Hai năm Việt Nam - Australia ở tầm cao mới: Dấu ấn hợp tác xanh và số

Tròn hai năm kể từ khi Việt Nam và Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, hợp tác song phương ngày càng đi vào chiều sâu với các lĩnh vực then chốt như chuyển dịch năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi số giữ vai trò trung tâm trong định hình giai đoạn phát triển mới.

Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird. Ảnh: Phạm Hằng

Chia sẻ với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, Đại sứ Australia tại Việt Nam Gillian Bird cho biết sau khi hai Thủ tướng đưa quan hệ lên mức cao nhất vào tháng 3-2024, Kế hoạch Hành động đã được triển khai đồng bộ, vừa củng cố các trụ cột hợp tác truyền thống vừa tăng cường các lĩnh vực trọng yếu như năng lượng sạch và công nghệ số.

Trong bối cảnh cả hai nước hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, chuyển dịch năng lượng trở thành một trong những trụ cột của quan hệ song phương. Chương trình Aus4Growth trị giá 90 triệu đô la Australia (62 triệu USD) giai đoạn 2024-2031 hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững, trong đó khoảng 12,4 triệu USD dành riêng cho lĩnh vực năng lượng.

Australia đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng bền vững thông qua Chương trình Đối tác Hạ tầng (P4I) của Chính phủ Australia, hỗ trợ các nước Đông Nam Á và đóng góp vào các sáng kiến đa phương của Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).

Song song với đó, hợp tác thích ứng với biến đổi khí hậu được tăng cường thông qua chương trình Aus4Adaptation trị giá 52 triệu USD trong 10 năm, tập trung nâng cao khả năng chống chịu, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long. Về tài chính khí hậu, Quỹ Đầu tư Phát triển Australia (ADI) trị giá 172 triệu USD và Cơ chế Tài chính Đông Nam Á trị giá 1,4 tỷ USD hỗ trợ đầu tư vào năng lượng sạch và hạ tầng trọng yếu.

Nông dân ĐBSCL chuyển sang canh tác bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường cao cấp trong dự án Chuỗi giá trị lúa gạo có sự hỗ trợ của Chính phủ Australia. Ảnh: ĐSQ Australia tại Việt Nam

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Australia hỗ trợ mục tiêu phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp thông qua dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC) trị giá 12 triệu USD. Ở lĩnh vực biển, Sáng kiến Tài nguyên Biển Đông Nam Á ứng dụng trí tuệ nhân tạo do Australia phát triển nhằm giám sát và phục hồi rạn san hô, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên biển.

Bên cạnh chuyển dịch xanh, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực tăng trưởng mới. Australia hợp tác với Việt Nam trong các công nghệ chiến lược như 5G, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và cáp biển. Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam (AVSTC) khai trương tháng 6-2025 nhằm tạo không gian kết nối học giả, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong các lĩnh vực như an ninh mạng và hạ tầng số bền vững, đồng thời thúc đẩy bình đẳng giới trong công nghệ.

Ngoài ra, Chương trình Aus4Innovation trị giá 23 triệu USD từ năm 2018 đã hỗ trợ hơn 80 dự án hợp tác nghiên cứu, doanh nghiệp và đào tạo hàng trăm chuyên gia Việt Nam, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động.

Bên cạnh đó, thông qua Aus4Growth trong các lĩnh vực năng lượng và giao thông, Australia tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam hướng tới nền kinh tế bao trùm, bền vững và hiện đại.

Đại sứ Gillian Bird nhấn mạnh hợp tác kinh tế là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 10 của Australia, với kim ngạch hai chiều đạt 14 tỷ USD năm 2025. Hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao và cùng tham gia các hiệp định như AANZFTA, CPTPP và RCEP, góp phần củng cố hệ thống thương mại dựa trên luật lệ và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.

Hợp tác song phương tiếp tục được tăng cường trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh. Australia đã hỗ trợ vận chuyển sáu lượt Bệnh viện Dã chiến cấp 2 của Việt Nam tham gia gìn giữ hòa bình tại Nam Sudan và đang chuẩn bị cho lượt thứ bảy. Hai bên cũng đẩy mạnh đào tạo, huấn luyện chuyên môn và thúc đẩy chương trình Phụ nữ, Hòa bình và An ninh, đóng góp vào ổn định khu vực.

Bên cạnh đó, giáo dục và giao lưu nhân dân tiếp tục là nền tảng lâu dài của quan hệ hai nước. Hiện có hơn 37.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại Australia, trong khi Việt Nam có hơn 160.000 cựu sinh viên từng học tại Australia. Hai nước triển khai hơn 50 chương trình đào tạo liên kết và có gần 4.000 công bố nghiên cứu chung.

Đặc biệt, cộng đồng hơn 300.000 người Việt tại Australia cùng với dòng khách du lịch hai chiều gia tăng đang củng cố kết nối xã hội giữa hai quốc gia.

Theo Đại sứ Gillian Bird, trong bối cảnh địa chính trị phức tạp và yêu cầu phát triển mới, Australia cam kết tiếp tục là đối tác tin cậy, đồng hành cùng Việt Nam trong chuyển dịch năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở rộng hợp tác toàn diện vì thịnh vượng chung.

Kiều Thoan Thu