Hàn Quốc kích hoạt lá chắn ngoại giao trước bão thuế quan Mỹ

Samsung và SK Hynix đang gặp khó với chính sách của Mỹ

Sau lời cảnh báo đanh thép của Mỹ về việc áp thuế trừng phạt lên chất bán dẫn nước ngoài, một động thái được giới quan sát nhận định là nhắm thẳng vào các gã khổng lồ công nghệ xứ kim chi, Seoul đã ngay lập tức có những bước đi chiến lược.

Không chấp nhận ngồi yên chịu trận, Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc vào Chủ Nhật (18.1) đã phát đi tín hiệu sẽ kích hoạt điều khoản "ưu đãi không thua thiệt" (no less favorable) trong các thỏa thuận song phương. Mục tiêu tối thượng của Seoul lúc này rất rõ ràng: Đảm bảo rằng các doanh nghiệp Hàn Quốc phải nhận được những ưu đãi và sự bảo vệ tương đương với những gì mà đối thủ lớn nhất của họ - Đài Loan - vừa đạt được với Mỹ.

"Tối hậu thư" 100% thuế quan và tham chiếu từ "Mô hình Đài Loan"

Sự khẩn trương của Seoul bắt nguồn từ một tối hậu thư không khoan nhượng được đưa ra bởi Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick vào thứ Sáu tuần trước. Ông Lutnick đã tuyên bố thẳng thừng với các nhà sản xuất chip toàn cầu: "Bất cứ ai muốn sản xuất chip nhớ đều có hai lựa chọn: Hoặc trả mức thuế 100%, hoặc xây dựng nhà máy ngay tại Mỹ".

Dù không chỉ đích danh quốc gia nào, nhưng tại Seoul, ai cũng hiểu rằng mũi dùi này đang chĩa thẳng vào Samsung và SK Hynix, hai thế lực đang thống trị thị trường chip nhớ thế giới.

Trước áp lực ngàn cân này, Hàn Quốc đã tìm thấy một điểm tựa pháp lý quan trọng: Bản Tóm tắt Thực tế Chung Hàn-Mỹ (Korea-US Joint Fact Sheet - JFS). Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc khẳng định văn bản này có quy định rõ ràng rằng bất kỳ biện pháp thuế quan nào trong tương lai đối với bán dẫn sẽ "ưu đãi không thua thiệt" so với các biện pháp áp dụng cho các quốc gia lớn khác. Đây chính là "tấm khiên" mà Seoul định dùng để đàm phán.

Tâm điểm của chiến lược đàm phán này chính là bản thỏa thuận vừa được ký kết giữa Mỹ và Đài Loan. Theo đó, gã khổng lồ TSMC đã cam kết đầu tư tới 250 tỉ USD vào Mỹ. Đổi lại, họ nhận được quyền miễn trừ thuế quan đối với chip nhập khẩu với định mức cực kỳ hào phóng: gấp 2,5 lần sản lượng dự kiến của nhà máy trong quá trình xây dựng và gấp 1,5 lần sau khi đi vào vận hành.

Đối với các quan chức Hàn Quốc, thỏa thuận Mỹ - Đài Loan đang được xem là "tiêu chuẩn vàng" để so sánh. Năm ngoái, dù hiệp định thương mại Hàn - Mỹ đã áp thuế 15% lên nhiều mặt hàng xuất khẩu, nhưng vấn đề bán dẫn vẫn bị bỏ ngỏ. Giờ đây, khi Mỹ gắn việc miễn giảm thuế với cam kết đầu tư nội địa, Hàn Quốc buộc phải đòi hỏi quyền lợi tương đương.

Các quan chức Seoul cho biết họ đang phân tích kỹ lưỡng thỏa thuận của Đài Loan để làm cơ sở cho các cuộc đàm phán căng thẳng sắp tới. Họ hiểu rằng nếu Samsung và SK Hynix phải chịu mức thuế cao hơn hoặc điều kiện khắc nghiệt hơn so với TSMC, lợi thế cạnh tranh của Hàn Quốc trên thị trường toàn cầu sẽ bị tổn hại nghiêm trọng.

Áp lực đầu tư leo thang và nỗi lo về "làn sóng thứ hai"

Thực tế, các doanh nghiệp Hàn Quốc không hề đứng ngoài cuộc chơi đầu tư vào Mỹ. Samsung Electronics hiện đang xây dựng một nhà máy đúc chip trị giá 37 tỉ USD tại Taylor, Texas; trong khi SK Hynix cũng đã cam kết đầu tư 3,87 tỉ USD cho một nhà máy đóng gói chip tại Indiana. Tuy nhiên, khi đặt lên bàn cân với con số cam kết khổng lồ 250 tỉ USD của Đài Loan, áp lực đang đè nặng lên vai các tập đoàn Hàn Quốc. Liệu họ có cần phải "móc hầu bao" thêm để đổi lấy sự an toàn về thuế quan hay không vẫn là một câu hỏi lớn.

Sự lo lắng càng gia tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước đã ký sắc lệnh áp thuế 25% lên một số loại chip hiệu suất cao tái xuất khẩu từ Mỹ, dựa trên Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại. Dù biện pháp này hiện tại chủ yếu nhắm vào các dòng chip xử lý tiên tiến như H200 của Nvidia hay MI325X của AMD và có vẻ chưa ảnh hưởng trực tiếp đến chip nhớ của Hàn Quốc, nhưng Seoul không coi đó là sự an toàn vĩnh viễn.

Bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc Yeo Han-koo - sau chuyến đi tới Washington - đã thận trọng nhận định: "Tác động hiện tại đối với các công ty Hàn Quốc có vẻ hạn chế, nhưng chúng ta không thể loại trừ khả năng về một làn sóng biện pháp thứ hai. Còn quá sớm để yên tâm".

Chính sự bất định này đang trở thành rủi ro lớn nhất. Một nguồn tin giấu tên trong ngành chia sẻ: "Bản thân sự không chắc chắn đã là một rủi ro ngày càng tăng. Có mối lo ngại thực sự rằng chính quyền Trump có thể áp thuế mà không cần cảnh báo trước".

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp không thể đơn độc chiến đấu. Chính phủ Hàn Quốc đã khởi động các cuộc tham vấn khẩn cấp với Samsung và SK Hynix, kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa khu vực công và tư nhân.

Ông Kim Seong-yeol - Tổng cục trưởng Tổng cục Hạ tầng Công nghiệp thuộc Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc - nhấn mạnh tính cấp bách: "Mỹ vẫn là thị trường cốt lõi của ngành bán dẫn Hàn Quốc. Chính phủ và khu vực tư nhân phải tạo thành một mặt trận thống nhất. Chúng tôi sẽ hành động nhanh chóng và chiến lược để bảo vệ lợi ích quốc gia".

Có thể thấy, Hàn Quốc đang đứng trước một ván cờ cân não. Họ vừa phải duy trì quan hệ đồng minh với Mỹ, vừa phải bảo vệ "nồi cơm" của mình trước các chính sách bảo hộ ngày càng quyết liệt từ Washington, đồng thời không để bị tụt hậu so với đối thủ chính là Đài Loan. Những tuần sắp tới sẽ là thời điểm then chốt định hình tương lai của ngành công nghiệp quan trọng nhất xứ sở kim chi.

Bùi Tú