Hà Nội: Sẵn sàng đình chỉ ngay cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm

Chất lượng không khí cải thiện bước đầu

Báo cáo tại cuộc họp ngày 20/8 do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam cho biết công tác xử lý ô nhiễm không khí và duy trì vệ sinh môi trường trên địa bàn thành phố đang được tập trung đẩy mạnh.

Hà Nội xác định ô nhiễm không khí là một trong các "điểm nghẽn" môi trường lớn nhất cần tập trung giải quyết triệt để, lấy phương châm phòng ngừa làm cốt lõi, quản lý chặt chẽ theo nguồn phát thải và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ.

Cuộc họp về công tác duy trì vệ sinh môi trường; công tác xử lý ô nhiễm không khí trên địa bàn thành phố. Ảnh: UBND TP Hà Nội

Theo số liệu thống kê từ ngày 1/1 đến ngày 11/8/2026, tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí đạt mức tốt và trung bình tại Hà Nội đạt 73,28%. Con số này ghi nhận mức tăng trưởng tích cực so với tỷ lệ 71,18% của báo cáo 6 tháng đầu năm và đang tiến rất sát đến mục tiêu năm 2026 là đạt 75% số ngày không khí sạch.

Chỉ số nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình ngày đạt mức 40,95 µg/m³, đáp ứng hoàn toàn quy chuẩn quốc gia QCVN 05:2023/BTNMT. Đáng chú ý, số ngày chất lượng không khí ở mức báo động đỏ cũng đã giảm đáng kể so với năm 2025.

"Chúng ta phải chuẩn bị trước một bước để có những giải pháp ứng phó ngay với tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là ô nhiễm không khí và vệ sinh môi trường", Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh tại cuộc họp.

Mặc dù có những tín hiệu khởi sắc, lãnh đạo thành phố cảnh báo khi bước vào giai đoạn thời tiết bất lợi cuối năm và đầu năm (nhất là hiện tượng nghịch nhiệt), tình hình ô nhiễm sẽ trở nên rất phức tạp. Đặc biệt, tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp tự phát trong mùa thu hoạch không chỉ gây hại cho bầu không khí thủ đô mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các địa phương lân cận trong Vùng Thủ đô.

Để giải quyết tận gốc nguồn phát thải từ giao thông, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội đã chính thức phê duyệt và thí điểm Vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực Vành đai 1. Lộ trình chuyển đổi được triển khai một cách bài bản: 100% xe buýt xanh, toàn bộ hệ thống xe buýt hoạt động trong khu vực LEZ đã được chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch.

Thành phố áp dụng hệ thống vé điện tử và miễn phí hoàn toàn vé xe buýt trên 45 tuyến trong phạm vi Vành đai 1 kéo dài đến hết tháng 6/2027. Đồng thời, thành phố cũng nghiên cứu đưa vào vận hành xe buýt điện cỡ nhỏ phục vụ kết nối chặng đầu - chặng cuối.

Sau 1,5 tháng thí điểm, mạng lưới xe đạp công cộng, trạm sạc, tủ đổi pin và các bãi trông giữ phương tiện xanh tiếp tục được bổ sung liên tục. Hà Nội cũng tăng cường hệ thống đo đạc với 6 cảm biến và 1 xe quan trắc tự động tại Hoàn Kiếm, chuẩn bị nhận thêm 8 cảm biến từ Pháp tài trợ và phối hợp xây dựng mạng lưới 39 trạm cảm biến toàn thành phố.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở thói quen sử dụng xe máy xăng của người dân. Khảo sát thực tế từ Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy tỷ lệ xe mô tô sử dụng xăng tại các phường trong khu vực Vành đai 1 vẫn ở mức cực kỳ cao (chiếm từ 94% đến 97%).

Trong khi đó, xe mô tô điện chỉ chiếm vỏn vẹn từ 3% đến 6% (tương đương khoảng 1.000 - 3.500 xe/phường). Xu hướng chuyển đổi tích cực mới chỉ bước đầu nhen nhóm tại các phường trung tâm như Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Tây Hồ.

Để giải quyết tận gốc nguồn phát thải từ giao thông, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội đã chính thức phê duyệt và thí điểm Vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực Vành đai 1. Ảnh: H.K

Trước tình hình này, Chủ tịch Vũ Đại Thắng lưu ý các cơ quan chức năng cần triển khai lộ trình kiểm soát khí thải phương tiện một cách hết sức thận trọng và khoa học, bởi chính sách này tác động trực tiếp đến đời sống, làm phát sinh chi phí và yêu cầu sự tuân thủ nghiêm ngặt từ phía người dân.

Bên cạnh khí thải, bài toán xử lý chất thải rắn cũng đang ở giai đoạn nước rút khi mỗi ngày Hà Nội phải tiếp nhận và xử lý hơn 8.000 tấn rác thải sinh hoạt. Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ vọt lên tới 13.200 tấn/ngày.

Để giải quyết sức ép này, nhiều mô hình công nghệ cao đã được đưa vào thí điểm thực tế tại địa bàn phường Hoàn Kiếm: Phường Hoàn Kiếm đã thí điểm mô hình thu gom rác bằng xe điện 3 bánh trên 90 tuyến phố với số lượng khoảng 45 xe. Qua đánh giá thực tế, mô hình này giúp rút ngắn đáng kể thời gian thu gom và giảm tải sức lao động thủ công cho công nhân vệ sinh.

Phường cơ bản hoàn thành lắp đặt 31 camera giám sát vệ sinh môi trường. Toàn bộ dữ liệu sẽ được kết nối về Trung tâm điều hành thông minh (IOC) dự kiến chính thức đi vào hoạt động trong tháng 9/2026 để phục vụ việc kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vứt rác sai quy định.

Bên cạnh đó, xây dựng nếp sống văn minh đô thị, yêu cầu người dân đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định. Các điểm tập kết rác tự phát phát sinh không đúng quy định sẽ bị camera ghi hình và lực lượng chức năng xử lý triệt để, không để tái diễn.

Kiên quyết đóng cửa nhà máy ô nhiễm, thắt chặt liên kết Vùng Thủ đô

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường khẳng định chất lượng môi trường đã có những chuyển biến đáng ghi nhận nhờ các nhà máy xử lý rác, điện rác đi vào hoạt động. Tuy nhiên, để hướng tới mục tiêu "người dân ra đường không còn nhìn thấy rác", ông yêu cầu các địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng thu gom hàng ngày.

Đối với các nguồn phát thải công nghiệp, Phó Chủ tịch Bùi Duy Cường yêu cầu các sở, ngành phải thanh tra quyết liệt: "Sẵn sàng đình chỉ hoạt động, đóng cửa ngay các cơ sở sản xuất công nghiệp gây ô nhiễm nghiêm trọng".

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ động xây dựng kịch bản ứng phó sớm với hiện tượng nghịch nhiệt đầu năm và cuối năm, chủ động tưới nước rửa đường để giảm thiểu bụi mịn.

Đồng thời, tại cuộc họp, Chủ tịch Vũ Đại Thắng và Phó Chủ tịch Bùi Duy Cường đều đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc liên kết vùng. Hà Nội không thể tự mình giải quyết triệt để ô nhiễm nếu không có sự phối hợp đồng bộ từ các tỉnh, thành lân cận trong Vùng Thủ đô.

Thành phố sẽ nhanh chóng rà soát, nâng cấp quy chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu quan trắc và thống nhất các biện pháp kiểm soát nguồn thải ở vùng giáp ranh, đặc biệt là kiểm soát triệt để hoạt động đốt rơm rạ và đốt rác thải tự phát.

Minh Chí