Hà Tĩnh: Giữ 'cửa ngõ' an toàn thực phẩm nhưng nửa năm chưa có lương

Cuộc sống chật vật

Đúng nửa đêm, khi phần lớn người dân đã nghỉ ngơi, những người làm công tác kiểm soát giết mổ tại các cơ sở giết mổ tập trung trên địa bàn Hà Tĩnh mới bắt đầu ca trực kéo dài đến rạng sáng.

Lao động kiểm soát giết mổ là nghề đặc thù. Ảnh: HN.

Ban ngày kiểm tra động vật trước giết mổ, ban đêm giám sát toàn bộ quy trình giết mổ, kiểm tra vệ sinh thú y, phát hiện dấu hiệu dịch bệnh, bảo đảm thịt đủ điều kiện đưa ra thị trường. Đó là công việc diễn ra lặng lẽ nhiều năm qua nhưng lại là một mắt xích quan trọng trong chuỗi bảo đảm an toàn thực phẩm.

Nghề kiểm soát giết mổ là nghề đặc thù nhưng kể từ đầu năm 2026 đến nay, 37 lao động kiểm soát giết mổ tại 35 cơ sở giết mổ trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đều chưa được nhận lương.

Với chị Nguyễn Thị Diên (SN 1981, phụ trách lò giết mổ Can Lộc, Trạm Bảo vệ thực vật - Thú y Khu vực V, Chi cục Trồng Trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh), người đã có 20 năm làm nghề kiểm soát giết mổ, đây là giai đoạn khó khăn nhất kể từ khi gắn bó với công việc đặc thù này.

Dù 6 tháng không có lương nhưng lao động kiểm soát giết mổ vẫn duy trì công việc xuyên đêm. Ảnh: HN.

“Nghề đã vất vả nhưng chưa bao giờ khó khăn, chật vật như đợt này. Nửa năm nay không có lương, chúng tôi rất khó khăn. Chỉ mong cấp trên giải quyết thỏa đáng, nối lại hợp đồng, bảo hiểm chứ cứ bấp bênh như thế này chúng tôi thực sự bất an”, chị Diên chia sẻ.

Không chỉ thiếu thu nhập, nhiều lao động còn rơi vào trạng thái không rõ vị trí pháp lý của mình.Anh Nguyễn Trí Giang (SN 1976, trú phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh), người có gần 30 năm làm công tác kiểm soát giết mổ, phụ trách 2 lò giết mổ gia súc và gia cầm Tân Giang (phường Thành Sen), cho biết, từ tháng 2/2026 đến nay anh không nhận được đồng lương nào.

“Tôi cũng không biết mình thuộc quân số ở đơn vị nào”, anh Giang nói và cho biết anh đã quyết định xin nghỉ việc từ ngày 1/7/2026 sau nhiều tháng chờ đợi mà không có kết quả.

Theo anh Giang, trước đây khi còn làm việc tại Trung tâm Ứng dụng khoa học kỹ thuật và Bảo vệ cây trồng vật nuôi huyện Thạch Hà, thu nhập bình quân đạt khoảng 5,5-6 triệu đồng/tháng và được đóng bảo hiểm xã hội. Sau khi chuyển về Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi và ký hợp đồng với Trạm Bảo vệ thực vật - Thú y Khu vực VII, mức thu nhập giảm còn khoảng 3,5-4 triệu đồng/tháng; đến đầu năm 2026 thì việc chi trả lương hoàn toàn gián đoạn.

Toàn tỉnh Hà Tĩnh có 37 lao động kiểm soát giết mổ, phụ trách 35 lò mổ, nửa năm qua vẫn "treo" chế độ. Ảnh: HN.

Điều khiến người lao động càng thêm trăn trở là hoạt động kiểm soát giết mổ vẫn diễn ra bình thường. Theo phản ánh của anh Giang, phí kiểm soát giết mổ vẫn được thu theo quy định và nộp 100% về Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi; riêng hai lò anh phụ trách mỗi tháng thu khoảng 6-8 triệu đồng. “Nhiều lần tôi chất vấn lãnh đạo Trạm, lãnh đạo Chi cục nhưng không nhận được câu trả lời rõ ràng”, anh Giang nói.

Thực tế, đây là lực lượng làm việc trong môi trường đặc thù, thường xuyên tiếp xúc với động vật, chất thải và nguy cơ dịch bệnh. Chỉ một sơ suất trong khâu kiểm soát cũng có thể ảnh hưởng đến công tác vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm. Bởi vậy, dù gặp khó khăn về đời sống, họ vẫn phải duy trì các ca trực xuyên đêm để không làm gián đoạn hoạt động kiểm soát giết mổ.

Khoảng trống về cơ chế cần sớm được lấp đầy

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Trần Viết Phương, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật và Thú y khu vực VII - Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh cho biết, từ khi các Trung tâm Ứng dụng khoa học kỹ thuật và bảo vệ cây trồng vật nuôi cấp huyện giải thể, chuyển về Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi - Sở Nông nghiệp và Môi trường, trạm được giao ký hợp đồng giao khoán với 2 người kiểm soát giết mổ, phụ trách 2 lò mổ gia súc, gia cầm. Hợp đồng giao khoán chỉ thực hiện trong thời gian ngắn là 1 tháng.

"Trước đây, khi ở Trung tâm Ứng dụng khoa học kỹ thuật và bảo vệ cây trồng vật nuôi, những người này là được ký hợp đồng lao động nhưng khi chuyển về đây, đơn vị không có thẩm quyền nên chỉ ký hợp đồng giao khoán 1 tháng 1 lần" - ông Phương cho biết thêm.

Trạm Bảo vệ thực vật và thú y Khu vực VII, nơi có một lao động kiểm soát giết mổ vừa xin nghỉ việc. Ảnh: HN.

Theo ông Phương, ngay từ tháng 2/2026, đơn vị đã liên tục báo cáo tình trạng người lao động không được trả lương. “6 tháng qua, không có cuộc họp nào, không có diễn đàn nào mà chúng tôi không báo cáo vấn đề này đến cấp trên” - Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật - thú y Khu vực VII nói.

Ông Phương cho biết, sau khi anh Nguyễn Trí Giang nghỉ việc, đơn vị phải bố trí viên chức chuyên ngành thú y tạm thời đảm nhiệm vị trí, bởi "trị trí này không thể để trống dù chỉ 1 ngày" - ông Phương nói.

Bà Hoàng Thị Ngọc Diệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi - Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh trao đổi với PV Báo Đại đoàn kết. Ảnh: HN.

Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Hoàng Thị Ngọc Diệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi - Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh xác nhận, toàn bộ 37 lao động kiểm soát giết mổ trên địa bàn tỉnh từ ngày 1/1/2026 đến nay đều chưa được nhận lương.

Theo bà Diệp, nguyên nhân xuất phát từ việc thay đổi cơ chế sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Trước đây, lực lượng này được các Trung tâm Ứng dụng khoa học kỹ thuật và bảo vệ cây trồng vật nuôi cấp huyện ký hợp đồng lao động. Khi các trung tâm được tổ chức lại thành các Trạm Bảo vệ thực vật và Thú y khu vực trực thuộc Chi cục thì Chi cục không còn thẩm quyền ký hợp đồng lao động như mô hình cũ nên các trạm chỉ có thể ký hợp đồng giao khoán từng tháng để duy trì hoạt động.

Bên cạnh đó, nguồn kinh phí chi trả cho các lao động này cũng phát sinh vướng mắc. Theo bà Hoàng Thị Ngọc Diệp, trước đây kinh phí trả cho lực lượng kiểm soát giết mổ được hình thành từ nhiều nguồn, gồm chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 51/2021/NQ-HĐND ngày 16/12/2021 của HĐND tỉnh, nguồn phí kiểm soát giết mổ được để lại theo quy định (90% phí dịch vụ giết mổ) và ở một số địa phương còn có nguồn hỗ trợ từ ngân sách cấp huyện.

Tuy nhiên, Nghị quyết 51/2021/NQ-HĐND đã hết hiệu lực từ ngày 31/12/2025; trong khi quy định mới về quản lý phí, lệ phí theo Nghị định 362/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 31/12/2025 yêu cầu toàn bộ khoản phí dịch vụ do cơ quan hành chính Nhà nước thu phải nộp 100% vào ngân sách, vì thế đơn vị chưa có cơ sở để tiếp tục chi trả cho lực lượng này.

Lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh cũng nhìn nhận, nếu việc tháo gỡ chậm trễ sẽ có thêm lao động kiểm soát giết mổ xin nghỉ việc. Trong khi đó, công tác kiểm soát giết mổ không thể dừng bởi liên quan trực tiếp đến phòng, chống dịch bệnh động vật và bảo đảm an toàn thực phẩm.

“Hiện đơn vị đang tiếp tục tham mưu các phương án xử lý, trình Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Nội vụ, Sở Tài chính, UBND tỉnh, HĐND tỉnh. Sau khi hoàn thiện cơ sở pháp lý, đơn vị sẽ giải quyết vấn đề trong thời gian sớm nhất” - bà Hoàng Thị Ngọc Diệp nói.

Hạnh Nguyên