Hành trình 'Nối lại mạch nguồn'

Lực lượng chức năng tiến hành lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN nhằm xác định thông tin liệt sỹ. Ảnh: TTXVN

Trong hành trình tìm kiếm danh tính liệt sỹ, ADN được xem là "chìa khóa" quan trọng nhất để giải quyết bài toán còn dang dở suốt nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, phía sau mỗi kết quả giám định chính xác là một quá trình bền bỉ, đòi hỏi thời gian, sự phối hợp của nhiều lực lượng và trên hết là sự kiên trì của những gia đình vẫn chưa nguôi hy vọng.

Những cán bộ trực tiếp tiếp nhận hồ sơ cho biết, có những gia đình đã gửi thông tin từ nhiều năm trước và vẫn lặng lẽ chờ đợi. Không ít trường hợp thân nhân trực hệ của liệt sỹ đã qua đời, việc thu nhận mẫu ADN phải thực hiện từ thế hệ cháu, chắt, khiến quá trình đối sánh gen trở nên phức tạp hơn rất nhiều.

Kết quả giám định ADN sẽ được đối chiếu với mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sỹ để xác định danh tính, góp phần trả lại tên cho các anh hùng liệt sỹ anh dũng hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đáp ứng nguyện vọng của các gia đình liệt sỹ, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

"Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" thể hiện quyết tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước, toàn hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân trong việc thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa, góp phần xây dựng nền tảng tinh thần cho sự phát triển quốc gia trong tương lai.

Chiến dịch được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ. Trải qua các cuộc kháng chiến bảo vệ tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ta đã anh dũng hy sinh. Nhưng đến hôm nay, vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy; gần 300.000 ngôi mộ trong các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp cả nước vẫn chưa xác định được danh tính.

Vừa qua, Bộ Công an đã triển khai cao điểm thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin, xây dựng, quản trị, vận hành "Ngân hàng gene thân nhân liệt sĩ" chưa xác định được thông tin; phân tích, lưu trữ và thực hiện đối sánh ADN... góp phần đẩy nhanh chiến dịch "500 ngày đêm" và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia phục vụ tương lai.

Trong chương trình “ADN- Hành trình nối lại mạch nguồn” vừa được Bộ Công an tổ chức, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng cho biết các lực lượng tham gia chiến dịch đang chạy đua với thời gian. Nhiều thân nhân trực hệ của các liệt sĩ nay đã tuổi cao, sức yếu; nhiều người đã mang theo khát vọng tìm lại người thân đi suốt cuộc đời mình. Mỗi ngày trôi qua là thêm một cơ hội có thể mất đi, thêm một khoảng trống lịch sử cần được lấp đầy.

Trong thời gian ngắn vừa qua, đã có 25 trường hợp liệt sĩ đã được phát hiện và công nhận danh tính qua đối sánh ADN.

Hiện nay, lực lượng Công an nhân dân tập trung triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN sinh phẩm thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên toàn quốc với quyết tâm đến ngày 25/7/2026 đạt tỷ lệ thu mẫu là 70% số lượng thân nhân liệt sĩ đủ điều kiện thu mẫu đã cập nhật trên hệ thống và đến hết năm 2026 sẽ đạt 100%. Đồng thời, đẩy nhanh thực hiện phân tích, đồng bộ, tạo lập dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ. Tiếp nhận dữ liệu ADN hài cốt liệt sĩ từ các đơn vị giám định, tiến hành đối sánh với dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ và trả kết quả kèm các thông tin khác của thân nhân liệt sĩ nhằm phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tỉnh Điện Biên bàn giao 388 mẫu hài cốt liệt sỹ phục vụ giám định ADN

Ngày 1/7, Ban Chỉ đạo triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Điện Biên tổ chức bàn giao đợt đầu 388 mẫu hài cốt liệt sỹ chưa xác định được thông tin cho Viện Pháp y Quân đội để giám định ADN. Đây là đợt bàn giao đầu tiên của tỉnh trong khuôn khổ chiến dịch, góp phần đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính các liệt sỹ còn thiếu thông tin. Tất cả 388 mẫu hài cốt được lấy tại các nghĩa trang liệt sỹ Tuần Giáo, Tủa Chùa, Him Lam và Tông Khao theo đúng quy trình kỹ thuật của Bộ Quốc phòng.

Đưa hài cốt các liệt sỹ về an táng tại Nghĩa trang Liệt sỹ Tông Khao, xã Thanh Nưa, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

Mỗi phần mộ đều được lấy mẫu, lập hồ sơ, mã hóa thông tin và bảo quản theo quy trình kỹ thuật chặt chẽ. Việc bàn giao là bước quan trọng nhằm đẩy nhanh quá trình giám định ADN, từng bước xác định danh tính các liệt sỹ chưa biết tên. Để thực hiện nhiệm vụ, tỉnh Điện Biên đã thành lập 6 đội công tác, rà soát, khảo sát và lấy mẫu hài cốt liệt sỹ tại 7 nghĩa trang trên địa bàn.

Dù thời tiết mưa nắng thất thường, nhiều phần mộ được an táng từ lâu với kết cấu phức tạp, các lực lượng vẫn nỗ lực khắc phục khó khăn, triển khai công tác lấy mẫu đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm tính khoa học và sự tôn nghiêm tại các nghĩa trang liệt sỹ.

Đến nay, Điện Biên đã hoàn thành việc lấy mẫu tại Nghĩa trang liệt sỹ xã Tuần Giáo và xã Tủa Chùa, đồng thời đang triển khai tại Nghĩa trang liệt sỹ Him Lam và Tông Khao. Theo kế hoạch, địa phương phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu ADN đối với 4.593 phần mộ liệt sỹ chưa xác định danh tính tại 7 nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn trước tháng 4/2027.

N.Thịnh

Bảo An