Hà Tĩnh: Nghịch lý cảng cá hiện đại, tàu vẫn phải canh thủy triều

Sau hơn một thập kỷ đưa vào khai thác, nhiều cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão trên địa bàn Hà Tĩnh đang đứng trước áp lực bồi lắng ngày càng nghiêm trọng. Thực trạng không chỉ làm suy giảm năng lực khai thác của các công trình hạ tầng nghề cá mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, sinh kế của hàng nghìn ngư dân.

Tình trạng bồi lắng tại Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội

Theo UBND tỉnh Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện có 3 cảng cá và 4 khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đã đưa vào vận hành. Các công trình này đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển, cung cấp dịch vụ hậu cần nghề cá và bảo đảm an toàn cho tàu thuyền mỗi mùa mưa bão.

Tuy nhiên, đặc điểm địa hình cửa sông, cửa biển cùng quá trình bồi tụ tự nhiên khiến nhiều khu vực luồng lạch, vùng nước trước cảng bị bồi lấp nhanh chóng.

Điển hình là Cảng cá Xuân Hội (thuộc xã Đan Hải). Công trình được đầu tư xây dựng từ năm 2008, đưa vào hoạt động năm 2013 và hoàn thành quyết toán năm 2017.

Sau hơn 12 năm khai thác, khu nước trước cảng và tuyến luồng ra vào đã bị bồi lắng nghiêm trọng do nằm ở khu vực bờ bồi sông Cả và chưa được đầu tư công trình chỉnh trị, đê chắn cát.

Bồi lắng tại Cảng Xuân Hội

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, tình trạng bồi lắng khiến tàu cá ra vào cảng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt vào thời điểm thủy triều xuống thấp. Năng lực khai thác của cảng không còn đáp ứng yêu cầu thực tế, ảnh hưởng đến việc kiểm soát tàu cá cập cảng, rời cảng cũng như công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản phục vụ chống khai thác IUU.

Không chỉ riêng Cảng cá Xuân Hội, tuyến luồng vào Khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Cửa Hội - Xuân Phổ cũng đang đối mặt tình trạng bồi lắng.

Mặc dù công trình đã được đầu tư qua hai giai đoạn với tổng kinh phí hàng trăm tỉ đồng, hoàn thành vào các năm 2017 và 2021 nhằm đáp ứng nhu cầu neo đậu, tránh trú bão cho khoảng 500 tàu cá, song diễn biến bồi lắng tự nhiên tại khu vực cửa biển đang làm giảm hiệu quả khai thác.

Tàu, thuyền khó khăn ra, vào bến do bồi lắng tại Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội

Tình trạng bồi lắng cũng đang diễn ra tại Cảng cá Cửa Nhượng, mặc dù cảng cá này vừa mới được đầu tư xây dựng gần 280 tỉ đồng, hoàn thành đưa vào khai thác cuối tháng 11.2025.

Trao đổi với Văn Hóa, ông Thân Quốc Tế - Phó Giám đốc Ban Quản lý các cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh cho biết, tình trạng bồi lắng đang diễn ra tại hầu hết các cảng cá trên địa bàn, đặc biệt là Cảng cá Xuân Hội, Cửa Sót và Cửa Nhượng. Những năm gần đây, luồng lạch bồi lấp nhanh khiến tàu thuyền ra vào gặp nhiều khó khăn, nhất là khi thủy triều xuống thấp.

Hình ảnh bồi lắng tại Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội

"Nhiều tàu phải trung chuyển hàng hóa hoặc chờ nước lớn mới có thể ra vào cảng. Không ít trường hợp tàu mắc cạn, hư hỏng chân vịt, bánh lái, ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và tăng chi phí cho ngư dân", ông Tế nói.

Theo ông Tế, qua các đợt tiếp xúc cử tri, người dân nhiều lần phản ánh và kiến nghị sớm nạo vét các tuyến luồng. Mặc dù địa phương đã nghiên cứu phương án xã hội hóa công tác nạo vét nhưng hiện vẫn thiếu cơ sở pháp lý và quy định cụ thể để triển khai.

Mặc dù mới được đầu tư xây dựng, đưa vào khai thác cuối năm 2025 nhưng Cảng cá Cửa Nhượng đã xuất hiện tình trạng bồi lắng nghiêm trọng

"Tỉnh đã đề xuất Trung ương xem xét bố trí nguồn vốn bồi thường sự cố môi trường biển Formosa để thực hiện các dự án nạo vét tại Cảng cá Xuân Hội và Cảng cá Cửa Sót với tổng kinh phí khoảng 60 tỉ đồng.

Đây đều là những công trình đã nhiều năm chưa được nạo vét, trong đó Cảng cá Xuân Hội từ khi đưa vào sử dụng năm 2014 đến nay chưa được nạo vét lần nào, còn Cảng cá Cửa Sót cũng chưa được nạo vét kể từ năm 2019", ông Tế cho hay.

NGÂN HÀ