Hạ tầng dữ liệu tin cậy tạo nền tảng đưa tài sản mã hóa vào thị trường vốn

Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ và toàn diện, với các chủ trương quyết liệt từ các cấp Đảng, Chính phủ. Nổi bật là Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam theo Quyết định 1413/QĐ-TTg, Quyết định 21/2026/QĐ-TTg về công nghệ chiến lược, Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử và trên hết là Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thị trường tài sản mã hóa cũng đứng trước thời điểm quan trọng khi các sàn giao dịch tài sản mã hóa thí điểm được kỳ vọng sớm triển khai theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Vân Hiền, Phó Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty VMatrix, để tài sản mã hóa thực sự trở thành một cấu phần của thị trường vốn, Việt Nam cần đồng thời hoàn thiện 4 nền tảng quan trọng là khung pháp lý, thúc đẩy quy chuẩn về RWA, hạ tầng dữ liệu tin cậy và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

Thứ nhất, về hoàn thiện hành lang pháp lý và phân loại tài sản mã hóa theo đúng bản chất kinh tế. Luật Công nghiệp công nghệ số đã tạo nền tảng pháp lý ban đầu khi công nhận tài sản số trong hệ thống pháp luật Việt Nam, trong khi Nghị quyết 05 mở ra cơ chế thí điểm đối với thị trường tài sản mã hóa.

Gần đây nhất, tại Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính, Chính phủ giao nghiên cứu, xây dựng Luật Tài sản số, Tài sản mã hóa trong giai đoạn 2028 - 2029. Đây sẽ là tiền đề để tiếp tục làm rõ cách phân loại các nhóm tài sản như token chứng khoán, token tiện ích và token thanh toán, xác định các yêu cầu về phát hành, công bố thông tin, lưu ký, kiểm toán, giao dịch và giám sát.

“Việc phân loại rõ ngay từ nền tảng pháp lý là điều kiện cần để tránh tình trạng sản phẩm mang bản chất chứng khoán nhưng lại được quản lý như một tài sản tiện ích thông thường. Khi quyền, nghĩa vụ và cơ chế quản lý được xác định đầy đủ, tài sản mã hóa mới có cơ sở tham gia thị trường vốn theo hướng minh bạch và có kiểm soát”, bà Hiền nói.

Thứ hai, thúc đẩy token hóa tài sản thực (RWA) cần được coi là trọng tâm mũi nhọn trong giai đoạn thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa, thay vì để thị trường phát hành các token không được đảm bảo.

Theo ước tính quy mô thị trường RWA tại Việt Nam có thể đạt khoảng 70 - 80 tỷ USD vào năm 2030, trở thành là dư địa đáng kể để token hóa trở thành một kênh hỗ trợ huy động vốn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, token hóa chỉ thực sự tạo ra giá trị khi tài sản cơ sở có thể kiểm chứng, quyền sở hữu được xác lập rõ ràng và các chủ thể liên quan chịu trách nhiệm đầy đủ.

Thứ ba, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu tin cậy và có khả năng liên thông với hệ thống tài chính hiện hữu. Theo bà Hiền, khi tài sản mã hóa từng bước kết nối với thị trường vốn, yêu cầu đặt ra không chỉ nằm ở khung pháp lý hay việc hình thành các sàn giao dịch, mà còn ở khả năng xây dựng một lớp hạ tầng đủ tin cậy để danh tính, dữ liệu, tài sản và giao dịch có thể được xác thực, đối soát và kết nối giữa nhiều hệ thống.

Đây cũng là định hướng mà Công ty VMatrix đang theo đuổi thông qua Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN), với blockchain đóng vai trò lớp nền bổ sung khả năng kiểm chứng và truy nguyên cho các hạ tầng tài chính, dữ liệu hiện hữu, thay vì thay thế các hệ thống này.

Vì vậy, Công ty 1Matrix đã chính thức đổi tên thành VMatrix, đánh dấu bước chuyển về định vị, từ một doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực blockchain sang đơn vị kiến tạo hạ tầng dữ liệu tin cậy cho nền kinh tế, mở rộng phạm vi hoạt động của VBSN vượt ra ngoài công nghệ blockchain đơn thuần, hướng tới một nền tảng dùng chung quy mô quốc gia, phục vụ đồng thời khu vực công và khu vực tư.

VBSN lần đầu được công bố định vị mới là hạ tầng dữ liệu tin cậy tại Vietnam RWA Summit do Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam đồng tổ chức ngày 18-19/7/2026.

VBSN được thiết kế theo kiến trúc năm lớp, hiện đã vận hành 7 Layer-1 với thông lượng tối đa 300.000 giao dịch/giây. Hạ tầng hướng tới các ứng dụng về định danh số, hóa đơn điện tử, quản lý dữ liệu và token hóa tài sản, qua đó tạo nền tảng để RWA, tài sản số hóa và các dịch vụ tài chính số phát triển theo hướng minh bạch, tuân thủ và đủ tin cậy cho cả khu vực công lẫn khu vực tư.

Thứ tư là tăng cường giám sát liên ngành và bảo vệ nhà đầu tư. Thị trường cần cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong công bố thông tin, phòng chống rửa tiền, giám sát giao dịch và kiểm soát dòng vốn xuyên biên giới.

"Cơ chế bảo vệ nhà đầu tư cần được xây dựng theo hướng phòng ngừa từ sớm, bao gồm yêu cầu minh bạch thông tin từ tổ chức phát hành, tách bạch tài sản, kiểm soát rủi ro và cơ chế xử lý thiệt hại khi xảy ra sự cố công nghệ hoặc gian lận", bà Nguyễn Vân Hiền nói.

Bảo Bình