Hai tàu vận tải Iran rời Trung Quốc nghi chở tiền chất sản xuất nhiên liệu tên lửa

Phân tích dữ liệu vệ tinh và hồ sơ theo dõi hàng hải cho thấy hai tàu vận tải của Iran vừa rời cảng tại Trung Quốc với nghi vấn chở theo sodium perchlorate. Đây là loại hóa chất tiền chất được sử dụng rộng rãi trong quy trình sản xuất nhiên liệu rắn cho các loại tên lửa đạn đạo.

Hoạt động của đội tàu thuộc danh sách trừng phạt

Theo dữ liệu từ The Washington Post công bố ngày 8-3, hai tàu vận tải có tên Shabdis và Barzin đã rời cảng Gaolan thuộc TP Zhuhai, tỉnh Guangdong. Cả hai phương tiện này đều thuộc sở hữu của Hãng vận tải biển quốc doanh Iran (IRISL), một đơn vị hiện nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu (EU).

Bộ Ngoại giao Mỹ từng mô tả IRISL là "hãng vận chuyển ưa thích của các mạng lưới phổ biến vũ khí và các đại lý mua sắm cho Iran".

Tập đoàn vận tải biển IRISL đang nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ, Anh, EU. Ảnh minh họa

Dữ liệu theo dõi cho thấy trước khi khởi hành vào tuần trước, các tàu này đã neo đậu tại cảng Gaolan, khu vực chuyên dụng để lưu trữ và bốc xếp các loại hóa chất công nghiệp quy mô lớn. Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, khoảng 10 tàu khác của IRISL cũng đã ghé thăm cảng này.

Phân tích kỹ thuật về hợp chất sodium perchlorate

Các chuyên gia quân sự và cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ nhận định nhiều khả năng lô hàng trên tàu là sodium perchlorate. Đây là hợp chất hóa học được sử dụng để sản xuất ammonium perchlorate - một thành phần then chốt trong nhiên liệu tên lửa rắn.

Về mặt pháp lý, sodium perchlorate hiện không nằm trong danh mục kiểm soát của Chế độ Kiểm soát Công nghệ Tên lửa (MTCR) và cũng không bị Liên hợp quốc liệt vào danh sách vật liệu cấm xuất khẩu sang Iran. Tuy nhiên, ammonium perchlorate (sản phẩm phái sinh từ sodium perchlorate) lại bị kiểm soát nghiêm ngặt và cấm bán cho Tehran.

Riêng tàu Barzin trước đây đã nhiều lần bị các báo cáo chuyên gia quốc tế xác định là phương tiện chuyên chở loại hóa chất này. Ông Miad Maleki, cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, nhấn mạnh cảng Gaolan là một trong những trung tâm lưu trữ hóa chất lỏng lớn nhất miền Nam Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu mua các nguyên liệu nhạy cảm.

Các biện pháp kiểm soát từ phía Mỹ

Trong thời gian qua, Washington đã liên tục thắt chặt các biện pháp trừng phạt đối với các thực thể liên quan đến chuỗi cung ứng nguyên liệu tên lửa cho Iran. Cụ thể:

Tháng 4-2025: Mỹ trừng phạt các doanh nghiệp Shenzhen Amor Logistics, China Chlorate Tech và Yanling Chuanxing Chemical Plant với cáo buộc chuyển hóa chất cho Iran.
Tháng 9-2025: Bộ Tài chính Mỹ áp đặt trừng phạt một mạng lưới thu mua đa quốc gia bị cáo buộc vận chuyển hàng trăm tấn nguyên liệu nhiên liệu tên lửa từ Trung Quốc.

Việc sử dụng các hóa chất trung gian như sodium perchlorate được xem là một phương thức để lách các quy định kiểm soát quốc tế, dù Mỹ vẫn duy trì các lệnh trừng phạt đơn phương đối với những thực thể tham gia vào quy trình này.

Tuệ Nhân