Hà Nội triển khai kiểm kê di sản tư liệu: Nền tảng để phát huy giá trị di sản

Năm 2010, 82 tấm bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới (Memory of the World). Ảnh: MH

Với bề dày lịch sử, văn hóa và truyền thống khoa bảng, Thủ đô có tiềm năng rất lớn về di sản tư liệu. Những tư liệu được lưu giữ trong các cơ quan, tổ chức, di tích, dòng họ, gia đình và cộng đồng có thể chứa đựng những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục và ký ức cộng đồng. Tuy nhiên, để bảo vệ và phát huy hiệu quả, công tác kiểm kê đóng vai trò quan trọng.

Việc kiểm kê di sản tư liệu trên địa bàn Hà Nội được triển khai trên cơ sở Luật Di sản văn hóa và Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL ngày 13-5-2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định về kiểm kê di sản văn hóa, công bố Danh mục kiểm kê di sản văn hóa; đưa thêm, di dời, thay đổi hiện vật trong di tích; phân loại di vật, cổ vật; kho bảo quản di sản tư liệu; di sản văn hóa hạn chế sử dụng, khai thác và hướng dẫn việc khai thác, sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa.

Phó Giám đốc Sở VHTTDL Hà Nội Phạm Xuân Tài phát biểu. Ảnh: H.L

Cụ thể hóa các quy định và hướng dẫn này, ngày 26-6-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3194/QĐ-UBND về việc ban hành Kế hoạch kiểm kê di sản tư liệu trên địa bàn thành phố Hà Nội. Tiếp đó, ngày 30-7-2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ban hành Kế hoạch số 667/KH-SVHTT về kiểm kê di sản tư liệu trên địa bàn thành phố.

Phát biểu khai mạc lớp tập huấn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài nhấn mạnh, việc bảo vệ, phát huy giá trị di sản tư liệu lần đầu tiên được đưa vào Luật Di sản văn hóa. Trong đó, kiểm kê là nhiệm vụ quan trọng, tạo cơ sở để triển khai các bước tiếp theo trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản.

Tiến sĩ Phạm Thị Khánh Ngân, Chánh Văn phòng Cục Di sản văn hóa hướng dẫn những nội dung liên quan đến công tác kiểm kê di sản tư liệu. Ảnh: H.L

Đối với Hà Nội, công tác bảo vệ di sản tư liệu không phải là vấn đề mới. Năm 2010, 82 tấm bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới (Memory of the World). Sau Mộc bản triều Nguyễn, đây là di sản tư liệu thứ hai của Việt Nam được UNESCO ghi danh. Năm 2015, 82 bia Tiến sĩ tiếp tục được công nhận là Bảo vật Quốc gia.

Ông Phạm Xuân Tài cũng cho biết, trong công tác kiểm kê di sản, Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu cả nước. Thành phố đã thực hiện hai đợt kiểm kê lớn đối với di tích, với tổng số 6.489 di tích; đồng thời tiến hành hai đợt kiểm kê lớn đối với di sản văn hóa phi vật thể, với hơn 2.000 di sản.

Từ kết quả kiểm kê và việc xây dựng danh mục quản lý di sản, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đã tham mưu UBND thành phố triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể.

Cán bộ đang làm việc tại các xã, phường tham gia lớp tập huấn. Ảnh: H.L

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, kiểm kê chỉ là bước đầu trong một quá trình dài nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản tư liệu. Trên cơ sở kết quả kiểm kê, thành phố có thể lựa chọn những di sản có giá trị tiêu biểu để xây dựng hồ sơ đề nghị ghi danh vào Danh mục di sản tư liệu quốc gia hoặc đề cử UNESCO; đồng thời xây dựng các kế hoạch, đề án bảo vệ và phát huy giá trị phù hợp.

Tại lớp tập huấn, Tiến sĩ Phạm Thị Khánh Ngân, Chánh Văn phòng Cục Di sản văn hóa, nguyên Phó Trưởng phòng Quản lý Bảo tàng và Di sản Tư liệu, cùng các cộng sự hướng dẫn những nội dung liên quan đến công tác kiểm kê di sản tư liệu.

Hoàng Lân