Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi xanh từ sản xuất đến tiêu dùng

Sản xuất và tiêu dùng bền vững hiện đang trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế, với vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Hà Nội đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu này bằng nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, xây dựng mạng lưới liên kết xanh và thúc đẩy thay đổi hành vi tiêu dùng trong cộng đồng.

Từ hỗ trợ doanh nghiệp đến hình thành hệ sinh thái sản xuất bền vững

Theo Báo cáo của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại, Sở Công Thương Hà Nội, năm 2025, TP. Hà Nội tiếp tục triển khai Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững với nhiều hoạt động thiết thực, hướng trực tiếp tới cộng đồng doanh nghiệp và các cơ sở sản xuất.

Năm 2025, hơn 40 cơ sở sản xuất công nghiệp của Hà Nội được hỗ trợ đánh giá hiện trạng, áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn. Ảnh: TH

Theo đó, hơn 40 cơ sở sản xuất công nghiệp đã được hỗ trợ đánh giá hiện trạng, áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả nguyên vật liệu, năng lượng và tài nguyên. TP. Hà Nội cũng tiến hành khảo sát, đánh giá mạng lưới liên kết giữa nhà cung cấp nguyên liệu, nhà sản xuất, đơn vị phân phối và người tiêu dùng đối với nhiều nhóm ngành sản xuất chủ lực.

Ông Hoàng Quân – Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại cho biết, cùng với hoạt động đánh giá, các công cụ quản lý hỗ trợ sản xuất sạch hơn cũng được xây dựng và phổ biến rộng rãi. Nhiều mô hình sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng được lựa chọn để nhân rộng trong cộng đồng doanh nghiệp.

“Đặc biệt, đối với ngành dệt may, đây là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Thủ đô cũng đã được hỗ trợ tiếp cận các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên nhiên liệu, nguyên vật liệu và năng lượng. Điều này sẽ giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn đang gia tăng yêu cầu về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải carbon”, ông Quân cho hay.

Theo ông Hoàng Quân, trong bối cảnh các yêu cầu về môi trường, phát thải và trách nhiệm xã hội ngày càng khắt khe, doanh nghiệp muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải thay đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn. "Đây không chỉ là áp lực mà còn là cơ hội để nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững”, ông Quân nhấn mạnh.

Nâng cao nhận thức, kết nối các chủ thể trong chuỗi giá trị

Bên cạnh hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp, Hà Nội xác định nâng cao nhận thức là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững.

Trong năm 2025, thành phố đã tổ chức 10 lớp tập huấn và 5 hội nghị tuyên truyền, phổ biến kiến thức cho hơn 2.000 lượt cán bộ quản lý nhà nước và cán bộ kỹ thuật tại các cơ sở sản xuất công nghiệp. Nội dung tập trung vào các chính sách mới, giải pháp sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng như các mô hình sản xuất bền vững.

Hà Nội cũng đã hình thành mạng lưới sản xuất và tiêu dùng bền vững thông qua các chương trình hợp tác cung cấp các sản phẩm, nguyên vật liệu, bao bì thân thiện môi trường cho các nhà sản xuất, hệ thống phân phối. Ảnh minh họa

Song song với đó, nhiều hoạt động truyền thông được triển khai dưới nhiều hình thức như xây dựng tài liệu hướng dẫn, tuyên truyền trên báo chí, truyền hình, phát clip tại khu vực đông dân cư nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tiêu dùng xanh và lối sống bền vững.

Một dấu ấn đáng chú ý là việc tổ chức Hội thảo quốc tế công nghiệp hàng không Hà Nội (Hanoi Aviation Forum 2025), góp phần kết nối doanh nghiệp trong nước với các đối tác quốc tế, thúc đẩy tiếp cận các xu hướng công nghệ xanh và sản xuất hiện đại.

Đặc biệt, thành phố đã triển khai 3 chuỗi kết nối trong khuôn khổ “Mạng lưới sản xuất và tiêu dùng bền vững”, tạo không gian hợp tác giữa các doanh nghiệp sản xuất, phân phối và cung ứng trên địa bàn. Đồng thời, một mạng lưới liên kết bền vững giữa các cơ sở bán lẻ và nhà cung cấp sản phẩm thân thiện môi trường cũng được xây dựng và phát triển.

Theo ông Hoàng Quân, để sản xuất và tiêu dùng bền vững thực sự lan tỏa, cần có sự tham gia đồng bộ của tất cả các chủ thể trong chuỗi giá trị.

“Không thể chỉ yêu cầu doanh nghiệp thay đổi nếu người tiêu dùng chưa quan tâm đến các sản phẩm xanh. Ngược lại, người tiêu dùng cũng khó có nhiều lựa chọn nếu thị trường thiếu sản phẩm thân thiện môi trường. Vì vậy, việc kết nối các chủ thể trong toàn bộ vòng đời sản phẩm là yêu cầu rất quan trọng”, ông Quân chia sẻ.

Tháo gỡ những điểm nghẽn để thúc đẩy chuyển đổi xanh

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình triển khai sản xuất và tiêu dùng bền vững trên địa bàn Hà Nội vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Theo Sở Công Thương Hà Nội, nhiều doanh nghiệp còn gặp hạn chế trong việc tiếp cận thông tin, văn bản hướng dẫn về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng như các mô hình sản xuất bền vững. Việc thay đổi thường xuyên nhân sự phụ trách năng lượng tại doanh nghiệp khiến quá trình triển khai thiếu tính liên tục.

Các doanh nghiệp, hợp tác xã Thủ đô tham gia ký kết hợp tác sản xuất và tiêu dùng bền vững trong chuỗi sản xuất sản phẩm làng nghề truyền thống.

Trong khi đó, khả năng tiếp cận các công nghệ tiên tiến, hiện đại nhằm tiết kiệm năng lượng, nguyên nhiên vật liệu vẫn còn hạn chế. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi lựa chọn giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tác động môi trường.

Nguồn lực dành cho công tác tuyên truyền, đào tạo và kết nối các đối tượng tham gia cũng còn khiêm tốn trong khi phạm vi triển khai rất rộng, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất đến hệ thống phân phối và người tiêu dùng.

Một thách thức khác là vấn đề giảm thiểu rác thải nhựa. Hiện nay, việc hạn chế sử dụng túi nilon tại các hệ thống phân phối chủ yếu vẫn dựa trên tinh thần tự nguyện của doanh nghiệp. Các cơ chế khuyến khích đầu tư chuyển đổi sang sản phẩm thân thiện môi trường chưa thực sự đầy đủ.

Tại nhiều chợ dân sinh, trung tâm thương mại và khu dân cư, việc sử dụng túi nilon và sản phẩm nhựa dùng một lần vẫn diễn ra phổ biến. Công tác phân loại chất thải nhựa tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ.

Theo ông Hoàng Quân, để thúc đẩy mạnh mẽ hơn quá trình chuyển đổi xanh, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, đặc biệt là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, tín dụng xanh và các giải pháp đổi mới sáng tạo.

“Chuyển đổi sang mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Những kết quả bước đầu cho thấy Hà Nội đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững, cần tiếp tục tháo gỡ các rào cản về công nghệ, nguồn lực và chính sách để tạo động lực mạnh mẽ hơn cho doanh nghiệp và xã hội cùng tham gia”, ông Quân khẳng định.

Thu Hường