Hải quan giảm gần 54% đầu mối trung gian bảo đảm chuỗi cung ứng thông suốt

Thực hiện nhiều giải pháp nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp và bảo đảm tính minh bạch theo các cam kết quốc tế. Ảnh: Cục Hải quan

Trọng tâm cải cách thủ tục hành chính

Theo Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu của cả nước trong nửa đầu tháng 1/2026 đạt 18 tỷ USD. Các nhóm hàng chủ lực tiếp tục tập trung vào lĩnh vực công nghiệp, công nghệ cao, phản ánh vai trò dẫn dắt của khu vực sản xuất xuất khẩu.

Cụ thể, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt hơn 4,2 tỷ USD, dẫn đầu kim ngạch xuất khẩu; tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng đạt 2,1 tỷ USD; điện thoại các loại và linh kiện đạt 2 tỷ USD; hàng dệt, may đạt 1,4 tỷ USD. Một số mặt hàng truyền thống khác duy trì tăng trưởng khá như giày dép đạt 923 triệu USD, cà phê đạt 433 triệu USD, thủy sản đạt 417 triệu USD.

Ngược lại, kim ngạch nhập khẩu trong 15 ngày đầu tháng đạt 21,3 tỷ USD, cao hơn xuất khẩu hơn 3 tỷ USD. Cơ cấu nhập khẩu chủ yếu là nhóm hàng phục vụ sản xuất, cho thấy nhu cầu nguyên liệu, máy móc đầu vào đang tăng nhanh ngay từ đầu năm. Trong đó, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện nhập khẩu gần 8 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 2,8 tỷ USD; vải các loại đạt 597 triệu USD; chất dẻo nguyên liệu đạt 542 triệu USD; sắt thép các loại đạt 511 triệu USD.

Theo Cục Hải quan, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò chi phối trong hoạt động xuất nhập khẩu. Trong kỳ 1 tháng 1/2026, khối FDI xuất khẩu hơn 14 tỷ USD, chiếm khoảng 77,7% tổng kim ngạch xuất khẩu; nhập khẩu đạt 15,3 tỷ USD, tương đương 71,9% tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước. Tính chung kỳ 1 tháng 1/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 39,3 tỷ USD, cán cân thương mại thâm hụt 3,3 tỷ USD./.

Trong năm 2026, ngành Hải quan xác định, đây là thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi diễn ra Đại hội lần thứ XIV của Đảng và là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Trước bối cảnh đó, mục tiêu xuyên suốt được đặt ra là xây dựng nền hành chính tinh, gọn, mạnh, lấy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo làm động lực.

Chỉ thị số 3366/CT-CHQ ngày 16/1/2026 đã xác lập lộ trình hành động rõ ràng nhằm triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và chống thất thu ngân sách trong năm 2026. Ngành Hải quan phấn đấu hoàn thành và vượt dự toán thu ngân sách Nhà nước (NSNN) 451 nghìn tỷ đồng, tăng 9,7% so với dự toán năm 2025.

“Để hiện thực hóa mục tiêu, trọng tâm được đặt vào cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hải quan và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phù hợp với mô hình tổ chức mới. Các giải pháp được triển khai nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp và bảo đảm tính minh bạch theo các cam kết quốc tế”, đại diện Cục Hải quan cho biết.

Đặc biệt, việc xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để triển khai mô hình thông quan tập trung được xác định là nhiệm vụ then chốt. Cùng với đó, kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành, ngân hàng và tích hợp 100% thủ tục hành chính với Cổng Dịch vụ công Quốc gia được coi là nền tảng nâng cao hiệu quả quản lý thu.

Trong đó, yếu tố xuyên suốt được nhấn mạnh là nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và siết chặt kỷ cương công vụ. Kết quả thu ngân sách tại từng địa bàn được xác định là thước đo quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, gắn với công tác thi đua, khen thưởng của ngành.

Bảo đảm chuỗi cung ứng hàng hóa thông suốt

Ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan.

Trao đổi với phóng viên báo chí, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, trong năm 2025, trải qua quá trình sắp xếp tổ chức sâu rộng, ngành Hải quan vẫn bảo đảm vận hành ổn định, thu ngân sách vượt dự toán, tăng cường quản lý Nhà nước và tạo thuận lợi thương mại trong bối cảnh nhiều thách thức mới. Năm 2026, ngành Hải quan phấn đấu hoàn thành và vượt dự toán thu NSNN 451 nghìn tỷ đồng, tăng 9,7% so với dự toán năm 2025.

“Cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy đã được triển khai quyết liệt theo hướng tinh, gọn, mạnh, qua đó giảm tới 53,77% đầu mối trung gian, tương ứng cắt giảm 485 đơn vị trong toàn hệ thống. Điều đáng chú ý, trong suốt quá trình sắp xếp nhân sự với quy mô lớn, hoạt động hải quan vẫn duy trì sự ổn định tuyệt đối. Công tác thông quan không để xảy ra tình trạng gián đoạn, bảo đảm chuỗi cung ứng hàng hóa vận hành thông suốt, phục vụ kịp thời cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp”, ông Trần Đức Hùng nhận định.

Song song đó, những nỗ lực cải cách đã mang lại các kết quả nổi bật. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước lần đầu tiên đạt mốc kỷ lục 930,07 tỷ USD. Thu ngân sách nhà nước do ngành Hải quan thực hiện đạt 469.504 tỷ đồng, bằng 114,2% dự toán được giao.

Trong vai trò "gác cửa" nền kinh tế, ngành Hải quan còn chủ trì và phối hợp bắt giữ hơn 19.100 vụ vi phạm, thu giữ 2,68 tấn ma túy các loại, qua đó góp phần quan trọng vào bảo vệ an ninh kinh tế và an toàn xã hội. Đáng chú ý, việc triển khai đồng bộ bốn Nghị quyết trụ cột, mang tính đột phá của Bộ Chính trị đã được cụ thể hóa bằng các giải pháp rà soát, hoàn thiện chính sách pháp luật hải quan. Trong năm 2025, ngành Hải quan đã trình cấp có thẩm quyền ban hành một luật, một nghị định và sáu thông tư, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.

Huy Cường/Báo Tin tức và Dân tộc