Hành trình nửa thế kỷ tự hào: TP.HCM kiến tạo tương lai từ những đột phá thể chế

Từ thành phố này, Người đã ra đi tìm đường cứu nước, mang về ngọn đuốc cách mạng vô sản cùng khát vọng độc lập, tự do, hòa bình và thống nhất cho toàn thể dân tộc Việt Nam.

Năm 2026 đánh dấu tròn 50 năm Quốc hội chính thức đổi tên Sài Gòn - Gia Định thành thành phố Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026). Dấu mốc lịch sử này không chỉ thể hiện tình cảm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn khẳng định sứ mệnh đầu tàu kinh tế của thành phố. Trải qua nửa thế kỷ, TP.HCM luôn giữ vững vai trò là động lực tăng trưởng chính của cả nước.

Sáng 25/6, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học "50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế".

Sự kiện thu hút sự tham gia đông đảo của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, lãnh đạo các sở ngành và trí thức tâm huyết, cùng nhìn lại hành trình vẻ vang nửa thế kỷ qua. Đây là dịp để TP.HCM đúc kết bài học thực tiễn, làm tiền đề cho những bước đi chiến lược sắp tới.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM Trương Minh Huy Vũ và PGS.TS Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, chủ trì Hội thảo.

Phát biểu tại sự kiện, ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh ý nghĩa của việc nhìn lại chặng đường đổi mới vừa qua. Qua đó, thành phố sẽ đúc kết những bài học quý giá về cơ chế, chính sách đặc thù. Đây chính là luận cứ khoa học thực tiễn quan trọng, phục vụ đắc lực cho quá trình nghiên cứu, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Trong bối cảnh đô thị vừa thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai nhiều chủ trương lớn từ Trung ương, việc định hình mô hình quản trị hiện đại là yêu cầu cấp thiết. Ban tổ chức đã nhận được hơn 100 tham luận chuyên sâu, tập trung làm rõ tầm vóc lịch sử, bản sắc và vai trò đầu tàu kinh tế. Các chuyên gia cũng đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao năng lực quản trị.

“Hội thảo không chỉ là nhìn lại quá khứ, mà còn là bước chuẩn bị chiến lược cho tương lai đô thị, qua đó khẳng định tầm nhìn dài hạn và khát vọng phát triển đột phá cho TP.HCM”.

Trình bày báo cáo đề dẫn, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM Phạm Bình An cho rằng thành phố đang đứng trước thời cơ và thách thức mới. Để xứng tầm siêu đô thị, TP.HCM cần xây dựng mô hình quản trị phù hợp với không gian phát triển mở rộng cùng khả năng liên kết vùng sâu rộng. Việc chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực về văn hóa, con người, khoa học - công nghệ thành động lực thực chất là yêu cầu cốt lõi.

Bên cạnh đó, xây dựng hệ thống an sinh xã hội hiện đại, bao trùm, thích ứng với già hóa dân số và biến đổi khí hậu cũng là vấn đề cần đặc biệt quan tâm. Dù đạt nhiều thành tựu, thành phố vẫn đối mặt thách thức về hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả quản trị công.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm, làm rõ hành trình 50 năm phát triển và khẳng định thành tựu kinh tế - xã hội. Đồng thời, nhiều giải pháp được gợi mở nhằm xây dựng TP.HCM trở thành siêu đô thị thông minh, xanh, hiện đại và đáng sống.

Thành phố quyết tâm giữ vững vai trò đô thị hạt nhân, đồng thời trở thành trung tâm tài chính, logistics, y tế và văn hóa tầm cỡ quốc tế.

Một yêu cầu nổi bật được các chuyên gia nêu bật tại Hội thảo là xây dựng khung pháp lý đặc thù cho một siêu đô thị đa trung tâm với quy mô dân số lớn. Việc kiến nghị hoàn thiện Luật Đô thị đặc biệt được xem là "chìa khóa" để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá trong quản trị. Điều này sẽ trực tiếp nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy và cải thiện chất lượng sống của người dân trên địa bàn thành phố.

PGS. Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, chia sẻ tầm nhìn về ngành tài chính - ngân hàng. Theo ông, trong tương lai, hệ thống tài chính thành phố không chỉ cung cấp vốn nội địa mà phải trở thành "huyết mạch" kết nối nguồn lực trong nước với quốc tế. Thành phố cần đẩy mạnh các dịch vụ tài chính chuyên sâu như tài chính xanh, tài chính số, fintech và quản lý gia sản.

Đặc biệt, trước nhu cầu vốn khổng lồ cho hạ tầng, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo, TP.HCM cần trở thành nơi thiết kế, cấu trúc các dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế thực. Đây là vai trò mang tính dẫn dắt, khác biệt so với mô hình tài chính truyền thống. Tài chính lúc này phải đóng vai trò là công cụ kiến tạo, thu hút nguồn lực xã hội và quốc tế vào những lĩnh vực chiến lược cho đất nước.

TP.HCM cần phát huy vai trò đầu tàu, tiên phong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số để đóng góp vào khát vọng phát triển của quốc gia, TS Trần Du Lịch nhấn mạnh.

Đóng góp thêm giải pháp, TS Trần Du Lịch đề xuất bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm để đưa TP.HCM vươn tầm cạnh tranh khu vực. Đó là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong Luật Đô thị đặc biệt; tập trung nguồn lực phát triển hạ tầng chiến lược như giao thông, đường sắt đô thị; thúc đẩy hạ tầng số và chuyển đổi xanh. Cùng với đó là việc tái cấu trúc không gian kinh tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

TS Trần Du Lịch cảnh báo, nếu Việt Nam không đạt được tốc độ tăng trưởng này trước khi bước vào giai đoạn già hóa dân số, sẽ rất khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Đây là áp lực và cũng là sứ mệnh lịch sử của TP.HCM.

Hành trình 50 năm nhìn lại là nền tảng vững chắc để TP.HCM tự tin hướng tới tương lai, nơi hội tụ khát vọng phát triển, năng lực cạnh tranh toàn cầu và tinh thần đổi mới sáng tạo mạnh mẽ.

Tổng kết hội thảo, ban tổ chức khẳng định sẽ tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến tâm huyết làm cơ sở nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững cho thành phố. Những ý kiến đóng góp tại đây là chất liệu quan trọng cho công tác tham mưu chính sách. Những thay đổi về thể chế được kỳ vọng sẽ tạo đà mạnh mẽ cho bước phát triển mới của TP.HCM.

Với tinh thần đổi mới sáng tạo, chủ động tháo gỡ khó khăn, thành phố hứa hẹn sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, dẫn dắt khát vọng phát triển của cả nước. Những đột phá về thể chế được kỳ vọng sẽ giải phóng tối đa nguồn lực, đưa TP.HCM vươn xa, xứng đáng với niềm tin của Đảng và nhân dân cả nước.

Hữu Long