Hà Nội thu hút các nguồn lực sáng tạo trong cộng đồng

Định hình hệ sinh thái sáng tạo

Ngày 30-10-2019, Hà Nội là thành phố đầu tiên của Việt Nam trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình phát triển của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Từ dấu mốc đáng nhớ đó, gần 7 năm qua, Hà Nội đã nỗ lực thực hiện những cam kết, tiên phong trong lĩnh vực thiết kế sáng tạo, phát huy các giá trị di sản của Thủ đô, góp phần xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”.

Không gian hoạt động của dự án "Bày bừa Art Fair" tại COMPLEX 01 (phố Tây Sơn). Ảnh: BTC

Đến nay, Hà Nội có hàng trăm không gian sáng tạo khác nhau với nhiều hoạt động sôi nổi, phong phú. Tiêu biểu như Tổ hợp cộng đồng tái thiết từ di sản công nghiệp COMPLEX 01 (phố Tây Sơn) luôn rộn ràng với các hoạt động trải nghiệm làm đồ thủ công, trưng bày, workshop… thu hút đông đảo giới trẻ tham gia, nhất là mỗi dịp cuối tuần. Như ngày 22-3 vừa qua, dự án nghệ thuật “Bày bừa Art Fair” được tổ chức tại tầng 1 COMPLEX 01 trở thành điểm hẹn văn hóa, nơi giới trẻ được hào hứng trải nghiệm in thủ công (screen printing) trên bất kỳ món đồ nào như áo, túi, mũ… đồng thời kết nối, trò chuyện, chia sẻ những ý tưởng sáng tạo mới.

Nhằm gắn kết các không gian sáng tạo trên địa bàn Thủ đô, tháng 12-2025, Mạng lưới không gian sáng tạo Hà Nội chính thức được ra mắt với 82 thành viên. Đây được đánh giá là một bước đi rất cụ thể, biến tầm nhìn xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị của Thủ đô thành hiện thực. Những không gian sáng tạo này không chỉ là các địa điểm vật lý, mà là nơi nuôi dưỡng ý tưởng, nơi hình thành những hợp tác mới và nơi cộng đồng gặp gỡ nhau, lan tỏa tinh thần sáng tạo, nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.

Để hình thành được mạng lưới này, thành phố Hà Nội đã tổ chức gặp mặt và kêu gọi các không gian văn hóa sáng tạo, các cá nhân, tổ chức đăng ký trở thành thành viên. Các không gian văn hóa sáng tạo khi tham gia mạng lưới sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế theo quy định; hỗ trợ tuyên truyền, quảng bá cũng như nguồn lực để triển khai các hoạt động sáng tạo tiêu biểu…

Đoàn rước trong chương trình Tết Việt - Tết phố 2026. Ảnh: BTC

Là một trong những thành viên của Mạng lưới không gian sáng tạo Hà Nội, hoạt động của Câu lạc bộ Đình Làng Việt gây được ấn tượng với công chúng bởi bản sắc riêng biệt. Trong đó phải kể đến dự án Tết Việt - Tết phố được tổ chức thường niên tại phố cổ Hà Nội từ 2016 đến nay. Chương trình tái hiện nhiều nghi lễ truyền thống của dân tộc trong dịp Tết như lễ dâng Thành hoàng, dựng cây nêu, gói bánh chưng… Đặc biệt là màn trình diễn mặc áo dài truyền thống diễu hành qua các tuyến phố, thu hút đông đảo người dân, nhất là giới trẻ tham gia.

Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đình Làng Việt Nguyễn Đức Bình chia sẻ, việc chính thức trở thành thành viên của Mạng lưới không gian sáng tạo Hà Nội là dấu ấn ghi nhận nỗ lực của các thành viên Đình Làng Việt trong nhiều năm qua đã không ngừng gắn kết, có nhiều tác phẩm, sản phẩm văn hóa nghệ thuật mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống. Sự ra đời của Mạng lưới cũng cho thấy nỗ lực của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội trong nhiều năm tạo dựng cho Thủ đô nguồn lực sáng tạo đa dạng.

Đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo

Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới xác định nhiệm vụ phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô. Trong đó phát triển công nghiệp văn hóa và thị trường các dịch vụ văn hóa; xây dựng mô hình, thương hiệu, sản phẩm văn hóa Thủ đô đặc sắc, mang tầm quốc tế gắn với du lịch; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật; phát triển các "mạch sáng tạo" và các cực sáng tạo tiêu biểu "Di sản - Tri thức - Công nghệ", đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo, điểm đến của các sự kiện văn hóa - nghệ thuật, thể thao tầm khu vực và quốc tế.

Trên thực tế, kể từ trở thành thành viên của Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, Hà Nội đã triển khai rất nhiều hoạt động sáng tạo, coi nền kinh tế sáng tạo làm cốt lõi trong tiến trình phát triển thành phố năng động, toàn diện, bền vững. Trong quá trình ấy, di sản văn hóa vừa là nền tảng tinh thần và vật chất để xây dựng thành phố sáng tạo, vừa là một nhân tố tham gia trực tiếp vào việc tạo lập các không gian sáng tạo của thành phố. Những dự án làm sống lại các di sản công nghiệp từ nhà máy cũ hay các mùa Lễ hội Thiết kế sáng tạo được tổ chức ghi dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng Thủ đô.

Hoạt động nghệ thuật sáng tạo tại Bảo tàng Hà Nội. Ảnh: BTC

Đặc biệt, Hà Nội cũng là địa phương đầu tiên cả nước thành lập Trung tâm điều phối các hoạt động sáng tạo vào tháng 12-2024. Đây là cơ quan điều phối được Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội giao cho Bảo tàng Hà Nội thực hiện, có chức năng thúc đẩy các hoạt động sáng tạo; kết nối các nguồn lực sáng tạo ở địa phương và quốc tế; giới thiệu, chia sẻ, hỗ trợ triển khai thí điểm các ý tưởng trong lĩnh vực sáng tạo…

Theo PSG.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, kinh nghiệm của các đô thị sáng tạo trên thế giới như Seoul (Hàn Quốc), Berlin (Đức), Barcelona (Tây Ban Nha) cho thấy, không một đô thị nào trở thành trung tâm sáng tạo nếu thiếu cơ chế thông thoáng, nguồn lực đầu tư và các không gian sáng tạo quy mô lớn. Với Hà Nội, ba yếu tố này đang hình thành ngày càng rõ rệt. Theo đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) đã tạo ra khung pháp lý đặc biệt cho Hà Nội trong việc phát triển không gian sáng tạo, ưu tiên đầu tư công nghiệp văn hóa, thí điểm cơ chế tài chính mới, thu hút nhân tài sáng tạo.

“Hà Nội đang chủ động kết nối lại hệ sinh thái sáng tạo bằng cách phát triển mạnh không gian sáng tạo cộng đồng, khuyến khích doanh nghiệp văn hóa - nghệ thuật. Các không gian sáng tạo nội đô, các festival nghệ thuật, dự án phục dựng - tái sinh di sản kết hợp công nghệ… đang tạo ra dòng chảy sáng tạo rất rõ rệt trong đời sống đô thị”, PSG.TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Mới đây, Khung hoạt động Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 được công bố với nhiều điểm mới, được kỳ vọng sẽ hấp dẫn công chúng. Theo đó, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 được định hướng tổ chức hoạt động vượt lên một sự kiện văn hóa nghệ thuật thường niên hay một lễ hội thông thường, mà hướng tới trở thành một thiết chế sáng tạo đô thị, nơi hội tụ, thử nghiệm và lan tỏa những ý tưởng mới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Thủ đô.

Như Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà nhấn mạnh, Hà Nội mong muốn các dự án, ý tưởng, hành động cụ thể khai thác phát huy giá trị văn hóa, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, làng nghề truyền thống… trở thành các dự án sáng tạo, phát triển lâu dài. Ở đó, mọi nỗ lực gìn giữ văn hóa, đổi mới tư duy và phát triển kinh tế được kết nối hài hòa.

Thiên Tú