Hàng loạt cửa hàng kim cương đóng cửa: Bỏ ngỏ quyền lợi khách hàng

Làn sóng bán tháo

Sau khi cơ quan chức năng khởi tố vụ án buôn lậu kim cương liên quan lãnh đạo Công ty Kiểm định PNJ-Lab và khởi tố một số chủ cửa hàng kim cương, cơn khủng hoảng niềm tin khiến người dân đổ xô bán tháo loại đá quý này. Áp lực thanh khoản đã khiến nhiều cửa hàng phải thông báo tạm ngừng dịch vụ thu đổi, đóng cửa tiệm, khiến khách hàng nắm giữ kim cương rơi vào cảnh điêu đứng.

Một cửa hàng kim cương trên đường Trần Hưng Đạo, phường An Đông, TPHCM đóng cửa trưa 20-7. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Chị Xuân Lê (phường Nhiêu Lộc, TPHCM) mua một chiếc nhẫn kim cương 6,3 ly với giá khoảng 250 triệu đồng tại cửa hàng H.T Jewelry trên đường Lê Thánh Tôn. Tuần trước, khi mang đến bán lại, cửa hàng hẹn 3 tháng mới giải quyết, không thực hiện đúng với cam kết thu mua trước đó. Khi chị không đồng ý thì được hẹn quay lại sau 10 ngày.

“Ngày 18-7, tôi đến thì cửa hàng thông báo nghỉ một ngày để kiểm kê hàng. Hôm sau quay lại, cửa hàng vẫn đóng cửa và sau đó đăng thông báo trên Facebook tạm ngừng hoạt động, chưa rõ thời gian mở lại”, chị Xuân Lê chia sẻ.

Tình cảnh của chị Phan Hân (phường Diên Hồng, TPHCM) còn trớ trêu hơn khi mua kim cương ở nhiều cửa hàng khác nhau nhưng hiện tất cả đều đóng cửa. Chị cho biết đã mua chiếc lắc tay kim cương tennis (5,4 ly/viên) giá 450 triệu đồng và vòng cổ khoảng 1 tỷ đồng tại cửa hàng T.T.N. (phường Bến Thành, TPHCM). Tuần trước, cửa hàng báo thu mua lại với mức lỗ 30%-60%. Do mức lỗ quá lớn nên chị Hân chưa bán. Đến ngày 18-7, cửa hàng bất ngờ đóng cửa với thông báo sửa chữa, bảo trì.

Ghi nhận ngày 21-7, hàng loạt cửa hàng kim cương, đá quý tại TPHCM tạm dừng hoạt động. Các cửa như K.D, K.K, K.C trên các tuyến đường An Dương Vương, Trần Hưng Đạo (phường An Đông); C.H Diamond, PJA, Q. Diamond, H.T Jewelry, Q. Jewelry, T.T.N... trên các tuyến đường Lê Thánh Tôn (phường Bến Thành), Võ Văn Tần (phường Bàn Cờ) đều “cửa đóng, then cài”. Tại Cần Thơ, cửa hàng kim cương lớn tại địa phương này là K.D. (đường Ung Văn Khiêm, phường Cái Khế) cũng thông báo “tạm ngưng giao dịch để xử lý việc nội bộ”.

Ngày 21-7, ông Phan Quốc Công, Tổng Giám đốc Công ty Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ), cho biết, thay vì thanh toán toàn bộ tiền cho khách hàng bán kim cương ngay trong ngày như trước đây, từ ngày 21-7, PNJ sẽ áp dụng hạn mức thanh toán tối đa mỗi ngày theo năng lực thực tế cho toàn bộ các giao dịch mua lại trên toàn quốc. Theo ông Công, đây là biện pháp quản trị thanh khoản mang tính tạm thời, được áp dụng trong giai đoạn thị trường kim cương có biến động bất thường và sẽ được PNJ xem xét điều chỉnh khi điều kiện thị trường trở lại ổn định.

Khoảng trống pháp lý

Trước đây, phần lớn doanh nghiệp kinh doanh kim cương thường đưa ra cam kết thu mua lại kim cương rời với tỷ lệ từ 80%-95% (khấu trừ 5%-20%), tùy chất lượng và kích thước. Do thị trường giao dịch thứ cấp của kim cương chủ yếu phụ thuộc vào chính đơn vị bán ra, nên khi chuỗi cửa hàng đóng cửa, tính thanh khoản của kim cương rất thấp khiến người dân lo lắng.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Trưởng phòng Quản lý gia sản (Công ty CP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT), rủi ro lớn nhất của thị trường kim cương hiện nay đến từ khoảng trống pháp lý và sự thiếu minh bạch thông tin. Khác với thị trường vàng được quản lý chặt chẽ, kim cương hiện chưa có bộ tiêu chuẩn quản lý thống nhất, thiếu sàn giao dịch công khai.

Cùng với đó, hoạt động kiểm định chưa có cơ chế bảo đảm tính độc lập giữa doanh nghiệp bán lẻ và đơn vị kiểm định, điều này khiến doanh nghiệp nắm lợi thế về thông tin, còn người mua phải gánh phần lớn rủi ro, kể cả khi giao dịch tại các thương hiệu lớn.

Đánh giá thị trường trang sức cao cấp, TS Nguyễn Văn Tiến, Phó Trưởng Khoa Luật dân sự, Trường Đại học Luật TPHCM, cho rằng, việc chủ cơ sở mua bán cam kết thu mua lại với tỷ lệ chiết khấu cố định là một trong những hình thức bán hàng phổ biến nhất để tạo niềm tin cho người mua.

Tuy nhiên, khi thị trường biến động, khách hàng lâm vào cảnh bị cửa hàng từ chối thu mua lại với lý do “khó khăn tài chính” hoặc “tạm ngừng hoạt động”. Đây được coi là hành vi đơn phương chấm dứt hoặc từ chối thực hiện cam kết, vi phạm thỏa thuận, xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người mua.

“Để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người mua cần thu thập đầy đủ hóa đơn, chứng từ, giấy kiểm định kim cương hoặc bất kỳ văn bản thỏa thuận nào liên quan nội dung giao dịch, đồng thời gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền để được xem xét giải quyết”, TS Nguyễn Văn Tiến khuyến nghị.

Theo luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn Luật sư TPHCM), Điều 351 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định, doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng cam kết phải chịu trách nhiệm dân sự. Khó khăn tài chính không được xem là sự kiện bất khả kháng theo Điều 156 Bộ luật Dân sự, bởi đây là rủi ro thuộc hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

HẠNH NHUNG - THANH HIỀN