Hai đồng minh Mỹ khẩu chiến sau vụ không kích Syria: Israel nói Thổ Nhĩ Kỳ vượt lằn ranh đỏ, Ankara phản pháo

Israel và Thổ Nhĩ Kỳ đang lâm vào căng thẳng liên quan việc hiện diện quân sự ở Syria. (Nguồn: The New Arab)

Căng thẳng giữa hai quốc gia đồng minh của Mỹ tiếp tục gia tăng sau cuộc không kích của Israel nhằm vào căn cứ không quân Abu al-Duhur ở Syria sáng 18/8. Các quan chức Syria cho biết, căn cứ này đã hứng chịu ít nhất tám đợt không kích, trong khi ảnh vệ tinh được công bố sau đó cho thấy đường băng của căn cứ bị hư hại.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sau đó cho biết, nước này đã cảnh báo Syria không được phép cho phép Thổ Nhĩ Kỳ hiện diện tại căn cứ không quân này. Ông nói rõ: “Thông điệp của chúng tôi rất rõ ràng. Đừng làm vậy. Tôi đoán là họ không hiểu rõ thông điệp lắm”.

Đáp lại vào cuối ngày 20/8, Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ phủ nhận việc có bất kỳ sự hiện diện quân sự nào tại căn cứ không quân Syria, đồng thời cam kết tiếp tục hỗ trợ những nỗ lực của Syria trong việc phát triển cơ sở hạ tầng và năng lực quân sự của riêng mình.

Lý lẽ của Israel

Ngày 20/8, trả lời phỏng vấn báo The Jerusalem Post, Đại sứ Israel tại Mỹ Yechiel Leiter cho biết, Israel có thông tin tình báo rõ ràng cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ dự định mở rộng đáng kể hiện diện quân sự tại Syria, một động thái mà Tel Aviv coi là đã vượt qua “lằn ranh đỏ”. Theo nhà ngoại giao này, kế hoạch của Ankara là “sự vi phạm rõ ràng” những thỏa thuận đã có.

Theo ông Leiter, Israel đã chia sẻ thông tin tình báo với các bên liên quan và đưa ra cảnh báo rằng động thái của Thổ Nhĩ Kỳ đi ngược lại những thỏa thuận hiện hành. Việc các cảnh báo này không được đáp lại đã dẫn tới cuộc không kích ngày 18/8 nhằm vào căn cứ không quân Abu al-Duhur, gần thành phố Aleppo, nơi lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ được cho là dự kiến triển khai.

Lý giải rõ hơn về những thỏa thuận mà Israel cho rằng Ankara đã vi phạm, ông Leiter cho biết, dưới thời chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden, Israel và Syria đã đạt được một khuôn khổ nhằm duy trì nguyên trạng về hiện diện quân sự tại Syria. Những thỏa thuận này sau đó được tái khẳng định tại cuộc gặp ở Paris hồi tháng 1/2026 với sự tham dự của các quan chức Syria, Mỹ và Israel.

Theo cách giải thích của Đại sứ Israel, việc duy trì nguyên trạng đồng nghĩa với việc các bên không mở rộng hiện diện quân sự hiện có, trong khi Israel cũng không bị buộc phải rút khỏi khu vực an ninh mà nước này đang kiểm soát tại Syria.

Đặt trong khuôn khổ đó, ông Leiter cho rằng, có sự khác biệt lớn giữa phạm vi hiện diện của Israel và Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria. Ông cho biết Israel hiện kiểm soát khoảng hơn 200 km² trong một khu vực an ninh, trong khi cáo buộc Thổ Nhĩ Kỳ đã từng bước mở rộng sự kiểm soát khoảng hơn 9.000 km² ở miền Bắc Syria trong những năm qua, tương đương khoảng 5% lãnh thổ nước này.

Theo ông Leiter, có những dấu hiệu cho thấy kế hoạch mở rộng hiện diện quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ không hoàn toàn xuất phát từ mong muốn của Syria. Vì vậy, Israel vẫn để ngỏ khả năng nối lại các cuộc tiếp xúc trực tiếp với Syria nếu các điều kiện phù hợp.

Đối với Thổ Nhĩ Kỳ, ông Leiter cho biết, Israel vẫn sẵn sàng đối thoại, song cáo buộc Ankara duy trì quan hệ với Hamas và hỗ trợ Hezbollah. Theo ông, trong những điều kiện hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ không thể đóng vai trò giúp hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.

Sự đáp trả của Ankara

Hãng tin Ynet News cho hay, ngày 20/8, Giám đốc Truyền thông thuộc Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Burhanettin Duran khẳng định, Ankara sẽ tiếp tục ủng hộ Syria và phản đối những hành động gây bất ổn trong khu vực. Theo quan chức Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara không muốn bị cuốn vào một vòng đối đầu mới và cho rằng các vấn đề khu vực cần được giải quyết thông qua đối thoại và ngoại giao.

Ông Duran cũng cho rằng, những tuyên bố nhằm vào Thổ Nhĩ Kỳ có liên quan tình hình chính trị nội bộ Israel. Theo ông, việc thể hiện lập trường cứng rắn với Ankara có thể được Thủ tướng Netanyahu sử dụng để củng cố vị thế chính trị trong nước trước thềm cuộc bầu cử sắp tới.

Quan chức Thổ Nhĩ Kỳ đồng thời cho rằng, Israel đang tìm cách chuyển sự chú ý khỏi những tranh cãi liên quan chính sách của nước này tại Gaza, Syria và Lebanon sang các quốc gia khác trong khu vực, trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ.

Trước câu hỏi liệu những tuyên bố của ông Netanyahu có cho thấy Israel đang mở rộng phạm vi đối đầu sang Thổ Nhĩ Kỳ hay không, ông Duran cho rằng, cách tiếp cận này có nguy cơ kéo khu vực vào một vòng căng thẳng rộng hơn. Theo ông, thay vì tiếp tục các biện pháp gây sức ép với các nước láng giềng, Israel nên thúc đẩy đối thoại, trong đó có giải pháp hai nhà nước cho vấn đề Israel-Palestine.

Ông Duran nhấn mạnh, Thổ Nhĩ Kỳ muốn chấm dứt tình trạng bạo lực trong khu vực và coi vấn đề Palestine, đặc biệt là tình hình tại Gaza, là một phần quan trọng trong chính sách đối ngoại của Ankara.

Trong bối cảnh căng thẳng tiếp tục gia tăng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tìm cách xoa dịu quan hệ giữa Israel và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân gần gũi với Tổng thống Recep Tayyip Erdogan.

Bảo Minh