Hành trang đặc biệt của nữ ứng viên đại biểu Quốc hội người dân tộc Thổ

Trong danh sách 29 ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI của tỉnh Thanh Hóa, chị Nguyễn Lê Ngọc Linh - Giám đốc Hợp tác xã Vườn rừng Bản Thổ (xã Hóa Quỳ) là gương mặt thu hút sự quan tâm. Hành trình khởi nghiệp từ rừng của nữ doanh nhân người dân tộc Thổ gắn với mong muốn phục hồi hệ sinh thái rừng, tạo sinh kế cho đồng bào miền núi và đưa tiếng nói của cộng đồng dân tộc thiểu số đến nghị trường.

Khởi nghiệp giữa đại ngàn

Nguyễn Lê Ngọc Linh sinh năm 1990, dân tộc Thổ, quê tại xã Hóa Quỳ, tỉnh Thanh Hóa. Sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành Quan hệ công chúng, chị có thời gian học tập và làm việc tại Hà Nội với công việc ổn định. Tuy nhiên, nỗi trăn trở về quê hương, nơi những cánh rừng ngày càng suy kiệt và đời sống người dân còn nhiều khó khăn đã thôi thúc trở về lập nghiệp.

Năm 2019, cô gái trẻ quyết định rời thành phố, trở về quê nhà trực tiếp bắt tay xây dựng mô hình nông nghiệp "Vườn rừng Bản Thổ" gắn với tái sinh rừng.

Ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI Nguyễn Lê Ngọc Linh (tỉnh Thanh Hóa)

Trải lòng với phóng viên Báo Công Thương, chị Linh nhớ lại, hành trình khởi nghiệp bắt đầu từ diện tích khoảng 3 ha đất trống, đồi trọc và rừng tự nhiên nghèo kiệt tại địa phương. Những ngày đầu, chị đối mặt với hàng loạt khó khăn như thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, hạ tầng sản xuất gần như chưa có, từ đường đi, nguồn nước đến điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Nhân lực khan hiếm khi nhiều lao động địa phương chọn đi làm công nhân thay vì quay về nương rẫy.

Trong điều kiện đó, chị vừa làm vừa học, tham khảo kiến thức qua sách báo, chuyên gia, tham gia các khóa tập huấn và tự tích lũy kinh nghiệm; kiên trì theo đuổi hướng canh tác thuận theo tự nhiên, tập trung bảo tồn cây bản địa, hạn chế hóa chất và từng bước xây dựng một hệ sinh thái đa tầng dưới tán rừng.

Mô hình "Vườn rừng Bản Thổ" được phát triển theo hướng vừa tái tạo rừng, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân thông qua ươm trồng, khai thác dược liệu dưới tán rừng, kết hợp chế biến sâu để hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn. Cùng với đó liên kết sản xuất với người dân bản địa và từng bước hướng đến mô hình sản xuất khép kín quy mô lớn, gắn với phát triển du lịch sinh thái và du lịch văn hóa cộng đồng.

Sau 2 năm, khu vườn rừng đã phủ xanh được 3 ha đất trống, đồi trọc và rừng tự nhiên nghèo kiệt với hơn 100 loài cây. Trong đó có nhiều cây gỗ lớn bản địa như lim, lát, sến, trám, dẻ, dổi nếp, cùng nhiều loại cây dược liệu như chùm ngây, thiên môn đông, gừng, tỏi, nghệ, cúc hoa, đậu biếc, bồ công anh, mắc khén và các loại cây ăn quả có giá trị... Tất cả được canh tác theo hướng thuận tự nhiên, sử dụng các loại phân bón, chế phẩm sinh học tự sản xuất theo định hướng hữu cơ, hạn chế tác động bất lợi đến sức khỏe con người và môi trường tự nhiên.

Nguyễn Lê Ngọc Linh là một trong những tấm gương phụ nữ khởi nghiệp tiêu biểu tại tỉnh Thanh Hóa

Tháng 12/2020, chị Linh thành lập Hợp tác xã Bản Thổ với 7 thành viên là các hộ nghèo, cận nghèo, chủ yếu là người dân tộc thiểu số. Sau đó, hợp tác xã tiếp tục mở rộng, phát triển thành 17 xã viên, có thêm các hộ dân tham gia liên kết sản xuất.

Chỉ 1 năm sau, hợp tác xã xây dựng xưởng chế biến và cho ra đời sản phẩm mật ong lên men. Nhờ áp dụng các biện pháp kỹ thuật và kiểm soát chất lượng, sản phẩm đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây cũng là sản phẩm chủ lực tạo nguồn thu ổn định cho hợp tác xã.

Đầu năm 2022, hợp tác xã tiếp tục mở rộng vùng trồng dược liệu lên 7 ha, hợp tác với các hộ nuôi ong tự nhiên dưới tán rừng già thuộc Vườn Quốc gia Bến En và rừng phòng hộ các xã lân cận để tăng sản lượng mật ong lên men cung cấp ra thị trường. Đồng thời phát triển thêm các sản phẩm như tinh bột nghệ, nghệ thái lát khô, gừng thái lát khô, bột gừng khô, sả thái lát khô và tinh bột kháng từ chuối xanh.

Năm 2023, dự án "Mật ong lên men, tinh túy của núi rừng" của chị Nguyễn Lê Ngọc Linh đã đoạt giải xuất sắc tiêu biểu tại cuộc thi "Phụ nữ sáng tạo khởi nghiệp" do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Thanh Hóa.

Khát vọng đưa tiếng nói phụ nữ miền núi tới nghị trường

Hiện Nguyễn Lê Ngọc Linh là Giám đốc Hợp tác xã Bản Thổ, Ủy viên Hội Nông dân xã Hóa Quỳ, Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa. Chị ứng cử tại đơn vị bầu cử số 5, gồm các địa bàn thuộc huyện Thọ Xuân, Thường Xuân, Triệu Sơn, Như Thanh và Như Xuân (trước sáp nhập).

Sinh ra, lớn lên và đang trực tiếp lao động tại địa phương nên chị hiểu rõ những khó khăn của người dân miền núi, đặc biệt là phụ nữ, người yếu thế và các cộng đồng sống gần rừng. Theo chị, phần lớn người dân vẫn sống dựa vào nông nghiệp nhưng phương thức canh tác truyền thống còn phụ thuộc nhiều vào giống, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Điều này khiến chi phí sản xuất tăng, lợi nhuận thấp và tác động đến sức khỏe người dân cũng như môi trường. Cùng đó, sinh kế gắn với rừng ở nhiều nơi còn thiếu bền vững, trong khi nhiều giá trị văn hóa bản địa đứng trước nguy cơ mai một khi lớp trẻ rời quê đi làm ăn xa.

Từ thực tiễn đó, trong chương trình hành động, nữ doanh nhân 9X sẽ tập trung kiến nghị, tham gia xây dựng và giám sát việc thực thi các chính sách thúc đẩy nông nghiệp xanh, bền vững, phù hợp với điều kiện khí hậu, địa hình miền núi; giảm dần sự phụ thuộc vào hóa chất nông nghiệp, phát huy tài nguyên bản địa và bảo vệ hệ sinh thái.

Đặc biệt, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường để nông sản không dừng ở việc bán ở dạng thô mà phải có thương hiệu, có vị thế và giá trị cao hơn. Thúc đẩy các cơ chế khuyến khích chế biến sâu nông sản, phát triển sản phẩm từ dược liệu và tài nguyên bản địa để tạo thêm việc làm tại chỗ.

Nữ doanh nhân dân tộc Thổ quảng bá sản phẩm OCOP từ rừng, khát vọng đưa nông sản miền núi vươn xa thị trường và tiếng nói cộng đồng đến nghị trường.

Về rừng, chị Linh nêu rõ quan điểm: "Bảo vệ rừng phải để người dân sống được từ rừng". Theo chị, cần có chính sách tăng thêm lợi ích cho cộng đồng tham gia tái sinh rừng, bảo tồn nguồn gen cây bản địa, phát triển các mô hình nông lâm kết hợp, trồng dược liệu dưới tán rừng và du lịch sinh thái phù hợp từng địa bàn để người dân thực sự coi rừng là nguồn sống lâu dài.

Nữ ứng cử viên người Thổ cũng đề cập đến nhóm chính sách dành cho phụ nữ và thanh niên miền núi như hỗ trợ đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, tư vấn pháp lý, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi và tham gia sâu hơn vào các khâu sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản.

Cùng đó, gắn bảo tồn văn hóa bản địa với sinh kế bền vững như phát triển du lịch cộng đồng, sản phẩm thủ công truyền thống và các hoạt động bảo tồn ngôn ngữ, phong tục của đồng bào dân tộc.

"Tôi mong muốn mang tiếng nói chân thành và nhịp sống mộc mạc của đồng bào dân tộc thiểu số đến nghị trường để những tâm tư, khát vọng nơi miền núi được lắng nghe và chia sẻ. Dù trúng cử hay không, được làm một ứng cử viên đại biểu Quốc hội với tôi đã là niềm vinh dự lớn. Tôi vẫn sẽ tiếp tục con đường tái sinh rừng, phát triển nông nghiệp bền vững và tạo sinh kế cho cộng đồng", Nguyễn Lê Ngọc Linh chia sẻ.

Thành công từ mô hình "Vườn rừng Bản Thổ", nữ doanh nhân người dân tộc Thổ với khát vọng hồi sinh những cánh rừng quê hương đã góp phần tạo việc làm cho lao động địa phương, đồng thời thu hút nhiều bạn trẻ cùng thế hệ trở về quê phát triển kinh tế trên chính mảnh đất của mình. Câu chuyện đó mở ra hướng đi cho phát triển sinh kế bền vững từ rừng, lan tỏa cảm hứng để nhiều người mạnh dạn theo đuổi ước mơ và gây dựng tương lai từ quê hương.

Nguyên Thảo