Hành trang tiếng Việt cho học sinh vùng cao vào lớp 1

Ở Trường Phổ thông Nội trú Tiểu học và THCS Thanh Yên, xã Thanh Yên, giờ tăng cường dạy tiếng Việt bắt đầu bằng bài hát, trò chơi hoặc hoạt động tô màu. Người giáo viên tích cực hướng dẫn trẻ từ phát âm, đánh vần, cách cầm bút, tư thế ngồi đến những nét tô đầu tiên.

Với những em còn rụt rè, chưa quen môi trường lớp học, giáo viên kiên nhẫn hướng dẫn từng thao tác, tạo không khí gần gũi để các em mạnh dạn tham gia các hoạt động. Những giờ học đầu tiên không đặt nặng yêu cầu tiếp thu kiến thức, mà chú trọng giúp trẻ hình thành những kỹ năng cần thiết trước khi bước vào lớp 1.

Năm học 2026 - 2027, Trường Phổ thông Nội trú Tiểu học và THCS Thanh Yên đón 70 học sinh lớp 1, trong đó có 42 em là người đồng bào dân tộc thiểu số.

Cô Hoàng Thị Chung, giáo viên trực tiếp giảng dạy cho biết: "Những ngày đầu, nhiều trẻ còn bỡ ngỡ nên các hoạt động được tổ chức phù hợp để tạo tâm lý thoải mái cho học sinh. Cùng với trò chơi, bài hát, tôi sử dụng video, hình ảnh, câu chuyện để thu hút các con. Trước hết, hướng dẫn trẻ cách cầm bút, ngồi đúng tư thế và làm quen với những nét viết cơ bản. Sau hơn một tuần, các em đã "cứng cáp" hơn, nền nếp học tập dần hình thành, kỹ năng đọc, viết cũng tiến bộ rõ rệt”.

Năm học 2026 - 2027, Trường Phổ thông Nội trú Tiểu học và THCS Thanh Yên có 70 học sinh lớp 1, trong đó 42 em là học sinh dân tộc thiểu số. Từ ngày 3/8, nhà trường tổ chức lớp tăng cường tiếng Việt cho học sinh theo hướng dẫn của ngành. Thầy giáo Phạm Văn Phúc, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: "Chương trình có 72 tiết học, bao gồm các hoạt động phát triển kỹ năng nghe, nói, đọc, viết bằng tiếng Việt, sử dụng những bài học tích hợp, phương pháp dạy học đa dạng và tài liệu phù hợp. Qua đó trang bị kiến thức, rèn kỹ năng học tập sẵn sàng bước vào lớp 1.

Lớp tăng cường tiếng Việt tại Trường Phổ thông Nội trú Tiểu học và THCS Thanh Yên.

Học sinh nhỏ tuổi là con em đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, chủ yếu giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ và chỉ sử dụng tiếng Việt khi đến trường. Sau hơn 2 tháng nghỉ hè, nhiều em có thể quên, nếu không được chuẩn bị từ sớm, rào cản ngôn ngữ sẽ khiến các em gặp khó khăn khi bước vào lớp 1. Thực tế này thể hiện rõ tại Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Trần Văn Thọ, xã Mường Nhé. Năm học 2026 - 2027, Trường có 134 học sinh lớp 1 cần dạy tăng cường tiếng Việt, được tổ chức thành 7 lớp, gồm 2 lớp tại trung tâm và 5 lớp ở các điểm bản.

Theo thầy giáo Phạm Văn Khiêm, Hiệu trưởng nhà trường: Phần lớn học sinh của trường là con em đồng bào Thái và Mông, ở nhà giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ. Bên cạnh khác biệt ngôn ngữ, việc chuyển từ môi trường mầm non với hoạt động vui chơi là chủ đạo sang bậc tiểu học với nền nếp học tập cũng là thử thách đối với trẻ. “Để giúp học sinh vượt qua rào cản ngôn ngữ và nhanh chóng thích nghi với môi trường học tập, giáo viên chủ động học và linh hoạt sử dụng tiếng phổ thông kết hợp tiếng bản địa trong giao tiếp, hướng dẫn. Đây là "ngôn ngữ cầu nối", giúp giáo viên và học sinh hiểu ngôn ngữ của nhau trước khi bước vào lớp 1” - Thầy Khiêm cho biết.

Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Trần Văn Thọ bắt đầu chương trình dạy tăng cường tiếng Việt từ ngày 3/8.

Từ thực tế đó, tại các lớp học, giáo viên linh hoạt kết hợp tiếng Việt với tiếng Thái, tiếng Mông để giải thích những nội dung học sinh chưa hiểu; đồng thời sử dụng hình ảnh, video và đồ dùng trực quan giúp các em dễ quan sát, ghi nhớ.

Cô Vàng Thị Thu, giáo viên dạy lớp tăng cường tiếng Việt chia sẻ: “Trước khi mở lớp, chúng tôi xây dựng giáo án, chuẩn bị học cụ, hình ảnh, video sinh động để khởi động và minh họa cho từng bài, giúp học sinh dễ quan sát, thực hành các nét chữ, tô và viết đúng. Mỗi giáo viên cũng chủ động học tiếng bản địa để giao tiếp bằng những từ ngữ gần gũi, giúp các em nhanh chóng làm quen với chương trình lớp 1”.

Hầu hết các cơ sở giáo dục có tuyển sinh lớp 1 trên địa bàn tỉnh đều đã mở lớp dạy tăng cường tiếng Việt.

Từ đầu tháng 8, hầu hết cơ sở giáo dục có tuyển sinh lớp 1 trên địa bàn tỉnh đã tổ chức tăng cường tiếng Việt cho trẻ em đồng bào dân tộc thiểu số. Các trường chủ động bố trí giáo viên có kinh nghiệm, chuẩn bị học liệu, đồ dùng và môi trường học tập phù hợp với lứa tuổi. Nội dung được triển khai linh hoạt qua bài học, trò chơi, hát, kể chuyện và hoạt động trải nghiệm, chú trọng phát triển vốn từ, kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Phụ huynh được hướng dẫn tăng cường giao tiếp bằng tiếng Việt tại gia đình, tạo thêm môi trường để trẻ thực hành và củng cố vốn từ.

Các em học sinh đã dần quen với nền nếp và không khí học tập, thêm hành trang vững vàng vào lớp 1.

Năm học mới đang đến gần. Từ lớp tăng cường tiếng Việt hôm nay, các học trò nhỏ sẽ mang theo sự tự tin và những kỹ năng đầu tiên bước vào Tiểu học. Mỗi tiếng đọc rõ, mỗi nét chữ ngay ngắn sẽ giúp các em thuận lợi hơn khi tiếp nhận kiến thức, giao tiếp với thầy cô, bạn bè và chủ động hơn trong những hoạt động học tập, rèn luyện sau này.

Nguyễn Hiền