Hà Nội mở rộng 'lá chắn' an sinh, vì sức khỏe người dân Kỳ 1: Bước đột phá trong chính sách an sinh Thủ đô

Đây được xem là bước đột phá trong tư duy chăm sóc sức khỏe, chuyển mạnh từ “chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dân số và tuổi thọ khỏe mạnh của người dân Thủ đô.

Từ chữa bệnh sang chủ động bảo vệ sức khỏe

Theo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô, từ ngày 1-7-2026, người dân có đăng ký thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên tại Hà Nội sẽ được khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm.

Người dân đến tư vấn và khám sức khỏe tại Trạm Y tế phường Thanh Liệt. Ảnh: Trạm Y tế phường Thanh Liệt

Chính sách áp dụng cho mọi nhóm tuổi. Đặc biệt, người từ 18 tuổi trở lên được thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết theo quy định chuyên môn. Thành phố cũng tổ chức các chương trình sàng lọc bệnh không lây nhiễm, ung thư và các vấn đề sức khỏe tâm thần.

Đánh giá về ý nghĩa của chính sách này, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện cho rằng, đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu quản lý sức khỏe toàn dân.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện. Ảnh: Phan Anh

Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, ngành Y tế Hà Nội đang hướng tới việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần cho người dân kết hợp các chương trình sàng lọc chuyên đề để phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống y tế dự phòng vững mạnh, lấy người dân làm trung tâm.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, đa số người dân chỉ đi khám khi đã xuất hiện triệu chứng bệnh. Điều này khiến nhiều trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng chi phí y tế.

Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn dân vì thế không chỉ là chính sách an sinh đơn thuần mà còn là sự thay đổi căn bản trong tư duy chăm sóc sức khỏe, từ bị động sang chủ động, từ điều trị sang phòng ngừa.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) Nguyễn Trọng Khoa. Ảnh: Phan Anh

Sàng lọc sớm - chìa khóa giảm chi phí điều trị

Hà Nội đang đối mặt với gánh nặng ngày càng gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư và các rối loạn sức khỏe tâm thần.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) Nguyễn Trọng Khoa, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy lấy người bệnh làm trung tâm sang quản lý sức khỏe toàn dân, hướng tới phòng bệnh và lấy người dân làm trung tâm.

Ông Nguyễn Trọng Khoa cho biết, Bộ Y tế đang triển khai hai nhiệm vụ ưu tiên là khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc cho người dân nhằm phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, qua đó giảm gánh nặng điều trị.

Theo các chuyên gia y tế, phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm luôn mang lại hiệu quả điều trị cao hơn và chi phí thấp hơn nhiều so với khi bệnh đã tiến triển nặng.

Đối với tăng huyết áp hay đái tháo đường, nếu được phát hiện sớm, người bệnh có thể kiểm soát bằng chế độ dinh dưỡng, vận động và thuốc điều trị đơn giản. Ngược lại, khi xuất hiện biến chứng như tai biến mạch máu não, suy thận hay nhồi máu cơ tim, chi phí điều trị có thể tăng gấp nhiều lần.

Tương tự, nhiều loại ung thư như ung thư vú, ung thư cổ tử cung hay ung thư đại trực tràng có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm.

Theo lãnh đạo ngành Bảo hiểm xã hội, việc mở rộng các chương trình khám sức khỏe và sàng lọc sẽ góp phần giảm chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế trong dài hạn, hạn chế tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trên, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Kỳ vọng từ chính sách chăm sóc sức khỏe toàn dân

Là người cao tuổi sinh sống tại phường Thanh Liệt, bà Nguyễn Thị Hồng chia sẻ, điều khiến bà phấn khởi nhất là được khám sức khỏe định kỳ miễn phí hằng năm.

Người dân đến khám sức khỏe tại Trạm Y tế phường Thanh Liệt. Ảnh: Trạm Y tế phường Thanh Liệt

“Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh nền nhưng không phải ai cũng có điều kiện đi kiểm tra sức khỏe thường xuyên. Nếu được khám định kỳ và phát hiện bệnh sớm thì sẽ yên tâm hơn rất nhiều”, bà Hồng nói.

Trong khi đó, anh Đào Trọng Hiếu, công nhân đang tạm trú tại Hà Nội, cho biết chi phí khám sức khỏe luôn là khoản khiến nhiều lao động ngoại tỉnh cân nhắc.

“Nếu thành phố hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ thì người lao động như chúng tôi sẽ có điều kiện kiểm tra sức khỏe thường xuyên hơn. Tôi mong quy trình thực hiện đơn giản, thuận tiện để ai cũng có thể tiếp cận”, anh Hiếu chia sẻ.

Là phụ huynh có con nhỏ, chị Hạnh mong muốn trẻ em được tham gia các chương trình sàng lọc định kỳ nhằm phát hiện sớm các vấn đề về dinh dưỡng, phát triển thể chất và sức khỏe tâm thần.

“Cha mẹ nào cũng muốn con được phát triển khỏe mạnh. Nếu có những chương trình sàng lọc thường xuyên thì sẽ giúp phát hiện sớm nhiều vấn đề mà gia đình khó nhận biết”, chị Hạnh cho biết.

Có thể thấy, cùng với việc mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân Thủ đô đang tạo nền tảng cho mục tiêu chăm sóc sức khỏe chủ động và toàn diện.

Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn là bước đầu xây dựng hệ thống quản lý sức khỏe theo vòng đời, hướng tới mục tiêu mỗi người dân đều được theo dõi, tư vấn và chăm sóc sức khỏe liên tục.

Khi phòng bệnh trở thành trọng tâm của hệ thống y tế, lợi ích không chỉ thuộc về từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số, giảm gánh nặng bệnh tật và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong tương lai.

Nhóm bệnh được ưu tiên sàng lọc: Tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư đại trực tràng, ung thư tiền liệt tuyến, trầm cảm, rối loạn lo âu.

Ánh Tuyết - Lan Ngọc