Hải quân Mỹ lần đầu biến tàu ngầm thành 'tàu mẹ' drone dưới nước, mở ra cách tác chiến mới

Hình đồ họa tàu ngầm tấn công và phương tiện không người lái được phóng bằng hệ thống TTLR. Ảnh: MW.

Hải quân Mỹ đang nâng cấp đáng kể năng lực tác chiến của lực lượng tàu ngầm tấn công khi đưa vào khai thác hạn chế tổ hợp phương tiện tự hành dưới nước Iver4 900 (AUV) cùng hệ thống Torpedo Tube Launch and Recovery (TTLR). Điểm đột phá của công nghệ mới nằm ở khả năng giúp tàu ngầm không chỉ phóng mà còn thu hồi drone dưới nước thông qua chính ống phóng ngư lôi 21 inch, trong khi tàu vẫn duy trì trạng thái lặn.

Đây được đánh giá là lần đầu tiên trong lịch sử, một tàu ngầm có thể nhiều lần triển khai và thu hồi phương tiện không người lái dưới nước mà không cần nổi lên mặt nước. Năng lực này mở rộng đáng kể khả năng trinh sát, tác chiến đáy biển và dò mìn của hạm đội tàu ngầm Mỹ, đồng thời giúp các tàu duy trì yếu tố bí mật trong suốt nhiệm vụ.

Hình đồ họa về sự kết hợp giữa tàu ngầm và UAV sử dụng hệ thống TTLR. Ảnh: MW.

Bước tiến lớn hơn cả việc chế tạo UAV dưới nước

Theo giới phân tích quân sự, giá trị lớn nhất của TTLR không nằm ở bản thân chiếc Iver4 900, mà ở việc giải quyết được một bài toán đã tồn tại suốt hơn một thế kỷ trong tác chiến tàu ngầm.

Từ trước đến nay, gần như mọi loại vũ khí hoặc thiết bị được phóng qua ống ngư lôi – từ ngư lôi, tên lửa hành trình, thủy lôi cho đến mồi bẫy – đều là hệ thống "một đi không trở lại". Trong khi việc phóng phương tiện dưới nước tương đối đơn giản, thu hồi chúng sau khi hoàn thành nhiệm vụ lại là thách thức kỹ thuật rất lớn.

TTLR đã thay đổi điều đó. Hệ thống này đặt drone vào một khoang phóng – thu hồi chuyên dụng, sau đó đưa toàn bộ cụm thiết bị vào ống phóng tiêu chuẩn của tàu ngầm. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, phương tiện có thể quay trở lại và được kéo vào tàu thông qua chính cơ cấu này.

Nhờ đó, tàu ngầm không còn chỉ là bệ phóng vũ khí mà có thể hoạt động như một "tàu mẹ" mang theo nhiều drone dưới nước, sẵn sàng triển khai và thu hồi nhiều lần trong một chiến dịch.

Iver4 900 – "đồng đội trung thành" dưới lòng đại dương

Được phát triển bởi L3Harris, Iver4 900 có thiết kế nhỏ gọn bằng hợp kim titan kết hợp sợi carbon, đủ khả năng hoạt động ở độ sâu khoảng 300 m.

Điểm đáng chú ý là UAV này được thiết kế theo cấu trúc mô-đun, cho phép nhanh chóng thay đổi các gói cảm biến tùy theo nhiệm vụ. Các thiết bị có thể tích hợp gồm: Sonar dò tìm mục tiêu, thiết bị lập bản đồ đáy biển, cảm biến phát hiện thủy lôi, hệ thống thu thập tín hiệu điện tử, các gói trinh sát và khảo sát chuyên dụng.

Theo các nguồn tin quân sự Mỹ, Iver4 900 cùng hệ thống TTLR đã bước vào giai đoạn đánh giá hoạt động thực tế trên các tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Virginia. Hải quân Mỹ cũng được cho là sẽ tiếp tục phát triển nhiều mẫu UAV cùng kích thước để sử dụng chung với TTLR trong tương lai.

Về mặt học thuyết, Iver4 900 được xem là phiên bản dưới nước của khái niệm "Loyal Wingman" (đồng đội trung thành) đang được nhiều lực lượng không quân phát triển cho máy bay chiến đấu.

Thay vì đưa tàu ngầm trị giá hàng tỷ USD tiến sát vùng nước nông hoặc khu vực phòng thủ dày đặc, chỉ huy có thể điều drone thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm như: Trinh sát bãi thủy lôi, rà phá hoặc phát hiện thủy lôi, lập bản đồ đáy biển, khảo sát thủy văn, thu thập thông tin tình báo dưới nước, kiểm tra cáp viễn thông và đường ống ngầm, trinh sát các khu vực có nguy cơ cao.

Do hoạt động hoàn toàn độc lập và không cần dây điều khiển, drone có thể di chuyển cách tàu ngầm hàng chục km, mở rộng đáng kể phạm vi quan sát mà vẫn giảm thiểu nguy cơ để lộ vị trí của tàu mẹ.

Thay đổi cách tàu ngầm tác chiến trong tương lai

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất của TTLR không chỉ nằm ở những nhiệm vụ mà nó có thể thực hiện ngay hôm nay, mà ở việc mở ra một phương thức tác chiến hoàn toàn mới cho tàu ngầm.

Trong nhiều thập kỷ, tàu ngầm chủ yếu dựa vào sonar và kính tiềm vọng của chính mình để nhận biết tình hình chiến trường. Điều đó khiến khả năng quan sát luôn bị giới hạn bởi vị trí của tàu.

Với các drone có thể thu hồi, tàu ngầm giờ đây sở hữu thêm nhiều "mắt thần" cơ động hoạt động độc lập trên diện rộng, đồng thời vẫn duy trì liên lạc với tàu mẹ thông qua các mạng truyền thông dưới nước bảo mật.

Thay vì chỉ có một nền tảng cảm biến duy nhất, chỉ huy có thể triển khai đồng thời nhiều dronetới các hướng khác nhau để theo dõi mục tiêu, giám sát khu vực hoặc thu thập thông tin tình báo trong cùng một thời điểm.

Giới quan sát nhận định đây có thể là một bước ngoặt quan trọng đối với lực lượng tàu ngầm tấn công của Hải quân Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh dưới đáy biển ngày càng gia tăng và các nhiệm vụ như bảo vệ cáp ngầm, giám sát hạ tầng năng lượng ngoài khơi hay tác chiến chống thủy lôi trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Theo MW

Huyền Chi