để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mà là bước ngoặt làm thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp của người dân vùng cao. Người dân đã chuyển từ làm nông truyền thống sang áp dụng quy trình canh tác hữu cơ khoa học, sử dụng phân vi sinh và kiên quyết hạn chế các hóa chất độc hại. Cây ớt chỉ thiên dễ trồng, thời gian sinh trưởng rất ngắn và mang lại giá trị kinh tế cao. Với năng suất bình quân ước đạt từ 20 - 22 tấn/ha, mỗi vụ ớt có thể đạt doanh thu trên 360 triệu đồng/ha.

Công ty DACE đang tập trung phát triển các dòng sản phẩm gia vị hữu cơ như: gừng, ớt, nghệ, tỏi, sả. Các sản phẩm mang thương hiệu DACE không chỉ được người tiêu dùng nội địa yêu thích mà còn xuất khẩu sang các nước châu Âu, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, Nga. Để có thể lấy được "tấm vé" tiến vào những thị trường khó tính , công ty duy trì liên kết chặt chẽ với chính quyền địa phương, ký kết hợp đồng trực tiếp với người dân và chuyển giao khoa học kỹ thuật theo đúng tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế. DACE là doanh nghiệp duy nhất tại tỉnh mạnh dạn đầu tư vào chuỗi cây trồng hữu cơ khép kín: từ khâu sản xuất, bao tiêu toàn bộ sản phẩm đến khâu chế biến sâu và trực tiếp xuất khẩu ra nước ngoài.

Hoàng Ngơi